بانک تسویه حسابهای بین المللی (BIS) هشدار داده است که افزایش سرمایه گذاریهای مبتنی بر بدهی در حوزه هوش مصنوعی، خطر شکل گیری یک بحران مالی جهانی را افزایش داده است. این نهاد معتقد است هزینه های «بیش از حد» برای ساخت مراکز داده و شیوه های پیچیده و غیرشفاف تامین مالی، می تواند شرایطی مشابه بحران اعتباری جهانی حدود دو دهه پیش ایجاد کند.
در این گزارش آمده است که شبکه پیچیده روابط مالی میان شرکت های بزرگ هوش مصنوعی، صندوق های اعتباری غیربانکی و سازندگان مراکز داده، به یکی از نقاط آسیب پذیر بازارهای مالی تبدیل شده است. اگر روند توسعه هوش مصنوعی با شکست یا کاهش سرعت مواجه شود، بسیاری از شرکت های فعال در زنجیره تامین با کاهش درآمد و ناتوانی در بازپرداخت بدهی های خود روبه رو خواهند شد. همچنین نبود شفافیت در تامین مالی این بخش، ریسک ها را تشدید می کند.
این گزارش تاکید می کند که رقابت شدید شرکت ها برای تصاحب سهم بیشتر بازار، آنها را به سرمایه گذاری های بسیار سنگین در زیرساخت های هوش مصنوعی سوق داده است. اگر بازده اقتصادی این فناوری کمتر از انتظار باشد، موج سرمایه گذاری فعلی ممکن است ناگهان متوقف شود و پیامدهای گسترده ای برای اقتصاد جهانی به همراه داشته باشد.
این هشدار یکی از جدی ترین مواضع نهادهای مالی درباره مخاطرات رونق هوش مصنوعی به شمار می رود. پیش از این نیز بانک انگلستان اعلام کرده بود ارزش سهام شرکت های فناوری به بالاترین سطح از زمان بحران مالی ۲۰۰۸ رسیده است. همچنین صندوق بین المللی پول، ارزش گذاری شرکت های هوش مصنوعی را با حباب دات کام مقایسه کرده بود.
در سال های اخیر شرکت هایی مانند «اوپن ای آی» و «انویدیا» برای تامین مالی پروژه های خود از ساختارهای پیچیده مالی استفاده کرده اند. در برخی موارد، تولیدکنندگان تراشه به توسعه دهندگان هوش مصنوعی وام داده اند تا همان تراشه های تولیدی آنها را خریداری کنند. همزمان صندوق های اعتباری خصوصی نیز سرمایه های کلانی را روانه پروژه های ساخت مراکز داده کرده اند.
در گزارش آمده است که نشانه های فشار مالی هم اکنون در برخی صندوق های اعتباری خصوصی مشاهده می شود. افزایش درخواست سرمایه گذاران برای خروج سرمایه، برخی از این صندوق ها را ناچار کرده است برداشت سرمایه را محدود یا متوقف کنند.
بانک تسویه حساب های بین المللی همچنین اعلام کرده است که اقتصاد جهانی تاکنون از شوک تعرفههای دونالد ترامپ و درگیری او با ایران عبور کرده و رشد سهام فناوری نیز به اقتصاد کمک کرده است. با این حال، افزایش تورم و سرمایه گذاری های سفته بازانه در حوزه هوش مصنوعی، شباهتهای نگران کننده ای با بحران های مالی گذشته دارد.
این گزارش میان رونق کنونی هوش مصنوعی و چند دوره تاریخی شباهت هایی ترسیم می کند؛ از جمله حباب دات کام، تب سرمایه گذاری در راه آهن بریتانیا در دهه ۱۸۴۰ و رونق اقتصادی دهه ۱۹۲۰ پیش از رکود بزرگ. به اعتقاد این نهاد، مقیاس و سرعت سرمایه گذاری های فعلی همراه با انتظارات بسیار خوش بینانه از افزایش بهره وری، احتمال بروز ریسک های نزولی در آینده نزدیک را افزایش داده است.
در روزهای اخیر نیز سهام شرکت های فناوری مرتبط با هوش مصنوعی در آمریکا و آسیا نوسان شدیدی را تجربه کرده است. پس از اعلام افزایش قیمت محصولات اپل به دلیل رشد هزینه تراشه ها، شاخص نزدک تا ۱/۳ درصد کاهش یافت. همچنین شاخص بورس کره جنوبی که وابستگی زیادی به صنعت تراشه های هوش مصنوعی دارد، در برخی روزها بیش از ۱۰ درصد نوسان کرده است.
گزارش همچنین هشدار می دهد که گلوگاه های ساخت مراکز داده و کمبود تراشه می تواند روند توسعه هوش مصنوعی را کند کند. برخی شرکت های بزرگ فناوری نیز به دلیل محدودیت ظرفیت، دسترسی کاربران به پیشرفته ترین ابزارهای خود را در ساعات اوج مصرف محدود کرده اند.
در پایان، این نهاد به سطح بسیار بالای بدهی دولت ها نیز اشاره کرده و هشدار داده است که بسیاری از کشورها در دوره رشد اقتصادی، به جای تقویت وضعیت مالی خود، هزینه هایی فراتر از توانشان انجام داده اند؛ موضوعی که آنها را در برابر شوک های اقتصادی آینده آسیب پذیرتر می کند.
