طلا پس از سالها خرید مداوم از سوی بانکهای مرکزی و جهش تاریخی قیمت، جای اوراق قرضه دولت آمریکا را به عنوان مهمترین دارایی ذخیرهای جهان گرفت. قیمت این فلز گرانبها طی دو سال گذشته تقریباً دو برابر شده است.
بر اساس گزارشی که روز سهشنبه توسط بانک مرکزی اروپا منتشر شد، طلا در پایان سال ۲۰۲۵ معادل ۲۷ درصد از کل داراییهای ذخیرهای بانکهای مرکزی جهان را تشکیل میداد؛ در حالی که این رقم یک سال قبل ۲۰ درصد بود. در مقابل، سهم اوراق خزانه آمریکا در همین دوره از ۲۵ درصد به ۲۲ درصد کاهش یافت.
سهم داراییهای ذخیرهای مبتنی بر یورو بدون تغییر و در سطح ۱۵ درصد باقی ماند.
تغییر ترکیب ذخایر ارزی که بانکهای مرکزی برای حمایت از ارز ملی، انجام تعهدات پرداخت بینالمللی و تأمین نقدینگی در دورههای بحران مالی نگهداری میکنند، نشاندهنده تلاش بسیاری از کشورها برای یافتن جایگزینهایی برای دلار آمریکا است؛ ارزی که همچنان نقش اصلی را در نظام ذخایر جهانی ایفا میکند.
این روند از سال ۲۰۲۲ و پس از آن شدت گرفت که واشنگتن در واکنش به حمله گسترده روسیه به اوکراین، ذخایر دلاری روسیه را مسدود کرد.
کریستین لاگارد، رئیس بانک مرکزی اروپا، در این گزارش اعلام کرد که تنشهای ژئوپلیتیکی همچنان محرک اصلی تقاضای بالای بانکهای مرکزی برای طلا هستند.
طبق برآورد بانک مرکزی اروپا، بانکهای مرکزی جهان اکنون بیش از ۳۶ هزار تن طلا در اختیار دارند؛ رقمی که به سطح اوج دوران نظام برتون وودز نزدیک است. در آن دوره که ارزش دلار به طلا متصل بود و نرخ ارزها در برابر یکدیگر ثابت نگه داشته میشد، بانکهای مرکزی حدود ۳۸ هزار تن طلا نگهداری میکردند.
پیشی گرفتن طلا از اوراق خزانه آمریکا که همواره ستون اصلی ذخایر دلاری جهان محسوب میشد، علاوه بر خریدهای گسترده بانکهای مرکزی، نتیجه رشد چشمگیر قیمت این فلز نیز بوده است. بهای طلا در ژانویه به بیش از ۵۵۰۰ دلار برای هر اونس تروا رسید.
با این حال، مجموع داراییهای مبتنی بر دلار همچنان بزرگترین بخش ذخایر جهانی را تشکیل میدهند و سهم آنها به ۴۲ درصد میرسد.
خرید طلای بانکهای مرکزی در سال ۲۰۲۵ با اندکی کاهش به ۸۵۰ تن رسید؛ پس از آنکه طی سه سال متوالی خرید خالص سالانه بیش از هزار تن ثبت شده بود.
بر اساس این گزارش، چین، لهستان، ترکیه و هند از سال ۲۰۲۲ تاکنون بزرگترین افزایشدهندگان ذخایر طلای خود بودهاند.
در همین حال، شرکت تتر در سال ۲۰۲۵ با خرید بیش از ۱۰۰ تن طلا، بزرگترین خریدار منفرد این فلز در جهان بود.
ترکیه که از زمان آغاز جنگ روسیه و اوکراین در سال ۲۰۲۲ حدود ۲۲۰ تن طلا خریداری کرده بود، در ابتدای سال ۲۰۲۶ پس از آغاز جنگ ایران، ۱۳۰ تن از ذخایر طلای خود را از طریق فروش یا اعطای وام کاهش داد؛ اقدامی که بانک مرکزی اروپا آن را یکی از بزرگترین کاهشهای ذخایر در سالهای اخیر توصیف کرده است.
گزارش بانک مرکزی اروپا همچنین نشان میدهد نقش بینالمللی یورو طی دهه گذشته به تدریج اما به طور پیوسته تقویت شده است.
انتشار بدهیهای بینالمللی مبتنی بر یورو در سال گذشته با رشد ۳۰ درصدی به رکوردی نزدیک به یک تریلیون یورو رسید. همچنین سرمایهگذاران بینالمللی به صورت خالص ۸۵۰ میلیارد یورو به داراییهای منطقه یورو وارد کردند که موجب شد جریان سرمایهگذاری خارجی به سطوحی نزدیک به رکوردهای ثبتشده از زمان ایجاد یورو برسد.
