بازار اوراق خزانهداری آمریکا در روزهای اخیر نشانههای نگرانکنندهای بروز داده و افزایش بازدهی اوراق نشان میدهد شرایط ممکن است وخیمتر از آن چیزی باشد که در نگاه اول به نظر میرسد.
در حال حاضر سیاست اقتصادی آمریکا بر جلوگیری از جهش هزینه استقراض بلندمدت متمرکز شده است. در همین راستا، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، تلاش کرده است حجم بازخرید بدهیها را دو برابر کند. همچنین کوین وارش، رئیس فدرال رزرو، در سخنرانی خود در جکسون هول تلاش کرد بازارها را درباره اعتبار رویکرد خود در مقابله با تورم مطمئن کند.
با این حال، انتشار دادههای اقتصادی که از کاهش فعالیت اقتصادی حکایت دارند، برخلاف الگوی تاریخی نتوانسته است بازدهی اوراق بلندمدت را کاهش دهد. این موضوع نشان میدهد فشار صعودی قابلتوجهی از سوی بازار بر بازدهی اوراق وجود دارد.
به گفته تحلیلگران، وضعیت بازدهی اوراق بلندمدت به مرحلهای رسیده که نیازمند استفاده از تمام ظرفیتهای سیاستگذاری و بازار است.
اگرچه گزارش اشتغال روز جمعه بهتر از انتظار بود، سایر دادههای اقتصادی منتشرشده در یک ماه گذشته عمدتاً ضعیفتر از پیشبینیها بودهاند. در شرایط عادی، چنین وضعیتی باید با توجه به کند شدن اقتصاد و کاهش فشارهای تورمی، بازدهی اوراق را پایین میآورد، اما بازدهیها در عوض افزایش یافتهاند.
از سوی دیگر، جنگ آمریکا با ایران نیز در هفتههای اخیر شدت گرفته است. تشدید درگیریها و نبود نشانهای از پیشرفت دیپلماتیک باعث افزایش دوباره قیمت نفت شده و چشمانداز تورم را وخیمتر کرده است.
رفتار غیرعادی بازدهی اوراق ۱۰ ساله آمریکا میتواند نشانهای از ضعیفتر بودن تقاضا برای بدهی دولت آمریکا نسبت به برآوردهای اولیه باشد.
بدهی دولت آمریکا اکنون به ۴۰ تریلیون دلار رسیده و نگرانی درباره آن در والاستریت بهتدریج در حال رقابت با رونق هوش مصنوعی بهعنوان محور اصلی توجه بازارهاست. نگرانیهای مربوط به بدهی تنها به آمریکا محدود نیست و بازدهی اوراق در اقتصادهای بزرگی مانند بریتانیا، فرانسه، آلمان و ژاپن نیز افزایش چشمگیری داشته است.
دولتها از زمان همهگیری کرونا همچنان به هزینهکردهایی ادامه دادهاند که گویی هزینه استقراض در پایینترین سطوح دوران بحران قرار دارد. همزمان، کسری بودجه نیز تشدید شده است؛ گویی اقتصادها همچنان به محرکهای اضطراری گسترده نیاز دارند.
اما شرایط اقتصادی امروز کاملاً متفاوت است. نرخهای بهره در سالهای اخیر برای مقابله با تورم بالا افزایش یافتهاند و رونق هوش مصنوعی نیز سالانه صدها میلیارد دلار سرمایه را وارد اقتصادی میکند که بهتدریج در برابر نرخهای بهره بالاتر مقاومتر شده است.
یکی از اقتصاددانان ارشد معتقد است زمانی که بازارهای مالی جهانی به این نتیجه برسند که بدهی دیگر پایدار نیست، مسئله پایداری بدهی به واقعیت تبدیل میشود و به نظر میرسد چنین روندی در حال شکلگیری است.
همزمان، ترکیب خریداران بدهی آمریکا نیز تغییر کرده است. بانکهای مرکزی خارجی و دیگر نهادهایی که پیشتر برای نگهداری امن سرمایه خود به بازار اوراق خزانهداری روی میآوردند، نقش کمتری در این بازار دارند و بخشی از سرمایه خود را به داراییهای امن جایگزین مانند طلا منتقل کردهاند.
مدیریت سرمایه بانک مرکزی نروژ، بزرگترین صندوق ثروت ملی جهان با ۲/۳ تریلیون دلار دارایی، نیز پیشنهاد کرده است ترکیب داراییهای بدهی خود را تغییر دهد و وابستگی آن به اوراق خزانهداری آمریکا را کاهش دهد.
با عقبنشینی خریداران سنتی بدهی آمریکا، صندوقهای پوشش ریسک به بازیگران مهمتری در این بازار تبدیل شدهاند. این صندوقها نسبت به قیمت حساستر هستند و همین موضوع میتواند نوسان در بازار بدهی را افزایش دهد.
در نتیجه، وزارت خزانهداری آمریکا باید بازدهی جذابی پیشنهاد کند تا سرمایهگذاران اوراق همچنان به خرید بدهی دولت ادامه دهند. در شرایطی که کسری بودجه سالانه به سمت ۲ تریلیون دلار حرکت میکند و نشانهای از تلاش قانونگذاران برای مهار آن دیده نمیشود، بازار نسبت به ادامه اعطای وام به دولت فدرال در چنین مقیاسی محتاطتر شده است.
از نگاه برخی تحلیلگران، فاصله گرفتن بازدهی اوراق از دادههای اقتصادی یک توضیح روشن دارد: بازارها بیش از گذشته بر چشمانداز کسری بودجه متمرکز شدهاند و همین مسئله نرخهای بهره بلندمدت را افزایش میدهد.
با این حال، دیدگاه دیگری نیز وجود دارد. برخی فعالان باسابقه والاستریت افزایش بازدهی اوراق را نشانه قدرت اقتصاد میدانند و هشدارها درباره وقوع قریبالوقوع بحران بدهی را رد میکنند. از این دیدگاه، بازدهیها صرفاً در حال بازگشت به سطوح عادی پیش از بحران مالی بزرگ و همهگیری کرونا هستند؛ دورهای که نرخهای بهره به شکل غیرمعمول پایین بود.
با وجود این، روند کنونی بدهی آمریکا همچنان ناپایدار ارزیابی میشود. با این حال، به نظر میرسد سرمایهگذاران اوراق هنوز، دستکم فعلاً، نگرانی شدیدی درباره آن ندارند.
بر اساس این دیدگاه، بازدهی اوراق خزانهداری همچنان در محدودهای قرار دارد که با یک اقتصاد سالم سازگار است و انتظار میرود بازدهی اوراق ۱۰ ساله آمریکا در محدوده ۴ تا ۵ درصد باقی بماند.
