وو سونگیون، ۳۵ ساله، زمانی در تجارت بینالمللی در شهر چنگدو چین کار میکرد. ساعات کاری طولانی و فشار رئیس سختگیر، او را دائماً تحت فشار قرار میداد و اغلب نمیتوانست بهخوبی بخوابد. او در سال ۲۰۲۴ از شغلش استعفا داد تا تایدفلو را راهاندازی کند؛ اپلیکیشنی که خواب کاربران را ردیابی میکند، تمرینهای مدیتیشن ارائه میدهد و برای بهبود استراحت پیشنهادهایی در اختیار آنها میگذارد.
او میگوید فشار کاری بیش از حد زیاد بود و اکنون شرایط بهتری دارد.
با این حال، اپلیکیشن او که وارد بازاری بهشدت رقابتی در چین شده، هنوز نتوانسته رشد قابلتوجهی پیدا کند. تایدفلو حدود هزار کاربر دارد که تنها حدود ۳۵ نفر از آنها مشتری پولی هستند. این شرکت هر ماه با زیان فعالیت میکند.
او بخشی از موج تازهای از جوانان چینی است که شرکتهایی با تنها یک کارمند راهاندازی میکنند. این افراد برای فرار از رقابت فرسایشی بازار کار و یافتن فرصت شغلی در شرایط نامناسب اشتغال، از هوش مصنوعی برای برنامهنویسی، ارتباط با مشتریان و تبلیغ محصولات خود استفاده میکنند. بر اساس گزارش رسانههای دولتی چین، سال گذشته بیش از هفت میلیون شرکت تکنفره جدید در این کشور تأسیس شد که البته همه آنها استارتاپهای هوش مصنوعی نیستند. این رقم حدود ۴۲ درصد بیشتر از سال ۲۰۲۴ بود.
نگرانی از افزایش بیکاری جوانان باعث شده دولت چین از این موج جدید کارآفرینی حمایت کند. دولتهای محلی مسکن و فضای اداری یارانهای و همچنین اعتباراتی برای استفاده ارزانتر از توان پردازشی ارائه میکنند. صدها مرکز رشد کسبوکارهای کوچک نیز در قطبهای فناوری مانند هانگژو و شنژن در حال شکلگیری است که برخی از آنها با حمایت دولت فعالیت میکنند.
هوش مصنوعی نگرانیهایی درباره حذف مشاغل ایجاد کرده است، اما شرکتهای تکنفره میتوانند بهعنوان فرصتی برای اشتغال عمل کنند.
تا اینجا، این کسبوکارهای بسیار کوچک هنوز به نیروی اقتصادی بزرگی تبدیل نشدهاند. آنها در بخشهای فناوری پیشرفته چین با رقابت شدیدی مواجهاند و بسیاری از آنها درآمد قابلتوجهی ندارند. با این حال، از نگاه دولت چین، کارآفرینی تکنفره میتواند همزمان به دو اولویت فوری کمک کند: سرعت بخشیدن به پذیرش هوش مصنوعی در رقابت فناوری با آمریکا و جذب جوانانی که برای پیدا کردن شغل مناسب با مشکل مواجهاند.
کارآفرینی تکنفره در آمریکا نیز در حال گسترش است. سم آلتمن، مدیرعامل شرکت اوپنایآی، پیشبینی کرده است که هوش مصنوعی به شکلگیری نخستین شرکت یکنفره با ارزش یک میلیارد دلار منجر خواهد شد.
کسبوکارهای چینی از هزینههای عملیاتی پایین بهره میبرند؛ از جمله مدلهای متنباز ارزانقیمت شرکتهای هوش مصنوعی چینی و دسترسی نزدیک به شبکههای گسترده زنجیره تأمین تولید در این کشور.
با این حال، برای نسل زد و نسل هزاره در چین، جایی که بیکاری جوانان بسیار بالاتر از آمریکا است، کارآفرینی گاهی بیشتر از آنکه یک انتخاب باشد، به یک ضرورت تبدیل شده است. برخی پس از اخراج از شرکتهای بزرگ فناوری به راهاندازی شرکت تکنفره روی میآورند و برخی دیگر میخواهند از فرهنگ کاری فرسایشی شرکتهای چینی فاصله بگیرند.
در هانگژو، این جستوجو برای استقلال را میتوان در جامعهای به نام هانگهاب مشاهده کرد که برای کارآفرینان تکنفره شکل گرفته است. در طبقه سیزدهم یک ساختمان بلند، آسانسورها به دفتر کاری روشن و پرنور باز میشوند؛ دفتری با گیاهان کاکتوس، کتابخانهای کوچک و یک کافه. روی تابلوهای این فضا پیامهایی مانند «برای چیزی که میخواهی بجنگ» و «اضطراب ممنوع» دیده میشود. نزدیک ورودی نیز صندوقی قرمز قرار دارد که اعضا میتوانند در آن پیامهایی برای خودِ آیندهشان بگذارند.
هانگهاب سپتامبر سال گذشته توسط جانی زو، سرمایهگذار مستقر در هنگکنگ، تأسیس شد. بیش از ۵۰ شرکت تکنفره در این مجموعه فعالیت میکنند و بسیاری از آنها تا ۵۰ هزار دلار سرمایه اولیه از مرکز رشد دریافت میکنند. به گفته زو، حدود یکسوم بنیانگذاران کارآفرینان باتجربهای هستند که پیشتر شرکتهای دیگری راهاندازی کردهاند و حدود یکسوم نیز سابقه کار در شرکتهای بزرگ فناوری دارند.
