جنگ اقتصادی دولت دونالد ترامپ علیه هند که از تابستان گذشته آغاز شده بود، روز دوشنبه با انتشار دو پیام در شبکههای اجتماعی از سوی رئیسجمهور آمریکا و نخستوزیر هند، نارندرا مودی، به طور ناگهانی پایان یافت. در این پیامها از لغو تعرفههای سنگینی خبر داده شد که از تابستان گذشته بر بیشتر کالاهای هندی اعمال میشد.
با این حال، به جز اعلام تعرفه جدید ۱۸ درصدی، سایر مفاد توافق همچنان نامشخص است. هند جزئیاتی درباره ادعای ترامپ مبنی بر تعهد این کشور به هزینهکرد ۵۰۰ میلیارد دلار در آمریکا ارائه نکرد و همچنین تأیید نکرد که خرید نفت از روسیه را متوقف خواهد کرد؛ موضوعی که ترامپ گفته بود مودی با آن موافقت کرده است.
کرملین اعلام کرد که تا صبح سهشنبه هیچ اطلاعی از سوی هند درباره توقف خرید نفت روسیه دریافت نکرده، اما اوضاع را از نزدیک زیر نظر دارد.
ابهام در جزئیات، از ویژگیهای رویکرد ترامپ در سیاست تجاری به شمار میرود؛ رویکردی که اغلب توافقها پیش از نهایی شدن جزئیات اعلام میشوند و همین مسئله بنگاهها و سرمایهگذاران را در بلاتکلیفی نگه میدارد. این وضعیت میتواند راه را برای تشدید دوباره تنشها یا کاهش بیشتر آنها باز بگذارد.
با وجود این، اعلام توافق در ابتدا با واکنش مثبت بازارها روبهرو شد و سهام در آسیا افزایش یافت؛ بهگونهای که شاخصهای هند نزدیک به ۳ درصد رشد کردند.
ترامپ اعلام کرد آمریکا تعرفه متقابل را از ۲۵ درصد به ۱۸ درصد کاهش میدهد و این نرخ بلافاصله اجرایی میشود. او همچنین از تقویت روابط دو کشور سخن گفت. در عمل، از ششم اوت گذشته بیشتر کالاهای هندی با تعرفه ۵۰ درصدی مواجه بودند؛ تصمیمی که به گفته ترامپ در واکنش به خرید نفت روسیه از سوی هند اتخاذ شده بود.
نارندرا مودی نیز پس از آن تأیید کرد که با ترامپ گفتوگو کرده و توافق جدید را عاملی برای گشودن فرصتهای بزرگ برای هر دو کشور دانست.
ابهام درباره مفاد جدید، بهویژه برای شرکتهای هندی که آمریکا بزرگترین بازار صادراتی آنها با ارزشی حدود ۴۰ میلیارد دلار در سال است، اهمیت حیاتی دارد. بسیاری از این شرکتها در ماههای اخیر با تهدید جدی بقا روبهرو شده بودند. ترامپ نوشته است که هند در ازای تعرفه ۱۸ درصدی، تعرفهها و موانع غیرتعرفهای علیه کالاهای آمریکایی را به صفر خواهد رساند.
هند در حال حاضر تعرفههای نسبتاً بالایی بر کالاهای آمریکایی اعمال میکند و میانگین وزنی آنها حدود ۱۲ درصد است و در کنار آن از موانع دیگر برای حمایت از صنایع داخلی استفاده میکند. انتظار میرود محدودیتهای داخلی، بهویژه در بخش کشاورزی و لبنیات، مانع از ورود گسترده کالاهای آمریکایی شود.
ترامپ همچنین مدعی شد که هند با توقف خرید نفت روسیه و افزایش خرید از آمریکا و احتمالاً ونزوئلا موافقت کرده است؛ ادعایی که دهلینو آن را تأیید نکرد. هند همچنان در جنگ اوکراین موضع بیطرف دارد و روابط نظامی و انرژی خود با روسیه را حفظ کرده است.
با این حال، واردات نفت روسیه از سوی هند کاهش یافته و در ماه ژانویه به حدود ۱/۱ میلیون بشکه در روز رسیده است؛ کمترین میزان از نوامبر ۲۰۲۲. پیشتر، در نوامبر و در سطح ۱/۸ میلیون بشکه در روز، ترامپ گفته بود هند تقریباً خرید نفت روسیه را متوقف کرده است.
کاهش بیشتر خرید میتواند بر درآمد نفتی روسیه اثر بگذارد، هرچند مسکو اعلام کرده نفت خود همواره مشتری خواهد داشت. در مقابل، واردات نفت آمریکا به هند رو به افزایش است، اما هنوز کمتر از یکچهارم میزان خرید از روسیه است. این موضوع میتواند بخشی از تعهد ادعایی هند برای خرید گسترده کالاهای آمریکایی، از جمله انرژی، باشد.
در کنار این تحولات، عوامل سیاسی و دیپلماتیک، از جمله تغییرات اخیر در نمایندگیهای دیپلماتیک و توافق تجاری بزرگ هند با اتحادیه اروپا، ممکن است به کاهش تنش میان واشنگتن و دهلینو کمک کرده باشد. با این حال، در حال حاضر آنچه میان آمریکا و هند وجود دارد، بیشتر یک آتشبس رسانهای است تا توافقی با جزئیات روشن.
