طرح دونالد ترامپ برای در اختیار گرفتن صنعت نفت ونزوئلا و تلاش برای احیای آن پس از دستگیری نیکلاس مادورو در یک عملیات نظامی، به احتمال زیاد در کوتاهمدت اثر قابلتوجهی بر قیمت نفت نخواهد داشت.
صنعت نفت ونزوئلا پس از سالها بیتوجهی و تحریمهای بینالمللی در وضعیت نامناسبی قرار دارد و افزایش چشمگیر تولید میتواند سالها زمان و سرمایهگذاری سنگین نیاز داشته باشد. با این حال، این دیدگاه مطرح است که ونزوئلا میتواند تولید فعلی خود را که حدود ۱/۱ میلیون بشکه در روز است، در صورت فراهم شدن شرایط، در میانمدت دو یا حتی سه برابر کند و به سطوح تاریخی بازگردد.
گزارشها حاکی از آن است که زیرساختهای نفتی این کشور در جریان اقدامات نظامی آمریکا آسیب جدی ندیده، اما فرسودگی طولانیمدت آنها باعث شده بازسازی به زمان نیاز داشته باشد. از سوی دیگر، شرکتهای نفتی آمریکایی پیش از ورود گسترده، به ثبات سیاسی و یک نظام حکمرانی قابل پیشبینی نیاز دارند. در حالی که ترامپ اعلام کرده آمریکا کنترل اوضاع را در دست دارد، وضعیت سیاسی همچنان نامشخص است و بحثها درباره آینده قدرت در کاراکاس ادامه دارد.
در صورت تثبیت کنترل آمریکا، این ارزیابی وجود دارد که فضای خوشبینی برای ورود شرکتهای انرژی و احیای سریع صنعت نفت ونزوئلا ایجاد شود. افزایش تولید این کشور میتواند در بلندمدت به تثبیت قیمتهای پایینتر نفت منجر شود و فشار بیشتری بر روسیه وارد کند.
معاملات نفت در آخر هفته انجام نمیشود و به همین دلیل واکنش فوری قیمتی مشاهده نشد. با بازگشایی بازارها نیز انتظار نوسان شدید وجود ندارد، زیرا ونزوئلا عضو اوپک است و تولید آن در محاسبات این سازمان لحاظ میشود و در حال حاضر مازاد عرضه در بازار جهانی وجود دارد.
در حال حاضر، تنها شرکت آمریکایی با فعالیت قابلتوجه در ونزوئلا شورون است که روزانه حدود ۲۵۰/۰۰۰ بشکه نفت تولید میکند. این شرکت از دهه ۱۹۲۰ در ونزوئلا حضور داشته و از طریق مشارکت با شرکت دولتی نفت این کشور (PDVSA) فعالیت میکند. شورون اعلام کرده تمرکز اصلی آن بر ایمنی کارکنان و حفظ داراییها و رعایت کامل قوانین است.
با وجود ذخایر عظیم، ونزوئلا کمتر از ۱٪ نفت خام جهان را تولید میکند. فساد، سوءمدیریت و تحریمهای اقتصادی آمریکا باعث شد تولید از ۳/۵ میلیون بشکه در روز در سال ۱۹۹۹ به سطح فعلی کاهش یابد. مشکل اصلی کمبود نفت نیست، بلکه نبود محیط سیاسی باثبات و تردید شرکتها نسبت به پایبندی دولت به قراردادهاست. در سال ۲۰۰۷، هوگو چاوز بخش بزرگی از صنعت نفت را ملی کرد و شرکتهای بزرگ خارجی را کنار گذاشت.
برآوردها نشان میدهد برای افزایش تولید از حدود یک میلیون بشکه در روز به چهار میلیون بشکه، حدود یک دهه زمان و نزدیک به ۱۰۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری لازم است.
تقاضای قوی
ونزوئلا نفت خام سنگینی تولید میکند که برای گازوئیل، آسفالت و سوخت تجهیزات سنگین ضروری است. کمبود جهانی گازوئیل به دلیل تحریم نفت ونزوئلا و روسیه و همچنین ناتوانی نفت سبک آمریکا در جایگزینی کامل، باعث شده پالایشگاهها به این نوع نفت نیاز داشته باشند. افزایش تولید ونزوئلا میتواند وابستگی اروپا و سایر کشورها به نفت روسیه را کاهش دهد.
پیچیدگیهای حقوقی
تصرف منابع ونزوئلا میتواند مسائل حقوقی جدیدی ایجاد کند، از جمله این پرسش که مالک واقعی نفت این کشور چه کسی است. بر اساس حقوق بینالملل، یک نیروی اشغالگر نمیتواند از منابع کشور دیگر برای منافع خود استفاده کند، هرچند دولت ترامپ ممکن است استدلال کند که دولت ونزوئلا مالک مشروع این منابع نبوده است. با این حال، سابقه مواضع دولت آمریکا نشان میدهد که در موضوع ونزوئلا برخوردی کمتوجه به حقوق بینالملل داشته است؛ رویکردی که در دوره جرج دبلیو بوش نیز محل بحث بوده است.
