الجزیره در گزارشی به بررسی تغییر راهبرد آمریکاییها از فشار نظامی به فشار اقتصادی علیه ایران پرداخته است. طبق این گزارش بیش از ۲۳ هفته از جنگ علیه ایران گذشته و دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اکنون میخواهد به جای بازگشت به حملات نظامی، بر افزایش فشار اقتصادی بر تهران تکیه کند.
در حالی که اکثر عبور کشتیها از تنگه هرمز همچنان از مسیر آبهای ایران انجام میشود و محاصره دریایی آمریکا علیه بنادر ایران دوباره اعمال شده، تنگه هرمز به محور اصلی مذاکرات برای پایان جنگ تبدیل شده است.
ایران و عمان اعلام کردهاند که به توافق درباره مدیریت تنگه هرمز نزدیک شدهاند، اما ترامپ مدعی است آمریکا تنها «به صورت محدود» با ایران مذاکره میکند. تهران نیز هرگونه گفتوگوی مستقیم با واشنگتن را رد کرده است.
ترامپ که در آغاز ماه تهدید کرده بود حملاتی در سطحی «بیسابقه از زمان جنگ جهانی دوم» علیه ایران انجام خواهد داد، اکنون از آن تهدیدها عقبنشینی کرده و بر فشار اقتصادی تأکید دارد. او گفته است که ایران با تورم بالا و مشکلات مالی روبهرو است و محاصره دریایی آمریکا از ماه آوریل این فشار را افزایش داده است.
به ادعای ترامپ، کاهش قیمت نفت نیز اثرات اقتصادی جنگ و اختلال در تنگه هرمز را بر مصرفکنندگان آمریکایی کاهش داده و او معتقد است این راهبرد در نهایت نتیجه خواهد داد.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، نیز گفته است واشنگتن همزمان از ابزارهای دیپلماتیک، اقتصادی و نظامی برای دستیابی به بهترین نتیجه برای آمریکا استفاده میکند.
آمریکا از اواسط آوریل محاصره دریایی بنادر ایران را حفظ کرده و هدف آن کاهش صادرات نفت ایران و کاهش درآمدهای نفتی این کشور است. فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا اعلام کرده است که دهها کشتی تجاری را تغییر مسیر داده و چند شناور را بازرسی یا از کار انداخته است.
ترامپ این محاصره را «دیوار فولادی» توصیف کرده است. محدودیت صادرات نفت به مشکلات ساختاری اقتصاد ایران، سوءمدیریت داخلی و سالها تحریم افزوده و زیرساختهای ایران نیز در جریان جنگ آسیب دیدهاند. تهران خواستار جبران این خسارتها از سوی آمریکا به عنوان یکی از شروط بازگشایی تنگه هرمز شده است.
در آمریکا گزارشهایی منتشر شده که از کاهش ذخایر مهمات این کشور به دلیل درگیریهای خاورمیانه و اوکراین خبر میدهند. با این حال، وزارت دفاع آمریکا ادعا کرده است که مهمات کافی برای ادامه عملیات نظامی در اختیار دارد.
ترامپ در آغاز دوره دوم ریاستجمهوری خود وعده داده بود از ورود به «جنگهای احمقانه» پرهیز کند. اکنون جنگ علیه ایران در داخل آمریکا محبوبیت چندانی ندارد و جمهوریخواهان در آستانه انتخابات میاندورهای کنگره با فشار سیاسی روبهرو هستند. بر اساس یک نظرسنجی، تنها حدود ۳۵ درصد آمریکاییها از این جنگ حمایت میکنند.
در مورد اثربخشی فشار اقتصادی، این ارزیابی مطرح شده که مذاکرات ایران و آمریکا بسیار کند پیش میرود و تهران نیز از طریق فشار بر کشورهای حاشیه خلیج فارس تلاش میکند بر واشنگتن اثر بگذارد.
ایران نیز برای پایان جنگ خواستار لغو تحریمها، پایان محاصره دریایی و آزادسازی داراییهای مسدود شده خود شده است. تفاهمنامه ایران و آمریکا در ۱۷ ژوئن برای بازگشایی تنگه هرمز و آغاز مذاکرات ۶۰ روزه به سرعت با اختلاف بر سر مدیریت تنگه هرمز دچار شکست شد.
