ایران با حمله به دو کارخانه بزرگ ذوب آلومینیوم در خاورمیانه طی آخر هفته، به تأمینکنندگان اصلی فلزی استراتژیک برای ایالات متحده ضربه زده است؛ فلزی که این کشور در داخل به اندازه کافی تولید نمیکند.
پیش از این آخر هفته، اختلالات ناشی از جنگ ایران بر دشواری حملونقل آلومینیوم و مواد اولیه از طریق تنگه هرمز، که عملاً توسط تهران بسته شده است، متمرکز بود.
اما روز شنبه، شرکت آلومینیوم جهانی امارات اعلام کرد که تأسیسات «الطویله» آن در ابوظبی (در امارات متحده عربی) با ظرفیت تقریبی ۱/۵ میلیون تن در سال، در اثر حملات ایران آسیب جدی دیده است. شرکت آلومینیوم بحرین (آلبا) نیز اعلام کرد کارخانه ۱/۶ میلیون تنی آن در همان روز هدف قرار گرفته است.
هیچیک از این دو شرکت از آن زمان اطلاعات جدیدی درباره وضعیت عملیاتی خود ارائه نکردهاند. اما این حملات به طور ناگهانی نگرانیها را از مشکلات موقت حملونقل به تهدیدی بالقوه جدیتر برای تولید در منطقه تغییر داده است. یک کارشناس حوزه آلومینیوم در این باره نوشت: «این وضعیت ماهیت ریسک را تغییر میدهد».
در واکنش به این اخبار، قیمت آلومینیوم در بورس فلزات لندن روز دوشنبه با جهشی ۶ درصدی به ۳۴۹۲ دلار در هر تن رسید که نزدیک به بالاترین حد خود در چهار سال اخیر است. یک تحلیلگر گفت: «در چنین بازاری، وقتی ناگهان ظرفیت تولید ۳ میلیون تنی از چرخه خارج میشود، جایگزین کردن آن ممکن نیست».
آلومینیوم که به طور گسترده در خودروسازی و بستهبندی استفاده میشود و در فهرست ۶۰ ماده معدنی حیاتی دولت آمریکا قرار دارد؛ اکنون شاهد تبدیل شدن ریسکهای زنجیره تأمین به واقعیت است. طبق گزارش سازمان زمینشناسی آمریکا، این کشور برای تأمین آلومینیوم خود ۶۰ درصد به واردات وابسته است. این کشور در سال ۲۰۲۵ تنها ۶۶۰ هزار تن آلومینیوم اولیه تولید کرده است، که کمتر از نصف تولید شرکت آلبا به تنهایی است.
از مجموع ۳/۴ میلیون تن واردات آلومینیوم اولیه و آلیاژی آمریکا در سال گذشته، سهم خاورمیانه نزدیک به ۲۲ درصد بوده است. امارات و بحرین، که از طریق شرکتهای آلومینیوم جهانی امارات و آلبا بیش از دوسوم تولید آلومینیوم منطقه خلیج فارس را در اختیار دارند، به ترتیب دومین و چهارمین تأمینکننده بزرگ ایالات متحده بودهاند.
ایران اعلام کرد که هر دو شرکت (آلومینیوم جهانی امارات و آلبا) با صنایع نظامی آمریکا در ارتباط بودهاند و این حملات در پاسخ به حملات اسرائیل به دو مجتمع فولاد ایران صورت گرفته است.
برآوردها نشان میدهد که صنایع نظامی و دفاعی آمریکا سالانه ۴۵۰ هزار تن آلومینیوم مصرف میکنند. یک تحلیلگر دیگر معتقد است که ارتش آمریکا بیشتر آلومینیوم مورد نیاز خود را از کانادا تأمین میکند.
اما حتی اگر ارتش آمریکا مستقیماً تحت تأثیر قرار نگیرد، این بدان معنا نیست که هدف قرار دادن تولیدات منطقه خلیج فارس توسط ایران و تعمیق احتمالی درگیریها، به آمریکا و دیگر اقتصادهای بزرگ آسیب نمیرساند. یک تحلیلگر در یادداشتی نوشت: «فشارها از قبل در فعالیتهای صنعتی و ایجاد مانع بیشتر برای برنامهریزیها، که پیش از این نیز با سطح بالایی از عدم قطعیت دستوپنجه نرم میکردند، نمایان شده است».