هانگژو به دلیل جایگاهش بهعنوان یکی از مراکز تجارت الکترونیکی و هوش مصنوعی چین، محل مناسبی برای چنین مجموعهای است. شرکت علیبابا، یکی از بزرگترین شرکتهای فناوری چین، و دیپسیک، یکی از شرکتهای مطرح هوش مصنوعی این کشور، در نزدیکی این شهر قرار دارند.
دولت محلی نیز فعالانه در تلاش است این جوامع کارآفرینی را جذب کند. منطقه شانگچنگ هانگژو که هانگهاب در آن قرار دارد، در ماه مارس برنامهای جدید برای جذب هزار کارآفرین تکنفره در سال جاری راهاندازی کرد. این منطقه بیش از ۲۰۰ هزار فوت مربع فضای اداری اختصاص داده و صندوقی نزدیک به ۱۵۰ میلیون دلار برای این پروژهها ایجاد کرده است.
با وجود حمایت مراکز رشد و دولت، کسبوکارهای تکنفره همچنان با چالشهای جدی روبهرو هستند. بنیانگذاران میگویند پیدا کردن سرمایهگذار و مشتری دشوار است. این شرکتها با پدیدهای از رقابت افراطی در اقتصاد چین مواجهاند که خودروهای برقی، اپلیکیشنهای تجارت الکترونیکی و باتریها را نیز گرفتار چرخه رقابت فرسایشی و حاصلجمع صفر کرده است.
بر اساس نظرسنجی هانگهاب از هزار و ۵۰۰ شرکت تکنفره، بیش از نیمی از این کسبوکارها ماهانه کمتر از هزار دلار درآمد دارند. بنابراین، شرکتهای تکنفره نمیتوانند بهتنهایی راهحل معضل بیکاری جوانان در چین باشند.
هاویو لیو زمانی بهعنوان مهندس نرمافزار در یک شرکت تجارت الکترونیکی در نیویورک کار میکرد. او در مقطعی به این نتیجه رسید که برای دوام آوردن در دوره اتوماسیون سریع هوش مصنوعی و موج اخراجها باید رئیس خودش باشد. کار کردن بهعنوان یکی از اجزای یک شرکت بزرگ فناوری نیز با روحیاتش سازگار نبود و آزادی بیشتری میخواست.
او سال گذشته به چین، زادگاهش، بازگشت تا یک اپلیکیشن طالعبینی بسازد. لیو که ۲۹ سال دارد، تمام فعالیتهای این کسبوکار را بهتنهایی اداره کرد و از هوش مصنوعی برای طراحی اپلیکیشن، انجام امور اداری و تهیه محتوای بازاریابی استفاده کرد.
اما چند ماه بعد، در حالی که کسبوکار طالعبینی هنوز به درآمدزایی نرسیده بود، تصمیم گرفت مسیر فعالیتش را تغییر دهد و یک اپلیکیشن بازی مبتنی بر هوش مصنوعی بسازد. او اکنون در حال توسعه نمونه اولیه این بازی با نام «هانگر ایجنتس» است.
شرکتهای تکنفره مانند کسبوکار لیو اغلب مدل فعالیت خود را تغییر میدهند. برخی پس از موفقیت، با استخدام کارکنان از وضعیت تکنفره خارج میشوند یا توسط شرکتهای بزرگتر خریداری میشوند.
پیدا کردن سفارش و درآمد برای این شرکتها دشوار است. بسیاری از آنها محصولی مشابه آنچه دیگران ساختهاند تولید میکنند و برنامه بلندمدتی ندارند.
برای برخی بنیانگذاران، کوچک ماندن کاملاً قابل قبول است. برخلاف غولهای اقتصادی که در دوران رونق اقتصادی چین شرکتهای خود را راهاندازی کردند، مانند جک ما، بنیانگذاران بسیاری از کسبوکارهای تکنفره امروز صرفاً میخواهند با هزینه پایین زندگی کنند و هزینههای خود را تأمین کنند.
لیو میگوید کارآفرینی آزادی زیادی به آنها میدهد و فرد میتواند هر زمان که بخواهد استراحت کند.
هوش مصنوعی بهویژه برای افرادی که تجربه برنامهنویسی ندارند، راهاندازی چنین کسبوکارهای کوچکی را امکانپذیر کرده است. بر اساس مطالعه هانگهاب، سهچهارم بنیانگذاران شرکتهای تکنفره سابقه فنی ندارند.
آروین چن، یکی از بنیانگذاران حاضر در هانگهاب، در حال ساخت دستگاهی میکروفونی است که به کاربران اجازه میدهد مستقیماً با عاملهای هوش مصنوعی صحبت کنند. این جوان ۲۵ ساله در دفتر هانگهاب و روی یک تخت سفری کوچک میخوابد و از هوش مصنوعی برای تقریباً همه کارها، از ویرایش ویدئو و برنامهنویسی بکاند سیستم گرفته تا برنامهریزی دیدار با دوستان، استفاده میکند.
او میگوید افرادی که پیشتر فقط به راهاندازی یک کسبوکار فکر میکردند، اکنون به کمک فناوری میتوانند دست به کار شوند.
