در سایه محدودیتهای صادراتی آمریکا، چین صنعت تراشه داخلی خود را به حرکت درآورده است.
شرکت فناوری «سایکریر (SiCarrier)» نامی آشنا برای عموم نیست. این شرکت چینی با حمایت دولت، تجهیزاتی میسازد که بیشتر مردم هرگز نامشان را نشنیدهاند؛ از جمله تجهیزات اپیتاکسی و ابزارهای لایهنشانی اتمی که در ساخت ریزتراشهها به کار میروند.
با این حال، در نمایشگاه صنعت تراشه که پاییز امسال در شهر شنژن در جنوب چین برگزار شد، غرفه این شرکت با ازدحام بازدیدکنندگان روبهرو بود؛ افرادی که عکس میگرفتند، پخش زنده انجام میدادند و از محصولات شگفتزده میشدند.
یکی از حاضران گفت محصولات این شرکت بسیار باکیفیت است و حمایت از تولیدات ساخت چین باعث میشود قویتر شوند و به بازار جهانی برسند.
ایالات متحده با اعمال محدودیتهای تجاری فزاینده تلاش کرده است دسترسی چین به ریزتراشههای پیشرفته و تجهیزات ساخت آنها را محدود کند. هدف این سیاست، عقب نگه داشتن پکن در حوزه هوش مصنوعی و جلوگیری از دستیابی ارتش چین به بهترین تراشهها عنوان شده است.
اما این «محاصره تراشهای» آنگونه که برخی در چین مینامند، به عامل بسیجکنندهای تبدیل شده است؛ حتی در شرایطی که دونالد ترامپ ظاهرا قصد دارد بخشی از این محدودیتها را کاهش دهد.
برخی فعالان صنعت میگویند تنش فناوری با آمریکا در مجموع به نفع صنعت تراشه چین تمام شده و تراشههای چینی میتوانند بدون مشکل در بازار جهانی رقابت کنند.
شرکت سایکریر که در چین با نام «شینکایلای» شناخته میشود، تنها چهار سال قدمت دارد اما بهعنوان یکی از بازیگران کلیدی «تیم ملی» چین معرفی میشود؛ مجموعهای از شرکتهای مورد حمایت دولت که برای عبور از محدودیتهای فناوری غرب تلاش میکنند.
در سایه کنترلهای صادراتی آمریکا، دولت چین تمرکز خود بر خودکفایی فناوری را دوچندان کرده و بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار برای ایجاد صنعتی مدرن و مستقل در حوزه تراشه سرمایهگذاری کرده است.
با این حال، تراشههای چینی بهویژه در زمینه هوش مصنوعی از بهترین نمونههای جهانی عقبتر هستند. چین توان طراحی و نمونهسازی تراشههای نسبتا پیشرفته را دارد، اما هنوز در تولید انبوه به تسلط کامل نرسیده است.
در ماه آوریل، شی جینپینگ اعلام کرد چین برای دستیابی به برتری در هوش مصنوعی به جهشهای علمی نیاز دارد و وعده حمایتهای سیاستی گسترده داد.
در نمایشگاه شنژن، صدها شرکت حضور داشتند و هزاران نفر برای دیدن تازهترین دستاوردهای چین گرد هم آمدند.
فعالان صنعت معتقدند ساخت یک صنعت تراشه رقابتی و پیشرفته کار سادهای نیست. به گفته آنان، چین نمیتواند بهترین تراشههای پردازش گرافیکی برای مراکز داده هوش مصنوعی را خریداری کند، از دسترسی به تجهیزات پیشرفته ساخت تراشه محروم است، با محدودیتهای رایانش ابری روبهروست و نرمافزارهای پیشرفته هوش مصنوعی عمدتا برای تراشههای خارجی بهینه شدهاند.
بر این اساس، شرکتها ناچارند مسیرهای نوآورانهتری را در پیش بگیرند و از رویکرد صرفا کپیبرداری فاصله بگیرند.
با وجود این چالشها، خوشبینی نسبت به توان نوآوری مستقل چین وجود دارد. دیدگاهی که میگوید مانع فنی غیرقابل عبوری در تراشهسازی نیست و موضوع اصلی، زمان و منابع است.
این روایت برای چین ناآشنا نیست. حزب کمونیست حاکم همواره کشور را بهعنوان بازیگری معرفی کرده که با تکیه بر توان داخلی، به دستاوردهای بزرگ فناوری از جمله در حوزه هستهای و فضایی رسیده است.
برخی فعالان صنایع جانبی میگویند تجهیزاتی که ۱۵ سال پیش در چین فناوری پیشرفته محسوب میشد، امروز کاملا رایج است و تراشهها نیز ممکن است در ۳۰ یا ۵۰ سال آینده چنین وضعیتی پیدا کنند.
در این میان، تصمیم دولت ترامپ برای کاهش بخشی از محدودیتها و اجازه فروش یکی از تراشههای قدرتمند H200 شرکت انویدیا به چین، بحثبرانگیز شده است. این تراشهها در مراکز داده هوش مصنوعی برای آموزش و اجرای مدلها استفاده میشوند.
ترامپ در شبکههای اجتماعی اعلام کرد فروش H200 به برخی خریداران منتخب در چین بهگونهای انجام میشود که امنیت ملی آمریکا حفظ شود و ایالات متحده 25% از درآمد فروش را دریافت کند. با این حال، فروش پیشرفتهترین محصولات این شرکت به چین همچنان ممنوع خواهد بود.
برخی مقامهای دولت آمریکا استدلال میکنند که دسترسی چین به تراشههای خوب اما نه پیشرفته، وابستگی این کشور به فناوری آمریکا را حفظ کرده و انگیزه خودکفایی را تضعیف میکند.
اما منتقدان میگویند دولت چین همچنان مصمم است اکوسیستم تراشه بومی خود را بسازد و حتی به شرکتهای فناوری داخلی توصیه کرده از خرید برخی تراشههای آمریکایی خودداری کنند. از این منظر، چین به زنجیره تامین آمریکا اعتماد ندارد و بهدنبال منابع مستقل خود است.
در نهایت، این تصمیم آمریکا یک ریسک راهبردی تلقی میشود؛ زیرا اگر هوش مصنوعی اقتصادها و حتی شیوههای جنگ را دگرگون کند، در اختیار گذاشتن ابزارهای کلیدی به رقیب اصلی میتواند به ضرر آمریکا تمام شود.
