حدود ۲۵ سال پس از مطرح شدن نقش رو به رشد اقتصادهای نوظهور، اکنون این دیدگاه مطرح شده است که کشورهای بریکس در آینده میتوانند جایگزینهایی برای دلار ایجاد کنند؛ موضوعی که تا همین اواخر غیرواقعی به نظر میرسید.
بر اساس این ارزیابی، پیشرفتهای اخیر در فناوریهای پرداخت، چشم انداز ایجاد ترتیبات مالی جایگزین میان اعضای بریکس شامل برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی را تقویت کرده است.
در این دیدگاه آمده است که اگر حدود ۱۸ ماه پیش درباره چنین احتمالی پرسش میشد، ایجاد یک سازوکار مالی جایگزین از سوی کشورهای بریکس بیشتر شبیه یک خیال بود. دلیل این برداشت نیز دههها سلطه دلار بر نظام پولی جهان پس از فروپاشی نظام برتون وودز در دهه ۱۹۷۰ عنوان شده است. همچنین تأکید شده که هنوز مشخص نیست نظام پولی جهان در آینده چه شکلی خواهد داشت.
تلاش برای کاهش وابستگی به دلار در تجارت، سرمایه گذاری و ذخایر بانکهای مرکزی طی سالهای اخیر به یکی از اهداف بسیاری از اقتصادهای نوظهور تبدیل شده است، هرچند دلار همچنان با فاصله زیاد مهم ترین ارز ذخیره و تجارت جهان به شمار میرود.
در عین حال، ارزیابی میشود که اعضای بریکس تاکنون بیش از آنکه به دستاوردهای عملی برسند، نمادگرایی سیاسی داشتهاند. اختلاف منافع ژئوپلیتیکی و اقتصادی نیز اجرای سیاستهای مشترک برای تغییر ساختار اقتصاد جهانی را دشوار کرده است. با این حال، تأسیس «بانک توسعه جدید» به عنوان مهم ترین دستاورد عملی این گروه مطرح شده است.
کشورهای بریکس در سالهای اخیر درباره جایگزینهای سامانههای پرداخت مبتنی بر دلار گفت وگو کردهاند. از جمله این طرحها میتوان به ابتکار «بریکس پی»، اتصال سامانههای پرداخت داخلی مانند «یو پی آی» هند، «سی آی پی اس» چین و «پیکس» برزیل و همچنین بررسی استفاده احتمالی از ارزهای دیجیتال بانکهای مرکزی اشاره کرد.
چهار عضو اولیه بریک در سال ۲۰۰۹ نخستین نشست خود را برگزار کردند و یک سال بعد آفریقای جنوبی به این گروه پیوست. این مجموعه بعدها به «بریکس پلاس» گسترش یافت و کشورهایی مانند مصر، اتیوپی، اندونزی، ایران و امارات متحده عربی نیز به آن اضافه شدند تا بستری گسترده تر برای پیگیری منافع کشورهای جنوب جهانی شکل بگیرد.
همزمان، یک نهاد غیرانتفاعی جدید با عنوان «بریکس پلاس تینکینگ» فعالیت خود را آغاز کرده است. هدف این مجموعه انجام پژوهش برای تقویت همکاری میان کشورهای غربی و اعضای بریکس پلاس، تدوین شاخص های اختصاصی و انتشار پیش بینی های رشد اقتصادی این کشورها اعلام شده است.
این نهاد همچنین قصد دارد در حوزه هایی مانند تغییرات اقلیمی، گذار انرژی، سلامت جهانی و حکمرانی هوش مصنوعی، اطلاعات و پیشنهادهایی برای سیاست گذاری ارائه کند. در این دیدگاه تأکید شده است که این مسائل ماهیتی جهانی دارند و بدون همکاری کشورها، پیامدهای نامطلوبی برای همه به همراه خواهند داشت.
در پایان نیز اشاره شده است که بریکس نسبت به گذشته توجه بیشتری را به خود جلب کرده است و برخلاف رؤسای جمهوری پیشین آمریکا که کمتر به این گروه اشاره میکردند، دونالد ترامپ بارها درباره بریکس اظهار نظر کرده است.
