بیش از ۱۸ ماه از زمانی میگذرد که مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، اعلام کرد رابطه کشورش با ایالات متحده، رابطهای که بیش از یک قرن بر همکاری نزدیک اقتصادی و نظامی استوار بود، «به پایان رسیده است».
فروپاشی مذاکرات تجاری، اعمال تعرفههای تلافیجویانه و اظهارات دونالد ترامپ درباره تبدیل کانادا به «ایالت پنجاهویکم» همگی به تشدید اختلاف میان این دو همسایه آمریکای شمالی دامن زدهاند.
اکنون کارنی که به چهره اصلی کانادا برای جذب سرمایه تبدیل شده، قصد دارد از روابط شخصی خود در دوران فعالیت در بالاترین سطوح مالی جهان استفاده کند تا مدیران ثروتمندترین شرکتهای مدیریت دارایی و رهبران تجاری جهان را به سرمایهگذاری در کانادا ترغیب کند.
تورنتو به مدت دو روز میزبان بیش از ۱۰۰ سرمایهگذار جهانی خواهد بود که مجموعاً بیش از ۱۰۰ تریلیون دلار کانادا، معادل ۷۲ تریلیون دلار آمریکا، دارایی تحت مدیریت دارند. هدف این است که روابط اقتصادی جدید به کانادا برای عبور از فضای ژئوپلیتیکی بیثبات کنونی کمک کند.
کارنی پیش از برگزاری این نشست سرمایهگذاری که آن را «نخستین نشست در نوع خود» توصیف کرده، گفت: «کانادا چیزهایی را دارد که جهان میخواهد.»
روزهای دوشنبه و سهشنبه، یک هتل لوکس میزبان نمایندگان صندوقهای ثروت ملی بزرگ جهان، از جمله صندوقهای امارات متحده عربی و نروژ، و مدیران ارشد شرکتهای بزرگ مالی خواهد بود. از جمله این افراد میتوان به لری فینک از بلکراک و جان گری، رئیس بلکاستون، اشاره کرد.
کارنی در این نشست قصد دارد بخشهای انرژی و منابع طبیعی کانادا و همچنین ثبات سیاسی این کشور را به سرمایهگذاران معرفی کند و آنها را به سرمایهگذاری در حوزههای هوش مصنوعی، دفاعی، حملونقل و زیرساخت در سراسر کانادا ترغیب کند.
این اقدامات بخشی از راهبرد کانادا برای ایجاد «اقتصادی مستقلتر و تابآورتر» پس از جنگ تعرفهای با آمریکا است؛ جنگی که طی هفتههای اخیر تشدید شده است.
با این حال، هیچ تضمینی وجود ندارد که سرمایهگذاران ثروتمند بهراحتی متقاعد شوند. یکی از موانع اصلی، سابقه طولانی کانادا در فرایندهای زمانبر صدور مجوز برای پروژههاست.
گزارش اخیر هیئت سرمایهگذاری برنامه بازنشستگی کانادا که یکی از برگزارکنندگان مشترک این نشست است، هشدار داده که گستردگی و عمق فرصتهای سرمایهگذاری در کانادا، به بزرگترین نقطه ضعف این کشور تبدیل شده است. به گفته این گزارش، سرمایه جهانی به دنبال فرصت است، اما وجود فرصت بهتنهایی یک بازار را به مقصدی مناسب برای سرمایهگذاری تبدیل نمیکند.
در حالی که فاصله گرفتن کانادا از نزدیکترین شریک تجاریاش آزمونی جدی برای کارنی خواهد بود، نخستوزیر کانادا از دوران فعالیت خود در بانک مرکزی و بازارهای مالی، ارتباطات گستردهای با مدیران بزرگ اقتصادی جهان دارد و با بسیاری از آنها رابطهای نزدیک دارد.
این روابط به کارنی کمک کرده است تا مستقیماً با بسیاری از مدیران و سرمایهگذاران بزرگ ارتباط برقرار کند. در واقع، بخش قابلتوجهی از دعوتها شخصی بوده و این نشست بیشتر از آنکه ابتکار سیاستمداران برای دعوت از سرمایهگذاران باشد، حاصل ارتباطات مدیران و سرمایهگذاران سابق با همکاران قدیمی خود در دنیای مالی است.
کارنی که فعالیت حرفهای خود را در بانک سرمایهگذاری گلدمن ساکس آغاز کرده بود، شناخت عمیقی از ذهنیت سرمایهگذاران دارد و همین موضوع میتواند در مذاکرات این هفته به او برتری بدهد.
