شرکتهایی از سیلیکونولی تا اروپا برای کاهش هزینه استفاده از هوش مصنوعی و کم کردن وابستگی خود به آزمایشگاههای پیشروی آمریکایی، به مدلهای هوش مصنوعی چینی روی آوردهاند.
شرکتهایی مانند دوردش، زیمنس و ایربیانبی از جمله مجموعههایی هستند که ابزارهای هوش مصنوعی توسعهیافته در چین را به کار گرفتهاند. دلیل این تصمیم، قیمت پایینتر، افزایش توانایی این مدلها و در برخی موارد امکان اجرای آسانتر آنها روی زیرساخت اختصاصی شرکتها عنوان شده است.
بر اساس دادههای پلتفرم OpenRouter که میزان پردازش متن، کد و داده توسط مدلهای زبانی بزرگ را رصد میکند، مدلهای چینی شرکتهایی مانند دیپسیک و Z.ai امسال از نظر میزان مصرف توکن با سرعت زیادی از رقبای آمریکایی پیشی گرفتهاند.
عامل اصلی این تغییر، کنترل هزینههای رو به رشد هوش مصنوعی بوده است. با این حال، در اروپا این روند به دلیل مسائل ژئوپلیتیکی نیز اهمیت بیشتری پیدا کرده است. پس از آنکه دولت دونالد ترامپ ماه گذشته محدودیتهایی برای صادرات مدلهای Mythos و Fable شرکت Anthropic اعمال کرد، بسیاری از شرکتها نسبت به خطر وابستگی به فناوری آمریکا حساستر شدند.
برخی فعالان صنعت میگویند شرکتها به این نتیجه رسیدهاند که همیشه به پیشرفتهترین مدل نیاز ندارند و در بسیاری از کاربردها، مدلهای سریعتر و ارزانتر نیز پاسخگوی نیاز آنها هستند.
دوردش اعلام کرده است که اکنون بخش زیادی از وظایف سادهتر را به مدل Kimi K2/6 متعلق به استارتاپ چینی Moonshot AI واگذار میکند و تنها دشوارترین پردازشها را با مدل Fable انجام میدهد. به گفته این شرکت، این ترکیب عملکرد بهتری را با هزینه کمتر نسبت به استفاده صرف از مدلهای آمریکایی فراهم کرده است.
زیمنس نیز اعلام کرده است که برای حفظ انعطافپذیری، از مجموعه متنوعی از مدلهای هوش مصنوعی استفاده میکند؛ از جمله ابزارهای دیپسیک و Z.ai در کنار مدلهای شرکتهای آمریکایی، انویدیا و شرکت فرانسوی Mistral.
برخی شرکتها حتی به طور کامل به مدلهای چینی مهاجرت کردهاند. استارتاپ لیندی مستقر در سانفرانسیسکو ابزارهای Anthropic را کنار گذاشته و از مدل V4 دیپسیک استفاده میکند. این شرکت اعلام کرده است که این تغییر میلیونها دلار صرفهجویی به همراه داشته و عملکرد بسیاری از کاربردهای اصلی را بهبود بخشیده است.
این روند با تغییر شیوه قیمتگذاری شرکتهای آمریکایی مانند OpenAI و Anthropic نیز سرعت گرفته است. این شرکتها بخشی از خدمات سازمانی خود را از اشتراک ثابت به مدل پرداخت بر اساس میزان مصرف تغییر دادهاند که هزینه استفاده از مدلهای آنها را به شکل محسوسی افزایش داده است.
همزمان، کیفیت مدلهای برتر چینی به ویژه در برنامهنویسی بهبود یافته است. عرضه مدل GLM-5/2 شرکت Z.ai در ماه ژوئن نیز از سوی بسیاری از متخصصان حوزه فناوری تحسین شد و نشان داد فاصله میان مدلهای آمریکایی و چینی در حال کاهش است.
کارشناسان معتقدند شرکتها انگیزه دارند بخشی از پردازشهای خود را به مدلهای ارزانتر منتقل کنند؛ زیرا در بسیاری از کاربردهای روزمره، مدلهای چینی عملکرد قابل قبولی ارائه میدهند و پرداخت هزینه بیشتر برای مدلهای آمریکایی ضرورتی ندارد.
یکی دیگر از مزیتهای مدلهای چینی، متنباز بودن وزن بسیاری از آنها است. به همین دلیل شرکتها میتوانند این مدلها را روی سرورهای اختصاصی خود اجرا کرده و برای نیازهای خاص خود سفارشیسازی کنند.
ایربیانبی اعلام کرده است که تنها از تعداد محدودی مدل با منشأ چینی استفاده میکند و برای حفاظت از دادهها و عملیات خود، این مدلها را فقط از طریق ارائهدهندگان خدمات مورد تأیید مستقر در آمریکا اجرا میکند.
در مقابل، مدلهای اختصاصی مانند ChatGPT شرکت OpenAI و Claude شرکت Anthropic عمدتاً از طریق زیرساخت خود این شرکتها یا پلتفرمهای سازمانی شخص ثالث در دسترس هستند.
برخی ارائهدهندگان خدمات ابری اعلام کردهاند که بهترین مدلهای متنباز بین ۱۰ تا ۶۰ برابر ارزانتر از نمونههای اختصاصی هستند و در عین حال کنترل بیشتری بر دادهها و امکان شخصیسازی در اختیار شرکتها قرار میدهند.
در اروپا نیز شرکتها جنگهای تجاری آمریکا در سال گذشته و محدودیتهای صادراتی بر مدلهای Anthropic را از عوامل مهم فاصله گرفتن از فناوری هوش مصنوعی آمریکا میدانند. هرچند این محدودیتها بعداً لغو شد، اما به گفته فعالان این حوزه، نگاه بازار برای همیشه تغییر کرده است.
برخی سرمایهگذاران نیز اکنون به استارتاپهای اروپایی توصیه میکنند برای کاهش ریسکهای ژئوپلیتیکی، از مدلهای چینی که روی زیرساخت اختصاصی خودشان اجرا میشود استفاده کنند.
استارتاپ آلمانی Timebutler نیز حدود شش ماه پیش بخشی از پردازشهای خود را از مدل Claude به مدلهای Qwen شرکت علیبابا منتقل کرده تا وابستگی خود به شرکتهای آمریکایی را کاهش دهد. این شرکت با وجود ادامه استفاده از پیشرفتهترین مدلها برای برخی وظایف، تأکید کرده است که داشتن یک گزینه جایگزین را ضروری میداند.
ارائهدهندگان مدلهای متنباز میگویند طی ماههای اخیر تقاضا به شدت افزایش یافته است؛ به ویژه پس از اعمال محدودیت صادراتی آمریکا بر برخی مدلهای هوش مصنوعی. به گفته آنها، بسیاری از شرکتها نگران پیامدهای تحولات ژئوپلیتیکی هستند و نمیخواهند تنها به یک تأمینکننده وابسته باشند.
فعالان این صنعت همچنین معتقدند اهمیت «هوش مصنوعی حاکمیتی» برای شرکتها بیش از گذشته آشکار شده است؛ زیرا محدود شدن دسترسی به یک ارائهدهنده میتواند فعالیتهای تجاری را با ریسک جدی مواجه کند. برخی سرمایهگذاران اروپایی نیز میگویند برخلاف دو سال پیش که نگرانی اصلی چین بود، اکنون در اروپا نگرانی درباره وابستگی به آمریکا پررنگتر شده است.
