بانک مرکزی ژاپن در شرایطی که این کشور با فشار هزینههای زندگی روبروست، نرخ بهره اصلی خود را به بالاترین سطح در ۳۰ سال گذشته افزایش داد.
در تصمیمی که کاملاً انتظار آن میرفت، هیئت سیاستگذاری بانک مرکزی ژاپن به ریاست کازوئو اوئدا، روز جمعه نرخ بهره معیار را با ۰/۲۵ واحد درصد افزایش به «حدود ۰/۷۵ درصد» رساند.
این اقدام در حالی صورت میگیرد که نخستوزیر جدید، سانائه تاکایچی، مشتاق کاهش تورم است اما در عین حال نیاز دارد که هزینه استقراض دولت ارزان باقی بماند.
این نخستین بار از ماه ژانویه است که بانک مرکزی نرخها را افزایش میدهد و همچنین اولین افزایش از زمان آغاز به کار تاکایچی و اوئدا در سمتهای فعلیشان محسوب میشود.
وقتی بانک مرکزی نرخ بهره را بالا میبرد، این کار معمولاً باعث افزایش ارزش پول ملی کشور میشود.
در مورد ژاپن، این امر پتانسیل کاهش تورم را دارد؛ زیرا ارزش پایین ین در برابر سایر ارزهای مهم (مانند دلار آمریکا و یورو) هزینه واردات را بالا برده که به نوبه خود به تشدید تورم دامن زده است.
همزمان، نرخهای بهره بالاتر هزینههای استقراض دولت را افزایش میدهد، زیرا با بالا رفتن نرخها، دولتها نیز مانند هر کس دیگری باید پول بیشتری برای وام گرفتن بپردازند.
سال گذشته، تاکایچی ایده افزایش نرخ بهره را «احمقانه» توصیف کرده بود؛ هرچند از زمان تصدی مقام در ماه اکتبر، بهطور علنی از سیاستهای اوئدا انتقاد نکرده است.
با این حال، تاکایچی مبارزه با تورم را در اولویت قرار داده است، چرا که افزایش هزینهها حمایت از حزب او، الدیپی، را کاهش داده است.
روز جمعه، آمار رسمی نشان داد که تورم ژاپن (بدون احتساب مواد غذایی و سوخت) در ماه نوامبر ۳ درصد افزایش یافته است. این رقم همچنان بالاتر از نرخ هدف ۲ درصدی بانک مرکزی است.
اما به گفته یک استراتژیست ارشد در توکیو، افزایش نرخ بهره تأثیر چندانی بر کاهش تورم نخواهد داشت، زیرا بازارهای ارز قبلاً این موضوع را پیشخور کردهاند و ین همچنان نسبتاً ضعیف باقی مانده است.
اکثر اقتصاددانان انتظار دارند بانک مرکزی ژاپن سال آینده یک بار دیگر نرخ بهره معیار را افزایش دهد تا به ۱ درصد برسد.
این امر نشاندهنده تغییری اساسی در رویکرد سیاستگذاران ژاپنی نسبت به نرخ بهره است.
تحلیلگران معتقدند آنچه شاهدش هستیم، یک تغییر تاریخی پس از نزدیک به سه دهه نرخهای پایین و طولانیمدت در ژاپن است.
با این حال، یک کارشناس اقتصادی میگوید موضع تاکایچی در مورد سیاست پولی ممکن است افزایش مجدد نرخها را برای بانک دشوارتر کند. به گفته او، بانک مرکزی ژاپن پیش از اقدام نهایی، احتمالاً به حدود شش ماه زمان نیاز دارد تا تأثیر افزایش نرخ فعلی را بر اقتصاد واقعی رصد کند.
آخرین افزایش نرخ بانک مرکزی ژاپن در حالی رخ میدهد که سایر بانکهای مرکزی بزرگ جهان در جهت مخالف حرکت میکنند؛ یعنی کاهش هزینه استقراض.
روز پنجشنبه، بانک مرکزی انگلستان نرخ بهره اصلی خود را به ۳/۷۵ درصد کاهش داد که پایینترین سطح از فوریه ۲۰۲۳ است.
هفته گذشته، فدرال رزرو آمریکا نرخ بهره را برای سومین بار در سال جاری کاهش داد، هرچند اختلافات داخلی باعث ایجاد تردید درباره کاهشهای بیشتر در ماههای آینده شده است.
این بانک مرکزی اعلام کرد که هدف نرخ بهره کلیدی خود را ۰/۲۵ واحد درصد کاهش داده و آن را در بازه ۳/۵۰ درصد تا ۳/۷۵ درصد قرار داده است (پایینترین سطح در سه سال گذشته).
