چین در موقعیتی قرار گرفته است که از جنگ ایران سود ببرد، زیرا اختلال در عرضه جهانی انرژی، روند فاصله گرفتن از سوختهای فسیلی و حرکت به سوی فناوریهای پاک و انرژیهای تجدیدپذیر را سرعت داده است؛ حوزههایی که چین در آنها برتری دارد.
بیشتر نفت و گاز عبوری از تنگه هرمز که اکنون تا حد زیادی بسته شده، به مقصد آسیا بود. کشورهای آسیایی اکنون برای صرفهجویی در انرژی و تقویت ذخایر رو به کاهش خود تلاش میکنند. در حالی که آتشبس موقت در وضعیت شکنندهای قرار دارد، قیمت بنزین در آمریکا و اروپا افزایش یافته است.
در حالی که بیشتر آسیا به شدت تحت تأثیر قرار گرفته، چین احتمالاً از اختلال در بازار سوختهای فسیلی بهره میبرد؛ با وجود آنکه بزرگترین خریدار نفت ایران است. چین در صادرات باتری، پنلهای خورشیدی و خودروهای برقی پیشتاز جهان است و پیشبینی میشود تقاضا برای محصولات تجدیدپذیر این کشور افزایش یابد.
پیش از آغاز جنگ ایران در اواخر فوریه، برتری چین در فناوریهای پاک در حال افزایش بود. آمریکا تحت ریاستجمهوری دونالد ترامپ از انرژیهای تجدیدپذیر عقبنشینی کرد و با تکیه بر منابع گسترده نفت و گاز خود، صادرات انرژی را برای دستیابی به «سلطه انرژی» تقویت کرد.
اکنون غولهای صنعتی چین مانند تولیدکنندگان خودروهای برقی و باتری، در موقعیت مناسبی قرار دارند تا از افزایش علاقه جهانی به محصولات کمانتشار بهرهبرداری کنند، زیرا شکنندگی سوختهای فسیلی بیش از پیش آشکار شده است.
بیش از یک دهه پیش، شی جینپینگ امنیت انرژی را با امنیت ملی پیوند زد. از آن زمان، چین تمرکز خود بر انرژیهای تجدیدپذیر را افزایش داده، هرچند سوختهای فسیلی همچنان بخش بزرگی از ترکیب انرژی داخلی آن را تشکیل میدهند.
طبق دادههای آژانس بینالمللی انرژی، چین بیش از ۷۰ درصد تولید خودروهای برقی و حدود ۸۵ درصد تولید سلولهای باتری جهان را در اختیار دارد. برنامه پنجساله این کشور تا سال ۲۰۳۰ نیز همچنان این صنایع را در اولویت قرار داده است.
در مقابل، آمریکا که بزرگترین تولیدکننده نفت جهان است، بر گاز طبیعی مایع تمرکز کرده و رویکردی مبتنی بر توسعه سوختهای فسیلی را دنبال میکند.
پیش از جنگ نیز بازارها شاهد دوگانگی بودند؛ قدرتهای بزرگ مسیرهای متفاوتی برای آینده انرژی دنبال میکردند و سایر کشورها را با انتخابهای پیچیده روبهرو میساختند.
افزایش سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر
جنگ ایران تقاضا برای فناوریهای چینی را افزایش داده است. صادرات محصولاتی مانند پنلهای خورشیدی، باتری و خودروهای برقی به رکورد حدود ۲۲/۳ میلیارد دلار در دسامبر رسید که نسبت به سال قبل حدود ۴۷ درصد رشد داشت و بخش عمده آن به جنوب شرق آسیا و اروپا صادر شد.
پیشبینی میشود سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر و ذخیرهسازی باتری در کشورهایی که به واردات انرژی وابستهاند، افزایش یابد.
سرمایهگذاران بر این باورند که جنگ، تقاضا برای انرژیهای پاک را تقویت میکند. در ماه مارس، ارزش سهام شرکتهای بزرگ چینی در این حوزه رشد قابل توجهی را تجربه کرد.
در سالهای اخیر، خودروسازان چینی با ارائه مدلهای ارزانتر، توسعه و تولید خودروهای برقی را گسترش داده و سریعتر از رقبای آمریکایی و اروپایی صادرات خود را افزایش دادهاند؛ روندی که انتظار میرود شتاب بگیرد.
در همین حال، تعرفههای بالای آمریکا عملاً ورود خودروهای برقی چینی به بازار این کشور را محدود کرده است. افزایش قیمت سوخت نیز میتواند به رشد بازار داخلی خودروهای برقی در چین کمک کند.
چرخش جهانی به سمت انرژی پاک
افزایش هزینههای انرژی خانوارها را به سمت استفاده از منابع پاک سوق میدهد. پاکستان نمونهای از این روند است؛ این کشور با توسعه انرژیهای تجدیدپذیر از سال ۲۰۱۷، تا پایان ۲۰۲۵ بیش از ۵۰ گیگاوات پنل خورشیدی از چین وارد کرده است.
پاکستان همچنان یکسوم انرژی خود را وارد میکند و حدود ۸۰ درصد نفت آن از تنگه هرمز عبور میکرد، اما توسعه انرژی خورشیدی شدت شوک را کاهش داده است. در صورت تداوم قیمتهای بالا، این کشور میتواند در سال آینده حدود ۶/۳ میلیارد دلار در واردات سوخت فسیلی صرفهجویی کند.
در بریتانیا نیز تقاضا برای اجاره خودروهای برقی در هفتههای ابتدایی مارس بیش از یکسوم افزایش یافت. همچنین فروش پنلهای خورشیدی خانگی و درخواستها برای این فناوری رشد داشته است.
در جنوب شرق آسیا، شرکتهای خودروسازی برای کاهش اثر افزایش قیمت سوخت، تخفیفهایی ارائه میدهند. با این حال، تبدیل این روند به افزایش خرید زمانبر خواهد بود، زیرا مصرفکنندگان منتظر روشن شدن وضعیت جنگ هستند.
اندونزی، بزرگترین صادرکننده زغالسنگ جهان، نیز در حال بازنگری سیاستهای خود است. رئیسجمهور این کشور، پرابوو سوبیانتو، برنامههایی برای توسعه خودروهای برقی و زیرساختهای شارژ اعلام کرده است.
شرکتهای چینی نقش مهمی در زنجیره تأمین انرژی پاک اندونزی دارند و قراردادهای بزرگی با این کشور امضا کردهاند که نشاندهنده منافع مالی مستقیم برای این شرکتهاست.
