تعرفههای سنگین وارداتی که دولت ایالات متحده سال گذشته اعمال کرد، قیمت کالاها را افزایش داد و به کسبوکارهای وابسته به واردات فشار آورد، اما شدت اثرگذاری آنها کمتر از پیشبینیها بود. دونالد ترامپ مالیات واردات را به بالاترین سطح در حدود یک قرن رساند و پس از اعلام تعرفههای دورقمی بر واردات از کشورهای مختلف در اوایل آوریل، انتظار میرفت پیامدها شدیدتر باشد.
یک گزارش پژوهشی جدید نشان میدهد نرخ واقعی تعرفهای که واردکنندگان پرداخت کردهاند، بهطور معناداری پایینتر از ارقام اعلامشده بوده است. دلایل اصلی شامل معافیت برای برخی کشورها و صنایع، کاهش نرخ برخی کالاها تا زمان ورود به آمریکا و همچنین دور زدن مقررات توسط بعضی شرکتهاست.
بر اساس تحلیل درآمدهای تعرفهای دولت و ارزش واردات، نرخ واقعی تعرفه آمریکا در پایان سپتامبر به ۱۴/۱ درصد رسید؛ رقمی که حدود نیمی از نرخ رسمی اعلامشده دولت بود. میانگین موزون تعرفههای تجاری آمریکا در سپتامبر بهطور اسمی ۲۷/۴ درصد برآورد شد که نسبت به اوج ۳۲/۸ درصدی در آوریل کاهش داشت.
یکی از عوامل مهم، معافیت کالاهایی بود که هنگام اعلام تعرفهها در مسیر حمل به سمت آمریکا قرار داشتند. حمل دریایی به بنادر آمریکا هفتهها زمان میبرد و همین موضوع باعث شد افزایش پرداختی بنگاهها کندتر از اعلامهای دولت پیش برود.
همچنین برخی معافیتها برای محصولات و کشورها اعمال شد؛ از جمله نیمهرساناها و برخی کالاهای حاوی آنها. با وجود وعده اعلام تعرفههای بیشتر بر تراشهها و الکترونیک، این اقدامها عملی نشد. در نتیجه، نرخ واقعی تعرفه پرداختی برای تراشههای وارداتی حدود ۹ درصد محاسبه شد که بهمراتب کمتر از سایر کالاهاست. صادرات مناطقی با تولید بالای نیمهرسانا مانند تایوان نیز با نرخ واقعی ۸ درصد مواجه شد، در حالی که نرخ رسمی ۲۸ درصد اعلام شده بود.
کانادا و مکزیک نیز از معافیتهای قابلتوجهی برخوردار شدند. بسیاری از کالاهای عمدتا تولیدشده در آمریکای شمالی طبق توافق آمریکا، مکزیک و کانادا مشمول تعرفه صفر هستند؛ توافقی که ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوری خود امضا کرد. از آنجا که تعرفههای آمریکا در گذشته پایین بود، بسیاری از شرکتها پیشتر انطباق کالاها با این توافق را در اظهارنامههای گمرکی اعلام نمیکردند. اما در سال ۲۰۲۵ حدود ۹۰ درصد کالاهای ورودی از کانادا و مکزیک بهعنوان منطبق اعلام شد، در حالی که این سهم در سال قبل کمتر از ۵۰ درصد بود.
فرار از تعرفه نیز نرخ واقعی پرداختی را کاهش داده است. شرکتها با تغییر اطلاعات مربوط به محتوا، ارزش یا مبدأ کالا در اظهارنامههای گمرکی، گاه بهصورت غیرقانونی، تعرفه کمتری میپردازند.
با افزایش نگرانیها درباره توان خرید، دولت ترامپ ممکن است معافیتها و تعویقهای بیشتری ارائه دهد. روز چهارشنبه، ترامپ با صدور فرمان اجرایی افزایش برنامهریزیشده تعرفهها بر روشوییها، کابینتهای آشپزخانه و مبلمان روکشدار را به مدت یک سال به تعویق انداخت. وزارت بازرگانی آمریکا نیز از برنامه اولیه اعمال تعرفه بر برخی واردات پاستای ایتالیا عقبنشینی کرد و اعلام کرد بخشی از نگرانیها برطرف شده است. تصمیم نهایی در ماه مارس انتظار میرود.
چه کسی هزینه تعرفه را میپردازد؟
کاهش نرخ واقعی به معنای بیهزینه بودن تعرفهها نیست. شواهد نشان میدهد هزینه تعرفههای ترامپ عمدتا بر دوش شرکتها و مصرفکنندگان آمریکایی افتاده است. هنگام اعمال تعرفه، واردکننده ثبتشده که معمولا یک شرکت آمریکایی است، مبلغ را به دولت میپردازد. این پرسش که چه کسی در نهایت بار کامل را تحمل میکند به واکنش فروشندگان خارجی بستگی دارد. ادعای دولت این بود که تولیدکنندگان خارجی با کاهش قیمتها هزینه را جذب میکنند، اما برآوردها نشان میدهد حدود ۹۴ درصد هزینه تعرفهها در سال ۲۰۲۵ به شرکتهای آمریکایی منتقل شده است؛ در مقایسه با حدود ۸۰ درصد در سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۱۹.
هرچند دادهها هنوز محدود است، تعرفهها تجارت جهانی را بهطور معنادار دگرگون کردهاند. سهم چین از واردات آمریکا در اواخر ۲۰۲۵ به ۸ درصد سقوط کرد، در حالی که در پایان ۲۰۱۷ حدود ۲۲ درصد بود. مصرفکنندگان و تولیدکنندگان آمریکایی نیز با هزینههای بالاتر روبهرو شدهاند و افزایش قیمت کالاهای وارداتی تقریبا دو برابر کالاهای داخلی گزارش شده است. صنایع وابسته به قطعات و فلزات خارجی، از جمله کامیونهای سنگین، ماشینآلات ساختمانی، خودرو و قطعات، ادوات کشاورزی و تجهیزات نفت و گاز، بیشترین آسیب را دیدهاند.
