مدیران صنعت نفت به دولت دونالد ترامپ هشدار دادهاند که اختلالی در ابعاد تنگه هرمز در بازار جهانی نفت، ذخایر انرژی را بهتدریج به سطوحی رسانده که احتمال جهش شدید قیمتهای جهانی انرژی را در چند هفته آینده افزایش میدهد.
به گفته منابع آگاه، مدیران این صنعت در هفتههای اخیر این نگرانی را با مقامهای ارشد کاخ سفید و اعضای کابینه مطرح کردهاند. این هشدارها زمانی شدت گرفت که دادههای اداره اطلاعات انرژی آمریکا و سایر منابع نشان داد تولیدکنندگان سوخت برای جبران کاهش واردات خاورمیانه، بیش از پیش به ذخایر انبارهای خود متکی شدهاند.
برخی فعالان صنعت میگویند سطح ذخایر اکنون به محدودهای خطرناک رسیده و اگر روند فعلی ادامه یابد، بازار ممکن است در اواسط تا اواخر ژوئن با جهش قیمتها روبهرو شود. به گفته آنها، برخی مناطق با کمبود انواع خاصی از سوخت مانند سوخت جت مواجه هستند.
ایران پس از تهاجم نظامی آمریکا و اسرائیل در سه ماه گذشته، عملاً تنگه هرمز را از چرخه عادی صادرات نفت خارج کرده است؛ رخدادی که به بزرگترین اختلال تاریخ در جریان انتقال نفت خام تبدیل شده است. کشورها برای جبران کمبود عرضه خاورمیانه از ذخایر نفت و سوخت خود استفاده کردهاند، اما این ذخایر اکنون به سرعت در حال کاهش است.
کاخ سفید اعلام کرده هیچ هشدار خصوصی درباره وضعیت ذخایر از سوی صنعت نفت دریافت نکرده و وزارت انرژی آمریکا نیز گفته گفتوگویی در این زمینه انجام نشده است. با این حال، شرکتهای بزرگ نفتی به صورت علنی هشدار دادهاند که در صورت ادامه افت ذخایر، قیمت سوخت افزایش خواهد یافت. میانگین قیمت بنزین در آمریکا روز چهارشنبه به ۴/۲۶ دلار برای هر گالن رسید که ۱/۲۸ دلار بیشتر از سطح پیش از آغاز جنگ است.
برخی فعالان صنعت معتقدند قیمت نفت برنت در صورت ادامه کاهش ذخایر میتواند به ۱۵۰ تا ۱۶۰ دلار در هر بشکه برسد. آنها تأکید میکنند حتی اگر تنگه هرمز دوباره باز شود، مصرفکنندگان نباید انتظار کاهش سریع هزینه سوخت را داشته باشند.
بر اساس گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا، ذخایر نفت خام شرکتهای آمریکایی هفته گذشته ۸ میلیون بشکه کاهش یافت که هشتمین هفته پیاپی افت ذخایر بود. این میزان اکنون حدود ۳ درصد کمتر از میانگین پنجساله است. دولت آمریکا نیز ۸ میلیون بشکه از ذخایر راهبردی نفت خود آزاد کرده است.
دولت ترامپ میگوید تولید بیسابقه نفت آمریکا، افزایش عرضه از ونزوئلا و برخی اقدامات لجستیکی مانع از جهش شدید قیمتها شده است. مقامهای دولت همچنین وعده دادهاند که با بازگشت ترافیک دریایی تنگه هرمز به شرایط عادی، قیمتها به سطوح ماه فوریه یا حتی پایینتر بازخواهد گشت.
در مقابل، برخی معتقدند مسئله اصلی این است که آیا ذخایر جهانی میتوانند بیش از توان ایران برای تحمل فشارهای صادراتی دوام بیاورند یا خیر. در عین حال، گروهی دیگر بر این باورند که بازار با استفاده از منابع جایگزین و کاهش تقاضا قادر به سازگاری خواهد بود.
بسیاری از تحلیلگران بازار از این موضوع شگفتزده شدهاند که قیمت نفت تاکنون افزایش بیشتری نداشته است. در ابتدای بحران، برخی پیشبینیها از احتمال رسیدن قیمت نفت به ۲۰۰ دلار در هر بشکه حکایت داشت، زیرا حدود ۲۰ درصد نفت جهان از تنگه هرمز عبور میکند. با وجود کاهش شدید عبور نفتکشها، بخشی از نفت از طریق خطوط لوله از منطقه خارج میشود.
به گفته کارشناسان بازار انرژی، دلیل اصلی جلوگیری از جهش بیشتر قیمتها، استفاده گسترده از ذخایر جهانی بوده است. اما آنها هشدار میدهند که این وضعیت نمیتواند برای مدت طولانی ادامه پیدا کند.
آمارها نشان میدهد ذخایر بنزین آمریکا ۵ درصد و ذخایر گازوئیل و سوخت جت ۳ درصد پایینتر از میانگین پنجساله قرار دارد. همچنین مجموع ذخایر تجاری نفت و فرآوردههای نفتی آمریکا از زمان آغاز جنگ تاکنون ۵۲ میلیون بشکه کاهش یافته است.
اعضای آژانس بینالمللی انرژی در قالب برنامهای برای جلوگیری از جهش قیمتها، مجموعاً ۴۰۰ میلیون بشکه نفت وارد بازار کردهاند. با این حال، ذخایر جهانی نفت از زمان آغاز جنگ روزانه حدود ۵/۸ میلیون بشکه کاهش یافته است.
برآورد میشود ذخایر جهانی اکنون حدود ۷/۵ میلیارد بشکه باشد که نسبت به آغاز جنگ حدود ۵۰۰ میلیون بشکه کاهش نشان میدهد. بخش زیادی از این نفت از پیش خریدار دارد و به عنوان ذخیره اضطراری نگهداری نمیشود. همچنین برخی مناطق جهان به حداقل سطوح عملیاتی ذخایر خود نزدیک شدهاند.
بازار نفت در ماههای اخیر به اظهارات دونالد ترامپ واکنش زیادی نشان داده است. اظهارات او درباره احتمال توافق با تهران موجب کاهش قیمتها شد، اما سخنان اخیرش مبنی بر احتمال ادامه محاصره تنگه هرمز تا روز کارگر آمریکا، تردیدها درباره بازگشت شرایط عادی حملونقل نفت در تابستان را افزایش داده است.
برخی تحلیلگران وضعیت فعلی ذخایر را به خطری پنهان تشبیه میکنند که هنوز آثار کامل آن در اقتصاد نمایان نشده است. آنها هشدار میدهند اگر محدودیتهای فعلی تا سپتامبر یا اکتبر ادامه یابد، جهان ممکن است با کمبودهای صنعتی و فشارهای اقتصادی گستردهتری روبهرو شود.