نخستوزیر کانادا امیدوار است سابقه فعالیتش در بازارهای مالی به تقویت آینده اقتصادی کشور کمک کند، هرچند تردیدی وجود ندارد که کانادا در صورت قطع دائمی روابط اقتصادی با آمریکا، بزرگترین اقتصاد جهان، بیش از هر طرف دیگری متضرر خواهد شد.
جذب سرمایه خارجی موضوع جدیدی برای کانادا نیست، اما استدلال این کشور برای جذب شرکتهای بزرگ تغییر کرده است. طی ۲۵ سال گذشته، وزیران تجارت کانادا نزدیکی جغرافیایی به آمریکا را بهعنوان یکی از مهمترین مزیتهای سرمایهگذاری در این کشور مطرح میکردند و به سرمایهگذاران خارجی میگفتند که با سرمایهگذاری در کانادا، دسترسی آسانی به بازار آمریکا خواهند داشت.
اما این استدلال دیگر کارایی سابق را ندارد.
در شرایطی که جنگ تجاری آمریکا و کانادا ادامه دارد، بسیاری معتقدند در نهایت زمانی فرا خواهد رسید که دو طرف دوباره پای میز مذاکره بازگردند.
یکی از مهمترین اهداف بلندمدت کارنی، تضمین آینده توافق تجاری میان دو کشور است. صادرات کانادا به آمریکا معادل حدود ۲۰ درصد تولید ناخالص داخلی این کشور است که یکی از بالاترین سهمها در تجارت دوجانبه میان دو کشور در جهان محسوب میشود.
بنابراین اگر کارنی میخواهد سرمایهگذاری بلندمدت جذب کند، باید محیطی باثبات برای سرمایهگذاران فراهم کند و چنین ثباتی بدون مشخص شدن رابطه تجاری آینده کانادا و آمریکا به دست نخواهد آمد.
حتی اگر کانادا در بلندمدت تجارت خود با آمریکا را کاهش دهد، دو کشور در نهایت ناچار خواهند بود برای رسیدن به یک مصالحه پای میز مذاکره بنشینند.
سرمایهگذاران همچنین از کارنی خواهند خواست موانع دیگر سرمایهگذاری را برطرف کند؛ از جمله اطمینان از همراهی جوامع بومی و استانها با طرحهای پیشنهادی. این گروهها میتوانند روند پروژههای بزرگ منابع طبیعی را کند کنند یا حتی مانع اجرای آنها شوند.
پیام اصلی کارنی برای سرمایهگذاران این است که «کانادا چیزهایی دارد که جهان به آنها نیاز دارد».
با این حال، مگر اینکه توافقی از قبل با کشور دیگری در دست مذاکره باشد، بعید است نشست کنونی به اعلام پروژههای بزرگ جدید منجر شود. در کنار جذب سرمایه خارجی، افزایش سرمایهگذاری داخلی نیز اهمیت دارد، بهویژه از سوی بزرگترین صندوقهای بازنشستگی کانادا که در حال حاضر بخش بیشتری از داراییهای خود را در خارج از کشور سرمایهگذاری میکنند.
فضای پرآشوب اقتصادی و سیاسی کنونی نیز میتواند برای کارنی مناسب باشد؛ نخستوزیر کانادا پیشتر در مدیریت بحران مالی جهانی، برگزیت و اکنون بحران اقتصادی کانادا تجربه داشته است.
کارنی بارها تأکید کرده است که مسیر پیش روی کانادا برای کاهش وابستگی به آمریکا دشوار خواهد بود.
با این حال، تاکنون بیشتر کاناداییها از رویکرد او حمایت کردهاند، هرچند انتقادهایی نیز درباره فاصله گرفتن دولت از تعهدات اقلیمی و حرکت به سمت روابط نزدیکتر با کشورهایی مانند عربستان سعودی و چین، همزمان با تلاش برای بهرهبرداری از منابع غنی کانادا، مطرح شده است.
چالش اصلی برای کارنی این است که شکاف فعلی با آمریکا بسیار سریعتر از زمانی در حال شکلگیری است که کانادا برای ایجاد و توسعه روابط تجاری جدید در سراسر جهان نیاز دارد.
در فاصله میان این دو روند، کانادا ممکن است با دورهای بسیار دشوار مواجه شود که پیامدهای اقتصادی و حتی سیاسی آن برای دولت کارنی قابل توجه باشد.
