تعرفههای تلافیجویانه جدید کانادا با نرخهایی تا ۵۰ درصد قرار است از روز سهشنبه اجرایی شوند؛ اقدامی که همزمان با هشدار واشنگتن درباره اعمال دور تازهای از تعرفههای آمریکا انجام میشود.
مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، در حالی که افکار عمومی خشمگین این کشور عمدتاً از او حمایت میکند، در جنگ تجاری که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، آغاز کرده است پیش میرود؛ اقدامی که خطر تضعیف بیشتر یکی از نزدیکترین اتحادهای جهان را به همراه دارد.
تعرفههای تلافیجویانه که قرار است ساعت ۱۲:۰۱ بامداد سهشنبه به وقت شرق آمریکا اجرایی شوند، نشاندهنده ایستادگی کارنی در برابر اظهارات تند و تهدیدهای فزاینده ترامپ است. ترامپ طی بیش از دو هفته گذشته با متهم کردن کانادا و تهدیدهای مختلف، تلاش کرده فشار اقتصادی بر این کشور وارد کند.
واکنش کارنی او را به یکی از معدود رهبران جهان تبدیل کرده است که در برابر ترامپ ایستادهاند؛ رئیسجمهوری که در موضوعات مختلف به متحدان آمریکا حمله کرده است.
اقدامات جدید نرخ تعرفههای موجودی را که شرکتهای کانادایی برای واردات محصولات فولادی و آلومینیومی آمریکا میپردازند دو برابر میکند و حدود ۷۰۰ محصول را دربرمیگیرد. فویل آلومینیومی، لوکوموتیوهای راهآهن و پلهای فولادی از جمله این کالاها هستند.
نظرسنجیها نشان میدهد کاناداییها بهشدت از تصمیم کارنی برای پایان دادن به مذاکرات تجاری با واشنگتن در ماه گذشته و اعمال تعرفه بر حدود ۲۰ میلیارد دلار از کالاهای آمریکایی واردشده به کانادا حمایت میکنند. با این حال، نگرانیهایی نیز درباره پیامدهای بعدی وجود دارد. ترامپ بارها تهدید کرده است اگر کانادا برنامه خود را اجرا کند، دور تازهای از تعرفههای آمریکا را اعمال خواهد کرد.
بخشی از صنعت کانادا این تهدید را جدی میگیرد و احتمال تشدید تنشها را بالا میداند. در این ارزیابی گفته میشود دولت ترامپ ممکن است حتی با وجود آسیب دیدن بخشهایی از اقتصاد و صنایع آمریکا، برای تحقق اهداف خود به افزایش فشارها ادامه دهد. در عین حال، نگرانی اصلی این است که دو کشور وارد چرخهای از اقدام و تلافی متقابل شوند.
در اقدامی که به نظر میرسد پیشدرآمدی برای مواضع تازه ترامپ باشد، او روز دوشنبه اعلام کرد شرکت هوافضایی بمباردیه، مستقر در مونترال، در صورتی که تولید خود را به آمریکا منتقل نکند، از فروش محصولاتش در بازار آمریکا منع خواهد شد.
ترامپ در شبکههای اجتماعی در توضیح این تصمیم، کانادا را متهم کرد که از خریداران، شرکتها، فرودگاهها و خدمات آمریکایی بهره میبرد، در حالی که به گفته او، کانادا مانع فعالیت بانکها و شرکتهای بزرگ آمریکایی در این کشور میشود. بمباردیه بلافاصله درباره این تصمیم اظهار نظر نکرد.
کارنی تعرفههای جدید کانادا را پس از آن اعلام کرد که ماه گذشته مذاکرهکنندگان کانادایی را از مذاکرات در واشنگتن خارج کرد. این مذاکرات در نهایت نتوانست مانع اعمال تعرفههای ۵۰ درصدی آمریکا بر ۲۰ میلیارد دلار از صادرات کانادا شود یا تعرفههای تا ۵۰ درصدی بر فولاد، آلومینیوم و خودروهای کانادایی را کاهش دهد یا حذف کند.
دولت ترامپ اعلام کرده است تعرفههایی که ماه گذشته اعمال کرد، تا حدی در واکنش به تعرفههای تلافیجویانه کانادا در سال گذشته علیه برخی کالاهای آمریکایی، بهویژه خودروها، بوده است. مقامهای آمریکایی بارها تأکید کردهاند که از زمان آغاز تغییرات گسترده ترامپ در تجارت جهانی، تنها چین و کانادا علیه آمریکا دست به اقدامات تلافیجویانه زدهاند.
از زمان افزایش تنشهای تجاری میان دو کشور در آغاز دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ، آمریکا در قالب اقدامات اقتصادی و نمادین مختلف به کانادا فشار آورده است. تهدید به جلوگیری از افتتاح یک پل میان آمریکا و کانادا و صدور فرمانی برای تغییر نام دریاچه انتاریو به «دریاچه آمریکا» از جمله این اقدامات بودهاند.
