اروپا با یک «شوک جدید از سوی چین» روبرو است، زیرا بر اساس گزارشی که روز دوشنبه منتشر شد، کالاهای ارزان چینی به طور فزایندهای در بحبوحه کاهش تقاضای جهانی و تأثیر تعرفههای ایالات متحده، بازار این اتحادیه را فرا گرفتهاند. این موضوع نگرانیهایی را در مورد فشار بر پایگاه صنعتی اروپا، به ویژه در بخشهای خودروسازی، ماشینآلات و تولیدات با فناوری پیشرفته، ایجاد کرده است.
به گفته مقامات اتحادیه اروپا و فعالان صنعتی، صادرکنندگان چینی که از یوآن ضعیف و مشوقهای دولتی (مانند نرخ بهره پایین) حمایت میشوند، به دلیل ضعیف ماندن تقاضای داخلی در چین، به طور فزایندهای تولید را به سمت بازارهای خارج از کشور هدایت میکنند.
این موج دوم شوک چین، که بیش از دو دهه پس از پیوستن چین به سازمان تجارت جهانی (WTO) در سال ۲۰۰۱ رخ میدهد، زیانبارتر از موج اول تلقی میشود؛ زیرا به جای کالاهای مصرفی ارزانقیمت، بخشهای صنعتی اصلی اروپا را هدف قرار داده است.
دادههای یورواستات نشان میدهد که صادرکنندگان چینی به طور فزایندهای در حال نفوذ به بازارهای اروپایی برای پوشاک، لوازم خانگی، مبلمان، مواد خام صنعتی و محصولات فناوری پیشرفته هستند.
صادرات رباتهای صنعتی چین به اتحادیه اروپا در ماه اکتبر نسبت به سال گذشته ۱۷۱ درصد افزایش یافت، در حالی که قیمتها ۳۱ درصد کاهش یافت. صادرات مدارهای مجتمع ۸۴ درصد افزایش یافت در حالی که قیمتها ۶ درصد کاهش یافت و صادرات خودروهای چینی به این اتحادیه بیش از دو برابر شد.
قیمت کالاهای چینی در همین دوره به طور متوسط ۲۰ درصد کاهش یافته و حدود ۲۳ درصد از سبد تورم منطقه یورو را تحت تأثیر قرار داده است. بانک مرکزی اروپا (ECB) تخمین میزند که تغییر در جریانهای تجاری چین میتواند تورم منطقه یورو را در سال آینده حدود ۰/۱۵ واحد درصد کاهش دهد.
در پاسخ، کمیسیون اتحادیه اروپا در اوایل سال جاری ابزار جدیدی برای نظارت بر واردات راهاندازی کرد تا تغییر جهت جریانهای تجاری جهانی را ردیابی کند. با این حال، تولیدکنندگان اروپایی همچنان تحت فشار هستند زیرا به طور همزمان با تقاضای ضعیف داخلی، تعرفههای ایالات متحده و واردات ارزانتر چینی در بازار اتحادیه اروپا رقابت میکنند.
واکنش اروپا و موانع پیش رو
اتحادیه اروپا سال گذشته اعلام کرد که میتواند تعرفههای هدفمندی را بر واردات چینی، مشابه اقداماتی که قبلاً برای خودروهای الکتریکی چینی اعمال شده بود، برای ایجاد شرایط رقابتی برابر، اعمال کند. با وجود کاهش مزیتهای قیمتی، خودروهای الکتریکی چینی همچنان در حال افزایش سهم خود از بازار در اروپا هستند؛ البته با سرعتی کمتر.
با این حال، تحلیلگران میگویند بعید است اتحادیه اروپا به دلیل وابستگی به کالاهای واسطهای چینی و نگرانی از اینکه اقدامات تلافیجویانه میتواند به تولیدکنندگان اروپایی آسیب بیشتری بزند، وارد یک جنگ تجاری تمامعیار با چین شود.
هزینههای انرژی نیز یک عامل کلیدی باقی مانده است. قیمت انرژی در اتحادیه اروپا حدود ۵۰ درصد بالاتر از چین است و تلاش اروپا برای توسعه انرژی خورشیدی و بادی به شدت به تجهیزات تولید شده در چین وابسته است. ملاحظات سیاسی نیز دامنه تشدید تنش را بیشتر محدود میکند؛ چندین کشور عضو اتحادیه اروپا، از جمله مجارستان، اسپانیا و آلمان، از سرمایهگذاری قابل توجه چین، به ویژه در کارخانههای باتری و خودروهای الکتریکی که شغل و درآمد مالیاتی ایجاد میکنند، سود میبرند.
چین مازاد تجاری بیش از ۱ تریلیون دلاری ثبت کرد
اتاق بازرگانی اتحادیه اروپا میگوید یوآن ضعیف چین به طور قابل توجهی رقابتپذیری صادرکنندگان چینی را در بازارهای اروپایی افزایش داده است. گفته شده است که تولید بیش از حد چین، تلاشها برای فروش کالاهای بیشتر در اروپا را افزایش میدهد و به دلیل هجوم محصولات با کیفیت بالا اما با قیمت پایین که توسط نرخ ارز و سیاستهای صنعتی حمایت میشوند، بر بخشهای حیاتی برای امنیت اقتصادی اتحادیه فشار وارد میکند.
بر اساس گزارش اداره کل گمرک، صادرات چین در ماه نوامبر نسبت به سال گذشته ۵/۹ درصد افزایش یافت و به ۳۳۰/۳ میلیارد دلار رسید. این کشور در ماه نوامبر مازاد تجاری ۱۱۱/۶ میلیارد دلاری را ثبت کرد و واردات با افزایش ۱/۹ درصدی به ۲۱۸/۶ میلیارد دلار رسید. از ژانویه تا نوامبر، مازاد تجاری چین به ۱/۱ تریلیون دلار رسید و برای اولین بار از ۱ تریلیون دلار فراتر رفت.
اقدامات جدید اتحادیه اروپا علیه واردات ارزان
اتحادیه اروپا در حال آمادهسازی اقدامات جدیدی برای افزایش هزینههای واردات به منظور مهار هجوم کالاهای ارزانقیمت است. بر اساس تصمیمی که توسط کشورهای عضو در بروکسل توافق شد، بستههایی با ارزش کمتر از ۱۵۰ یورو (۱۷۶/۱ دلار) از ژوئیه ۲۰۲۶ مشمول هزینه ۳ یورویی خواهند شد که خردهفروشان آنلاینی مانند شین و تمو را هدف قرار میدهد.
این اقدام به عنوان یک گام موقت در نظر گرفته شده است و هدف بلندمدت آن اعمال حقوق گمرکی بر تمام کالاهای وارداتی بدون در نظر گرفتن ارزش آنهاست.
