ابررایانه «لاینشاین» چین اکنون از رقبای آمریکایی خود پیشی گرفته و به قدرتمندترین ابررایانه جهان تبدیل شده است؛ اتفاقی که برای نخستین بار از سال ۲۰۱۷ رخ میدهد و بار دیگر بر رقابت فناوری میان پکن و واشینگتن تأکید میکند.
این سامانه که در شهر شنژن مستقر است، در تازهترین رتبهبندی «تاپ۵۰۰» جای ابررایانه آمریکایی «ال کاپیتان» را گرفت و در نخستین حضور خود مستقیماً به رتبه نخست رسید.
«لاینشاین» برخلاف بسیاری از سامانههای پیشرفته امروزی، تنها با پردازندههای معمولی (CPU) کار میکند و از پردازندههای گرافیکی (GPU) که معمولاً در هوش مصنوعی استفاده میشوند، بهره نمیبرد. این ابررایانه برای فعالیت به حدود ۴۲/۲ مگاوات برق نیاز دارد.
ابررایانهها بیش از هزار برابر سریعتر از رایانههای معمولی هستند و در حوزههایی مانند کشف دارو، مدلسازی اقلیم، شبیهسازی انفجارهای هستهای، پیشبینی رفتار انسان و آزمایش مجازی تسلیحات کاربرد دارند.
بر اساس اعلام پروژه «تاپ۵۰۰»، سامانه «لاینشاین» در مرکز ملی ابررایانه چین توان پردازشی ۲/۱۹۸ اگزافلاپس ثبت کرده است؛ یعنی میتواند در هر ثانیه بیش از دو کوئینتیلیون محاسبه انجام دهد.
ابررایانه «ال کاپیتان» متعلق به آزمایشگاه ملی لارنس لیورمور آمریکا در کالیفرنیا اکنون در رتبه دوم قرار دارد و دو سامانه آمریکایی دیگر در تنسی و ایلینوی پس از آن دیده میشوند.
ابررایانه «ژوپیتر» آلمان نیز به رتبه پنجم سقوط کرده است. این پنج سامانه تنها ابررایانههای اگزامقیاس جهان هستند که عملکردشان به صورت عمومی تأیید شده است.
ایتالیا، سوئیس و ژاپن نیز در میان ۱۰ ابررایانه برتر جهان حضور دارند. بریتانیا ۱۱ سامانه در فهرست ۵۰۰ تایی دارد که «ایزمبارد-ایآی» دانشگاه بریستول با رتبه ۱۱ بالاترین جایگاه را میان آنها کسب کرده است.
در استرالیا نیز ابررایانه «ستونیکس» با رتبه ۸۶ بهترین عملکرد را در میان چهار سامانه این کشور دارد.
اتحادیه اروپا سال گذشته برنامهای ۲۰ میلیارد یورویی برای ساخت مراکز مجهز به ابررایانههای عظیم معرفی کرد تا نسل بعدی مدلهای هوش مصنوعی را توسعه دهد و فاصله خود با آمریکا و چین را کاهش دهد.
این «کارخانههای گیگایی هوش مصنوعی» قرار است نوآوریهای بزرگی در حوزههایی مانند سلامت، زیستفناوری، صنعت، رباتیک و اکتشافات علمی ایجاد کنند.
طبق اسناد راهبردی اتحادیه اروپا، پیشرفتهترین مراکز فعلی حداکثر ۲۵ هزار پردازنده هوش مصنوعی دارند، اما کارخانههای گیگایی آینده بیش از ۱۰۰ هزار پردازنده خواهند داشت.
مقامهای اروپایی اعلام کردهاند این مراکز پرمصرف باید تا حد امکان از انرژی سبز استفاده کنند و برای کاهش مصرف منابع، آب مورد استفاده در سامانههای خنککننده نیز بازیافت شود.
با این حال، فعالان محیط زیست هشدار دادهاند که مراکز داده عظیم و پرمصرف ممکن است اهداف اقلیمی اروپا را تهدید کنند.
