اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۶ چالش خود با گوگل، متا، اپل و شبکه اجتماعی ایکس (متعلق به ایلان ماسک) را تشدید میکند؛ اقداماتی نظارتی که انتظار میرود به درگیریهای تازه با گروههای بزرگ فناوری آمریکایی و دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، منجر شود.
به گفته مقامات و سیاستگذاران بروکسل، کمیسیون اروپا پس از سالها مذاکره برای تصویب قوانین مهم جهت مقابله با بزرگترین گروههای فناوری جهان، اکنون تمرکز خود را بر اجرای مجموعه قوانین گسترده دیجیتال معطوف کرده است.
این تلاش در سال پیش رو با چالشهای سیاسی روبرو خواهد شد. دولت ترامپ خواستار تغییراتی در قوانین فناوری اتحادیه شده و تهدید کرده است که به تلافی اقدامات اتحادیه اروپا علیه گروههای سیلیکونولی، تعرفههایی را وضع خواهد کرد. اتحادیه اروپا با موازنهای دشوار روبروست، زیرا میخواهد قوانین دیجیتال خود را بدون ایجاد جنگ تجاری در دو سوی اقیانوس اطلس یا تحریک رئیسجمهور آمریکا به جانبداری از روسیه در موضوع اوکراین، اجرا کند.
ترزا ریبرا، مسئول رقابت اتحادیه اروپا، به فایننشال تایمز گفت: «لحظاتی بوده که لازم بود بایستم و بگویم: متاسفم، اما ما قرار نیست مقررات خود را صرفاً به این دلیل که شما آن را دوست ندارید لغو کنیم.»
این رویکرد مستلزم پایبندی به قوانین موجود است؛ از جمله «قانون بازارهای دیجیتال» که هدف آن باز کردن فضای «دروازهبانان آنلاین» قدرتمند به روی رقباست و «قانون خدمات دیجیتال» که شرکتهای اینترنتی را وادار به نظارت بهتر بر محتوای غیرقانونی میکند.
مقامات مسئول اجرای این قوانین میگویند تمرکز همیشه بر کار پشتصحنه برای اطمینان از رعایت قوانین بوده است تا اعمال تحریمهای جنجالی. پس از جریمههای بهار گذشته، هم اپل و هم متا تغییراتی در مدلهای تجاری خود ایجاد کردهاند تا نگرانیهای اتحادیه اروپا را رفع کنند.
این اتحادیه بررسی حوزههای جدیدی را برای اعمال قانون آغاز کرده است. در ماه دسامبر، بروکسل تحقیقاتی را آغاز کرد تا مشخص شود آیا متا مانع دسترسی رقبای هوش مصنوعی به واتساپ میشود یا خیر، و همچنین استفاده گوگل از محتوای آنلاین برای مدلهای هوش مصنوعی را بررسی کرد. رگولاتورها همچنین تحقیقاتی را برای تضمین رقابت کافی در بخش رایانش ابری آغاز کردند.
یکی از پژوهشگران ضد انحصار معتقد است که باید با روشی سنجیده و حرفهای پیش رفت و شاید کمی ساکتتر از حالت معمول بود، زیرا اعلامیههای پرسروصدا واقعاً سودی ندارند. اما او افزود که وقتی نوبت به اجرای قوانین دیجیتال میرسد، حرکت رو به جلو و دستیابی به نتایجی که به نفع مردم و کاربران تجاری اروپا باشد، نتیجهبخش است.
با این حال، برخی پروندههای فناوری احتمالاً توجه گستردهای را جلب خواهند کرد. بازوی اجرایی اتحادیه اروپا باید تصمیم بگیرد که اقدام خود علیه گوگل را به دلیل ادعای ترجیح دادن خدمات و محصولات خود در نتایج جستجو، تا چه حد پیش ببرد؛ از جمله اینکه آیا جریمههای سنگینی علیه شرکت مادر این موتور جستجو (آلفابت) اعمال کند یا خیر.
