چین طی چند دهه گذشته بر عناصر نادر و مواد معدنی حیاتی مسلط شده و عملا بازار مواد خام ضروری برای زندگی مدرن را در اختیار گرفته است؛ موادی که از تلفن همراه تا مهمات زرهکوب و سامانههای هدایت موشکی مبتنی بر هوش مصنوعی کاربرد دارند.
این سلطه پکن باعث شده مقامهای ایالات متحده با شتاب به دنبال منابع جایگزین باشند. در این میان، یک شرکت معدنی کانادایی اعلام کرده میتواند بخشی از خلأ تأمین تنگستن را برای نیازهای دفاعی آمریکا جبران کند. مدیر این شرکت هفته گذشته از نیویورک به کره جنوبی سفر کرد تا از معدنی بازدید کند که قرار است به زودی تولید تنگستن را برای پاسخ به نیازهای فوری آمریکا آغاز کند.
پیش از این سفر، او با مقامهای آمریکایی از جمله در کاخ سفید دیدار و قراردادی امضا کرد که بر اساس آن در آینده تنگستن مورد نیاز امنیت آمریکا تأمین میشود؛ جزئیات این توافق اعلام نشد.
تنگستن به دلیل داشتن بالاترین نقطه ذوب در میان عناصر، نقشی حیاتی دارد. این فلز علاوه بر کاربرد در سیمکشی، نیمهرساناها و باتریها، در صنایع دفاعی کاملا غیرقابل جایگزین است؛ از مهمات و زره گرفته تا خودروهای زرهی، هواپیماها، موشکها و تراشههای هوش مصنوعی که بدون تنگستن ساخته نمیشوند.
معدن سانگدونگ در حدود ۱۱۵ مایلی جنوبشرق سئول، نخستین بار در سال ۱۹۰۶ کشف شد. بهرهبرداری از آن ابتدا به دست یک شرکت ژاپنی انجام شد و تنگستن استخراجی در جنگ جهانی دوم به کار رفت. پس از پایان جنگ و خروج ژاپن از شبهجزیره کره، معدن به کنترل کره جنوبی بازگشت و زمانی تا ۳۰ درصد از تولید ناخالص داخلی این کشور را تأمین میکرد. رؤسایجمهور کره جنوبی دستکم شش بار از این معدن بازدید کردند و نماد غرور ملی بود. اما در دهه ۱۹۹۰، به دلیل سیاستهای دامپینگ قیمتی چین تعطیل شد.
در سه دهه بعد، آمریکا و بسیاری از کشورهای غربی از مواد ارزان و یارانهای چین بهره بردند؛ مزیتی که به وابستگی تبدیل شد و در میانه جنگ تجاری پرتنش، واشنگتن را آسیبپذیر کرد. چین در این دوره محدودیتهایی برای صادرات برخی عناصر نادر و مواد حیاتی اعمال کرد و همین امر موجی برای ایجاد زنجیرههای تأمین جایگزین به راه انداخت.
برآوردها نشان میدهد چین دستکم ۸۰ درصد از تنگستن جهان را کنترل میکند و روسیه و کره شمالی نیز سهمی کمتر اما قابل توجه دارند. این شرکت معدنی در حال انتقال دفتر مرکزی خود به نیویورک است که نشاندهنده اهمیت فزاینده دولت آمریکا به عنوان بزرگترین مشتری آن است. مالکیت معدن سانگدونگ در سال ۲۰۱۵ به این شرکت واگذار شد.
این شرکت همچنین معادنی در اسپانیا و پرتغال دارد و اخیرا معدنی در مونتانا خریداری کرده است؛ اقدامی که با هدف امنیت ملی آمریکا انجام شده است. با این حال، راهاندازی معدن مونتانا سالها زمان میبرد، زیرا اخذ مجوزها و آموزش نیروی انسانی ضروری است. این وضعیت نمونهای از چالش کلی آمریکا و متحدانش برای رهایی از وابستگی به زنجیره تأمین چین است؛ فرآیندی زمانبر که به نیروی کار متخصص نیاز دارد.
چین علاوه بر تنگستن، در حوزههایی مانند لیتیوم، گرافیت، قلع، سرب و آلومینیوم نیز دست بالا را دارد. بسیاری از این صنایع طی هشت دهه گذشته در غرب کنار گذاشته شدند. هرچند منابع تازهای بهویژه در آفریقا شناسایی شده، اما چین از طریق ابتکار «کمربند و جاده» در بسیاری از این کشورها سرمایهگذاری کرده است.
برآورد میشود متنوعسازی کامل زنجیرههای تأمین آمریکا دستکم یک دهه زمان ببرد و در این فاصله، برخی صنایع با اختلال مواجه شوند. نمونهای از این نگرانی زمانی آشکار شد که چند ماه پیش، آژانس لجستیک دفاعی آمریکا درخواست اطلاعاتی برای تنگستن منتشر کرد که بهمنزله زنگ خطر کمبود این ماده حیاتی بود.
انتظار میرود معدن سانگدونگ در سهماهه نخست ۲۰۲۶ عملیاتی شود و پس از آن روزانه ۱۶ ساعت استخراج و کارخانه فرآوری بهصورت ۲۴ ساعته فعال باشد و سالانه حدود ۱/۲ میلیون تن سنگ تنگستن تولید کند.
