افزایش تنشهای نظامی میان ایران و قدرتهای غربی و پیامدهای گسترده اقتصادی ناشی از آن، اکنون تنها بازار انرژی و تجارت جهانی را تحت تأثیر قرار نداده، بلکه هزینههای علمی و پژوهشی دانشجویان، بهویژه در حوزه چاپ و انتشار مقالات ISI، را نیز با رشد چشمگیری مواجه کرده است؛ بحرانی که بسیاری از دانشجویان تحصیلات تکمیلی را در مسیر ادامه فعالیتهای پژوهشی با چالشهای جدی مالی روبهرو کرده است.
بررسیها نشان میدهد با گسترش جنگ ایران، اختلال در مبادلات بینالمللی، افزایش هزینههای ارزی، رشد نرخ دلار و محدودیتهای تازه در نقلوانتقالات مالی جهانی، هزینه چاپ مقالات علمی در ژورنالهای معتبر بینالمللی با سریعترین روند چند سال اخیر افزایش یافته است. این روند بهویژه برای دانشجویانی که برای دفاع پایاننامه، اپلای تحصیلی یا ارتقای رزومه علمی نیاز به چاپ مقاله دارند، فشار مضاعفی ایجاد کرده است.
افزایش شدید نرخ ارز یکی از اصلیترین دلایل این جهش هزینهای عنوان میشود. بسیاری از مجلات معتبر ISI هزینههای پردازش و انتشار مقالات را به دلار یا یورو دریافت میکنند و در شرایطی که بحرانهای ژئوپلیتیکی موجب بیثباتی ارزی شده، دانشجویان ایرانی اکنون برای پرداخت هزینههایی که پیشتر نیز بالا بود، باید چندین برابر بیشتر از گذشته بپردازند.
برآوردهای غیررسمی نشان میدهد هزینه چاپ برخی مقالات در ژورنالهای بینالمللی که پیشتر بین ۵۰۰ تا ۱۵۰۰ دلار بود، اکنون با احتساب نرخ ارز و کارمزدهای واسطهای، برای دانشجویان ایرانی به دهها میلیون تومان رسیده است. این رقم در برخی رشتههای تخصصی و مجلات با ضریب تأثیر بالا حتی بیشتر نیز گزارش شده است. همچنین موسساتی که فرایند چاپ مقالات را برای دانشجویان تصحیل می کردند نیز با افزایش قیمت همراه بوده اند.
همزمان، محدودیتهای بانکی و اختلال در سیستمهای پرداخت بینالمللی نیز سبب شده بسیاری از دانشجویان برای پرداخت هزینهها ناچار به استفاده از شرکتهای واسطه، صرافیها یا خدمات پرداخت خارجی شوند؛ فرآیندی که خود هزینههای اضافی قابل توجهی به همراه دارد و در برخی موارد ریسکهای مالی و کلاهبرداری را نیز افزایش داده است.
کارشناسان آموزش عالی هشدار میدهند که این روند میتواند موجب کاهش توان رقابتی دانشجویان ایرانی در عرصه بینالمللی شود؛ چراکه انتشار مقاله در مجلات معتبر یکی از مهمترین معیارهای پذیرش تحصیلی، جذب بورسیه و ارتقای علمی در بسیاری از دانشگاههای جهان محسوب میشود.
در این میان، دانشجویان رشتههای پزشکی، فنی مهندسی و علوم پایه که بیشترین وابستگی را به انتشار مقالات بینالمللی دارند، فشار بیشتری را تجربه میکنند. بسیاری از آنان گزارش دادهاند که هزینههای پژوهشی، ترجمه تخصصی، ویرایش نیتیو و چاپ مقاله اکنون به سطحی رسیده که ادامه مسیر علمی بدون حمایت مالی را دشوار کرده است.
برخی مؤسسات خدمات علمی و پژوهشی نیز اعلام کردهاند که بهدلیل افزایش هزینههای بینالمللی، نرخ خدمات مرتبط با سابمیت مقاله، داوری، ترجمه و مکاتبه با ژورنالها افزایش یافته است. این موضوع زنجیرهای از رشد قیمت را در کل بازار خدمات پژوهشی ایجاد کرده است.
در سطح جهانی نیز افزایش هزینه حملونقل، اختلال در سرورهای بینالمللی، رشد قیمت خدمات دیجیتال و نااطمینانی اقتصادی ناشی از بحرانهای منطقهای، بر صنعت نشر علمی تأثیر گذاشته است. ناشران بینالمللی برای جبران هزینههای عملیاتی، تعرفههای انتشار را افزایش دادهاند؛ موضوعی که مستقیماً پژوهشگران کشورهای در حال توسعه را بیشتر تحت فشار قرار میدهد.
تحلیلگران معتقدند اگر تنشهای منطقهای ادامه پیدا کند، این افزایش هزینهها میتواند به شکل بلندمدتتری بر نظام علمی کشورهای آسیبپذیر اثر بگذارد. در چنین شرایطی، احتمال کاهش تعداد مقالات منتشرشده توسط پژوهشگران مستقل و دانشجویان افزایش خواهد یافت و شکاف علمی میان کشورهای توسعهیافته و در حال توسعه عمیقتر میشود.
همچنین برخی دانشجویان به سمت ژورنالهای ارزانتر یا نامعتبرتر سوق پیدا میکنند؛ اقدامی که ممکن است کیفیت رزومه علمی آنان را کاهش دهد و زمینه سوءاستفاده مجلات جعلی یا نامعتبر را فراهم کند.
با وجود این شرایط، بسیاری از دانشگاهها و مراکز علمی هنوز برنامه حمایتی مشخصی برای جبران این فشار اقتصادی ارائه نکردهاند. کارشناسان پیشنهاد میکنند دولتها و دانشگاهها با تخصیص بودجه پژوهشی بیشتر، ارائه گرنتهای چاپ مقاله و تسهیل پرداختهای بینالمللی، از افت علمی دانشجویان جلوگیری کنند.
این بحران اکنون فراتر از یک مسئله اقتصادی صرف، به تهدیدی برای آینده علمی نسل جدید پژوهشگران تبدیل شده است؛ نسلی که در میانه جنگ، تورم و فشارهای بینالمللی، بیش از هر زمان دیگری برای حفظ جایگاه علمی خود با موانع مالی روبهرو شده است. اگرچه ممکن است در آینده با کاهش تنشها بخشی از این فشارها تعدیل شود، اما در کوتاهمدت، ادامه بحران میتواند هزینه علم را برای بسیاری از دانشجویان به سطحی بیسابقه برساند.
توجه! این مطلب یک رپورتاژ آگهی است و محتوای آن توسط تبلیغ دهنده نگارش شده است.
اکو رایز مسئولیتی در قبال صحت و سقم محتوای تبلیغاتی ندارد.