امسال، اجرای قانون خدمات دیجیتال (DSA) میتواند حتی چالشبرانگیزتر باشد. مقامات اروپایی میگویند با توجه به حساسیتهای ژئوپلیتیکی پیرامون این قانون، تمرکز تاکنون بر حفاظت از خردسالان در فضای آنلاین، ایمنی بازارهای آنلاینی مانند تمو و شین و مقابله با کلاهبرداری مالی آنلاین بوده است؛ موضوعاتی که مورد توافق هر دو سوی اقیانوس اطلس است.
اما در ماه دسامبر، کمیسیون اروپا شبکه اجتماعی ایکس متعلق به ایلان ماسک را به دلیل نقض قوانین شفافیت تحت این قانون، ۱۲۰ میلیون یورو جریمه کرد که منجر به سیل بیانیههای ضد اروپایی از سوی مقامات دولتی آمریکا و درخواست ماسک برای «انحلال اتحادیه اروپا» شد.
در همان ماه، ایالات متحده ممنوعیت ویزا را علیه تیری برتون، کمیسر سابق اتحادیه اروپا، و چهار نفر دیگر اعمال کرد و دلیل آن را «سانسور» و اجبار پلتفرمهای رسانههای اجتماعی آمریکایی اعلام نمود. واشنگتن اعلام کرد برتون به عنوان طراح اصلی قانون خدمات دیجیتال و کسی که به ماسک گفته بود ایکس باید قوانین مربوط به محتوای غیرقانونی را رعایت کند، هدف قرار گرفته است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، گفت که این کشور در حال برداشتن گامهایی برای «ممنوعیت ورود چهرههای پیشرو در مجتمع سانسور-صنعتی جهانی به ایالات متحده است. ما آماده و مایل هستیم که اگر دیگران مسیر خود را تغییر ندهند، این لیست را گسترش دهیم.»
در همین حال، قانونگذاران و جامعه مدنی اروپا به بروکسل فشار میآورند تا کار روی تحقیقات حساستر، مانند تلاشهای ایکس برای مقابله با گسترش محتوای غیرقانونی و نقش احتمالی تیکتاک در دخالتهای انتخاباتی را تسریع کند. وکلا و مقامات نیز استدلال میکنند که اتحادیه میتواند برای مقابله با انحصار در هوش مصنوعی بسیار فراتر برود.
اما یک وکیل ضد انحصار میگوید اجرای مقررات دیجیتال اتحادیه اروپا با موضع تهاجمی دولت آمریکا دشوارتر شده است. ملاحظات ژئوپلیتیکی به غولهای فناوری جرئت داده تا با تلاشهای لابیگری شدید در اروپا و آمریکا مقابله کنند.
گوگل اعلام کرد تحقیقات اتحادیه اروپا درباره مدلهای هوش مصنوعیاش «خطر خفه کردن نوآوری در بازاری را دارد که رقابتیتر از همیشه است». اپل نیز خواستار لغو کامل قانون بازارهای دیجیتال توسط بروکسل شده، در حالی که متا گفته است کمیسیون تلاش میکند «کسبوکارهای موفق آمریکایی را فلج کند در حالی که به شرکتهای چینی و اروپایی اجازه میدهد تحت استانداردهای متفاوتی فعالیت کنند».
یکی از کارشناسان اقتصادی مستقر در بروکسل هشدار داد که تسلیم شدن در برابر فشارهای داخلی یا خارجی در اجرای قانون، برای اقتصاد اروپا فاجعه خواهد بود و تأکید کرد که برای داشتن رقابتپذیری، نیاز به اجرای قوی قوانین رقابت است.
حتی اجرای فعلی قوانین دیجیتال نیز به گفته یکی از قانونگذاران اروپایی، «بسیار کم و بسیار دیر» بوده است. او گفت: «حملهای به دموکراسی ما در جریان است که توسط الیگارشهای فناوری در رسانههای اجتماعی رهبری میشود و ما واقعاً از خود دفاع نمیکنیم.»
