جنگ در خاورمیانه رو به وخامت گذاشته بود. قیمت نفت و گاز بهشدت افزایش یافته بود. کشورهای آسیایی ساعات کاری هفتگی را کاهش میدادند و مصرف سوخت را سهمیهبندی میکردند. با این حال، اقتصاد هند در سه ماه منتهی به پایان ژوئن، نسبت به مدت مشابه سال قبل ۷/۸ درصد رشد کرد و بهمراتب از پیشبینی تحلیلگران و حتی انتظارات بانک مرکزی این کشور فراتر رفت. نارندرا مودی در شبکههای اجتماعی با لحنی پیروزمندانه نوشت: «بدبینها شکست خوردند و هند بار دیگر شکوفا شد!»
اما واقعیت این است که بدبینها در عمل عملکرد چندان بدی هم نداشتهاند. یکی از مهمترین آنها یک مقام بازنشسته دولت است که در تلویزیون دولت را متهم کرد که ارقام اقتصادی را بیش از حد مطلوب جلوه میدهد. به گفته او، بازنگریهای کاهشی در آمار سال گذشته، رشد امسال را به شکل مصنوعی افزایش داده است. اگر این بازنگریها کنار گذاشته شوند، اقتصاد هند پیش از محاسبه تورم تنها ۲/۶ درصد رشد کرده و در محاسبه واقعی ممکن است اصلاً رشدی نداشته باشد.
این استدلال در نگاه نخست قابل درک است، اما از اساس نادرست است. هند در اوایل امسال روش محاسبه تولید ناخالص داخلی خود را اصلاح کرد. ارقامی که با یکدیگر مقایسه شدهاند، بر اساس روشهای متفاوتی محاسبه شدهاند و بنابراین قابل مقایسه نیستند. افزون بر این، شاخصهای دیگری مانند افزایش فروش خودرو، رشد اعتبارات و افزایش مصرف برق نیز از وجود رشد واقعی اقتصادی حکایت دارند.
با این حال، دولت در موضع دفاعی قرار گرفته است. این بحث، پرسشهایی درباره اعتبار آمار رسمی هند ایجاد کرده و کارشناسان اقتصادی هفتهها درباره میزان قابلباور بودن ارقام تولید ناخالص داخلی بحث کردهاند. نارندرا مودی، ۷۵ ساله، که آشکارا از این وضعیت ناراضی است، در اظهارنظرهای عمومی از «عموهای عصبانی» که به گفته او منفیبافی میکنند، گلایه کرده است.
مودی به دو دلیل در چنین موقعیتی قرار گرفته است. نخست اینکه دولت او طی حدود ۱۲ سال گذشته بارها انتشار، دسترسی یا کیفیت برخی آمارهای هند را به تعویق انداخته یا محدود کرده است. سرشماری جمعیت اکنون پنج سال از موعد خود عقب افتاده است. برخی مجموعهدادههای نامطلوب برای دولت با این استدلال که روششناسی آنها نیازمند اصلاح است، منتشر نشدهاند. در برخی پیمایشهای قدیمی نیز بخشهایی از پرسشنامهها بهطور ناگهانی حذف شده است. دولت اخیراً اقداماتی برای بهبود آمار رسمی انجام داده، اما بازسازی اعتماد عمومی زمان خواهد برد.
مسئله مهمتر این است که تعداد کمی از هندیها اثرات این رشد ۷/۸ درصدی را در زندگی روزمره خود احساس میکنند. اگر اقتصاد واقعاً چنین رشدی داشته باشد، کشور نباید ثروتمندتر، کارآمدتر و منظمتر به نظر برسد؟ هندیها وقتی به اطراف خود نگاه میکنند، اغلب دقیقاً عکس این وضعیت را میبینند.
همین ماه، ساختمانی در دهلی فروریخت و هفت نفر، که بیشتر آنها دانشجو بودند، جان باختند. آمبولانسهای خصوصی بسیار زودتر از آمبولانسهای دولتی به محل رسیدند. در ماه ژوئن نیز ساختمانی در محلهای پرتراکم در دهلی آتش گرفت و ۲۱ نفر کشته شدند. ماه گذشته، گورگائون، شهر اقماری دهلی که برخی از گرانترین آپارتمانهای هند را در خود جای داده است، در چند روز بر اثر آبگرفتگی خیابانها عملاً فلج شد. چند ماه دیگر نیز دوباره آلودگی هوا به حدی خواهد رسید که تنفس در این شهر دشوار میشود. و اینها تنها نمونههایی از منطقه پایتخت ملی هند هستند.
احساس گسترده فروپاشی اجتماعی نیز به تصور از هم گسیختگی کشور دامن زده است. همین ماه، یک موسیقیدان در خانه خود در دهلی پس از آنکه از چند مرد که بیرون خانه مشروب مینوشیدند خواست سر و صدا را کم کنند، تا حد مرگ کتک خورد. چند روز پیش از آن نیز ویدئویی در فضای مجازی فراگیر شد که در آن یک «فعال» هندو با افتخار از حمله به فردی دیگر و مصون ماندن از مجازات سخن میگفت.
از همه مهمتر، مسیر دستیابی به زندگی بهتر برای بسیاری از مردم دشوارتر شده است. افشای مکرر سؤالات آزمونهای دولتی که مسیر ورود به مشاغل دولتی را تعیین میکنند، کند شدن بازار کار بخش خصوصی و تأثیر هوش مصنوعی بر صنعت نرمافزار، نیروی کار هند را سرخورده و خشمگین کرده است. اظهارنظرهای مودی و حامیانش درباره رشد ۷/۸ درصدی اقتصاد در چنین فضایی مطرح میشود.
این وضعیت یادآور کارزار انتخاباتی فاجعهبار حزب بهاراتیا جاناتا در سال ۲۰۰۴ است؛ حزبی که در آن زمان آتال بیهاری واجپایی رهبری آن را بر عهده داشت. حزب آنقدر به رشد سالانه ۸ درصدی که بهتازگی رقم زده بود اطمینان داشت و آنقدر مطمئن بود که جامعه سرشار از «احساس خوب» است که انتخابات را زودتر برگزار کرد و سراسر کشور را از تبلیغاتی پر کرد که مادران شاد، دانشآموزان امیدوار و حتی، چیزی که امروز برای حزب بهاراتیا جاناتا تصورناپذیر است، مردان مسلمان را نشان میدادند که از ثمرات پیشرفت هند بهره میبردند. شعار این کارزار «هند درخشان» بود.
اما برای میلیونها رأیدهنده، این تبلیغات تنها یادآور این بود که آنها از این پیشرفت بیبهره ماندهاند. حزب بهاراتیا جاناتا در انتخاباتی غیرمنتظره شکست خورد و یک دهه از قدرت کنار رفت. «هند درخشان» بعدها به نمادی از غرور و خودبزرگبینی سیاسی تبدیل شد.
به نظر میرسد مودی قصد دارد این درس تاریخی را فراموش کند. تردیدی نیست که اقتصاد هند در سال ۲۰۲۶ عملکرد چشمگیری دارد. همچنین دولت برای نحوه مدیریت شوکهای اقتصادی و سیاسی، بیش از آنچه تاکنون دریافت کرده، شایسته تحسین است. اما آیا واقعاً میتوان گفت، همانطور که مودی پس از انتشار آمار تولید ناخالص داخلی اعلام کرد، «ملت سرشار از شادی است»؟
ارقام قدرتمند اقتصاد کلان ممکن است چهره دولت را بهتر نشان دهند، اما لزوماً باعث نمیشوند مردم یک کشور احساس بهتری داشته باشند.
