دلار آمریکا روز دوشنبه پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و وزیر دارایی ژاپن تأیید کردند دو کشور در بازار ارز مداخله کردهاند، به شدت در برابر ین ژاپن تضعیف شد.
تا پیش از اواخر هفته گذشته، دلار در سطحی بالاتر از ۱۶۳ ین معامله میشد و به بالاترین سطح خود در ۴۰ سال گذشته رسیده بود. پس از گمانهزنی درباره مداخله نهادهای ناظر، نرخ دلار به زیر ۱۶۰ ین سقوط کرد.
صبح دوشنبه و پس از اعلام رسمی این مداخله، نرخ دلار تا حدود ۱۵۵/۲۰ ین کاهش یافت که افتی قابل توجه محسوب میشود. دلار در معاملات ابتدایی دوشنبه به وقت شرق آمریکا در سطح ۱۵۶/۷۰ ین قرار داشت.
ضعف طولانیمدت ین در برابر دلار، با وجود جذب میلیونها گردشگر، به یکی از مشکلات اصلی توکیو تبدیل شده است. ژاپن بخش بزرگی از کالاهای مصرفی خود را وارد میکند و کاهش ارزش ین باعث افزایش قیمتها شده است. رشد قیمت نفت نیز این فشار را تشدید کرده و دولت ژاپن را برای مهار هزینههای زندگی تحت فشار قرار داده است.
مداخله مشترک برای توقف افت ین
تلاشهای ابتدای امسال برای تقویت ین تأثیر چندانی بر بازار ارز نداشت. اگرچه بازار ارز معمولاً ارزش نسبی پولها را تعیین میکند، اما عوامل متعددی بر روند آن اثر میگذارند.
اختلاف قابل توجه نرخ بهره میان آمریکا و ژاپن باعث شده سرمایهگذاران ین را بفروشند و دلار بخرند تا از بازده بالاتر داراییهای دلاری بهرهمند شوند. بانک مرکزی ژاپن و فدرال رزرو آمریکا نیز هفته گذشته نرخهای بهره را بدون تغییر نگه داشتند و این فاصله حفظ شد.
به همین دلیل، زمانی که هفته گذشته دلار به زیر ۱۶۰ ین رسید و در همان محدوده باقی ماند، گمانهزنیهایی درباره حمایت آمریکا از این روند مطرح شد.
مقامهای دولتی معمولاً درباره چنین اقداماتی سکوت میکنند، اما ترامپ روز یکشنبه تأیید کرد که آمریکا در این مداخله مشارکت داشته است. وزیر دارایی ژاپن نیز اعلام کرد وزارت دارایی این کشور با هماهنگی وزارت خزانهداری آمریکا اقدام به خرید ین کرده است.
او تأکید کرد که در صورت نیاز، مداخله مشترک بیشتری انجام خواهد شد.
به گفته تحلیلگران، تأیید علنی مداخله در بازار ارز اقدامی کمسابقه است و آخرین نمونه مهم آن پس از زلزله و سونامی بزرگ سال ۲۰۱۱ در شمالشرق ژاپن رخ داده بود.
چرا آمریکا از ین حمایت میکند؟
ترامپ در پاسخ به این پرسش که چرا واشنگتن به ژاپن کمک کرده است، گفت آمریکا روابط خوبی با ژاپن دارد و به درخواست این کشور برای حمایت از ین پاسخ داده است. او این اقدام را نشانهای از دوستی میان دو کشور و اقدامی مفید برای اقتصاد جهانی توصیف کرد.
کاهش ارزش دلار میتواند کالاهای تولید آمریکا را در بازار ژاپن رقابتیتر کند و به افزایش صادرات آمریکا به ژاپن کمک کند.
تحلیلگران معتقدند همسویی منافع آمریکا و ژاپن در این مقطع، زمینه همکاری دو کشور را فراهم کرده و این اقدام هزینه اندکی برای واشنگتن داشته و در عین حال به ثبات بازار ارز و اوراق قرضه کمک میکند.
تردید درباره اثربخشی مداخله
برخی تحلیلگران معتقدند مداخله اخیر نسبت به موارد قبلی تأثیر پایدارتری داشته و ممکن است مسیر ین در ادامه سال اندکی تقویت شود، اما عوامل بنیادی ضعف این ارز همچنان پابرجاست.
سانائه تاکایچی خواستار کاهش مالیات بر مصرف مواد غذایی از ۸ درصد به ۱ درصد و افزایش قابل توجه هزینههای دولت شده است. چنین سیاستهایی میتواند با افزایش تورم و بدهی دولت، فشار بیشتری بر ارزش ین وارد کند.
بانک مرکزی ژاپن نیز با وجود افزایش تدریجی نرخ بهره به ۱ درصد، همچنان فاصله زیادی با نرخ بهره ۳/۵ تا ۳/۷۵ درصدی فدرال رزرو دارد و انتظار میرود در تغییرات بعدی نیز با احتیاط عمل کند.
در همین حال، افزایش قیمت نفت و رشد تورم ناشی از جنگ، مانع کاهش نرخ بهره در آمریکا شده است. به گفته تحلیلگران، اختلاف بازده میان آمریکا و ژاپن همچنان زیاد است، وابستگی ژاپن به واردات انرژی ادامه دارد و سیاست پولی بانک مرکزی ژاپن نیز با سرعتی کمتر از انتظار بازار پیش میرود.