کارنی پس از سخنرانی شدیداللحن خود در اعلام تعرفهها، در یک نشست خبری گفت کانادا از سوی آمریکا مورد حمله قرار گرفته و دو کشور اکنون «در جنگ» هستند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، هفته گذشته این تعبیر را رد کرد و ادعا کرد کانادا از نظر اقتصادی قدرت کافی برای مقابله با آمریکا را ندارد. او در شبکه سیانبیسی استدلال کرد که نمیتوان میان دو طرفی که اندازه اقتصادی آنها چنین تفاوت بزرگی دارد، وارد یک تقابل تعرفهای متقابل شد.
ترامپ روز جمعه لحن خود را بیش از پیش تشدید کرد و گفت ممکن است «تمام تجارت با کانادا» و سایر کشورهایی را که با آمریکا مازاد تجاری دارند، متوقف کند. ترامپ در جریان مذاکرات تجاری بارها تهدیدهای شدیدی مطرح کرده که در نهایت عملی نشدهاند؛ از جمله در ماه ژانویه ایده اعمال تعرفه ۱۰۰ درصدی بر کالاهای کانادایی را مطرح کرده بود.
هاوارد لاتنیک، وزیر بازرگانی آمریکا، نیز جداگانه گفت کارنی مذاکرات را برای دستیابی به «اهرم سیاسی» در داخل کانادا متوقف کرده و دلیل این اقدام پیشنهادهای طرف آمریکایی نبوده است.
کارنی هفته گذشته روشن کرد که برای بازگشت به مذاکرات عجلهای ندارد و در عوض بر متنوعسازی تجارت کانادا و تقویت اقتصاد داخلی این کشور تمرکز کرده است.
او گفت مذاکرات در زمان مناسب از سر گرفته خواهد شد، اما مهمترین اقدام برای کانادا این است که تمام وقت خود را صرف انتظار برای تماس واشنگتن و دنبال کردن آخرین تهدیدها در شبکههای اجتماعی نکند.
بسیاری از کالاهای آمریکایی که بهزودی با تعرفههای ۱۵، ۲۵ یا ۵۰ درصدی کانادا روبهرو میشوند، مشابه صادرات کانادایی هستند که اکنون با تعرفه ۵۰ درصدی آمریکا مواجهاند؛ بهویژه پوشاک و محصولات چوبی. کانادا پس از اعتراض صنعت ماهیگیری این کشور، دهها محصول شیلاتی را از فهرست حذف کرد، زیرا یکپارچگی گسترده زنجیرههای تجاری دو سوی مرز میتوانست به تولیدکنندگان کانادایی نیز آسیب بزند.
مقامهای کانادایی گفتهاند بسیاری از کالاهای هدف از ایالتهایی میآیند که رأیدهندگان آنها از ترامپ حمایت کردهاند، هرچند میزان فشاری که این اقدام واقعاً میتواند بر کاخ سفید وارد کند، محل تردید است. این فهرست همچنین کالاهایی با اهمیت اقتصادی اندک برای کانادا را شامل میشود؛ از جمله حلقههای فلزی اتصال پاککن به مداد، حلقههای شناسایی پرندگان مهاجر و دستگاههای جوجهکشی تخم ماهی.
ترامپ هنوز بر برخی از بزرگترین صادرات کانادا، از جمله نفت، گاز و بسیاری از مواد معدنی، تعرفه اعمال نکرده است. همچنین بسیاری از کالاهایی که سهم کافی از مواد تولیدشده در آمریکای شمالی دارند، طبق توافق تجاری آمریکا، مکزیک و کانادا از پرداخت تعرفه معاف هستند. برای نمونه، قطعات خودرو مشمول تعرفه ۲۵ درصدی هستند، اما معمولاً بدون پرداخت این تعرفه از مرز عبور میکنند.
در نتیجه، میانگین کلی تعرفههای کانادا همچنان در مقایسه با تعرفههایی که بیشتر کشورهای دیگر با آن مواجهاند پایین است و بخش عمده تجارت این کشور از نظر ارزش دلاری همچنان بدون تعرفه انجام میشود.
پس از شکست مذاکرات، ترامپ در ماه ژانویه تهدید کرد تعرفه ۵۰ درصدی بر خودرو و قطعات خودرو اعمال خواهد کرد؛ ظاهراً بدون برخورداری از معافیت توافق تجاری آمریکا، مکزیک و کانادا. چنین اقدامی از سوی بسیاری از ناظران اقتصادی برای صنعت خودروی کانادا بسیار مخرب ارزیابی شده است.
ترامپ تاکنون اقدام رسمی برای اجرای این تهدید انجام نداده است، اما در کانادا این احتمال مطرح شده که دولت ترامپ به جای هدف قرار دادن محصولات جدید یا افزایش نرخ تعرفههای موجود، معافیت توافق تجاری آمریکا، مکزیک و کانادا را برای بسیاری از کالاها لغو کند.
در صنعت قطعات خودرو کانادا، این تهدیدها باعث عقبنشینی نشده است. در این بخش گفته میشود دولت آمریکا سال گذشته زمانی که اعمال تعرفه بر قطعات خودروی کانادا را مطرح کرد، بهخوبی میدانست چنین اقدامی میتواند ظرف یک هفته صنعت خودروی این کشور را متوقف کند.
با وجود این، انتظار میرود در نهایت واشنگتن از چنین اقدامی عقبنشینی کند. اما اگر این اتفاق رخ ندهد، کانادا نیز آماده مقابله خواهد بود.
