بازار جهانی نفت ممکن است بهزودی آخرین عوامل بازدارنده افزایش شدید قیمت را از دست بدهد؛ عواملی که تاکنون مانع جهش قیمتها با وجود کاهش گسترده انتقال نفت از تنگه هرمز شده بودند.
فرصتی که پس از تفاهم آمریکا و ایران ایجاد شده بود و طی آن تولیدکنندگان خاورمیانه نفت انباشتهشده خود در خلیج فارس را روانه بازار کردند، با ازسرگیری درگیریها و عملا پایان آتشبس از بین رفت.
ذخایر نفت خام و فرآوردههای نفتی در بازارهای مهم از جمله آمریکا به سطح بسیار پایینی رسیده و بخش عمده نفت آزادشده از بزرگترین برنامه هماهنگ برداشت از ذخایر جهان نیز به پالایشگاهها تحویل شده است.
در همین حال، چین نیز ممکن است بهزودی به بازار خرید نفت خام بازگردد و به دوره واردات بسیار پایین هفتههای اخیر پایان دهد؛ موضوعی که یکی از مهمترین عوامل مهار رشد قیمت نفت را از میان برمیدارد.
احتمال بازگشت چین به خرید نفت
چین در ژوئن واردات نفت خام خود را به پایینترین سطح ۱۰ سال گذشته رساند. این روند پس از سه ماه واردات بسیار محدود، در شرایط قیمتهای بالا و محدودیت عرضه از خاورمیانه رقم خورد. برآورد میشود واردات نفت این کشور در ماه گذشته نسبت به میانگین سال ۲۰۲۵ حدود ۴/۴ میلیون بشکه در روز کاهش یافته باشد.
بر اساس آمار رسمی گمرک چین، واردات نفت خام این کشور در ژوئن نسبت به مدت مشابه سال قبل ۴۱/۳ درصد کاهش یافت و به ۲۹/۲۷ میلیون تن، معادل ۷/۱۲ میلیون بشکه در روز رسید.
این پایینترین سطح واردات از اکتبر ۲۰۱۶ تاکنون محسوب میشود.
چین پیش از آغاز جنگ ایران، ذخایر عظیمی از نفت خام را انباشته کرده بود و به همین دلیل توانست در چهار ماه نخست بحران، واردات خود را بهشدت کاهش دهد؛ اقدامی که مانع جهش بیسابقه قیمت نفت شد، با وجود آنکه روزانه بیش از ۱۰ میلیون بشکه از جریان انتقال نفت از تنگه هرمز مختل شده بود.
چین بزرگترین واردکننده نفت خام جهان است، اما در عین حال آمادگی بیشتری نسبت به سایر کشورها برای مقابله با بحران عرضه جهانی داشت. برآورد میشود این کشور در سال پیش از آغاز جنگ ایران بین ۱/۲ تا ۱/۳ میلیارد بشکه نفت را در ذخایر تجاری و راهبردی خود ذخیره کرده باشد. با این حال، حجم دقیق این ذخایر و برنامههای آینده پکن برای افزایش یا کاهش آنها محرمانه است.
برآوردها نشان میدهد چین از ماه مه برداشت از ذخایر خود را آغاز کرده و این روند در ژوئن نیز ادامه یافته است. طبق گزارش ماهانه آژانس بینالمللی انرژی، این کشور در ژوئن حدود ۴۱ میلیون بشکه از ذخایر خود مصرف کرده است.
در عین حال، هنوز نشانهای از شتاب چین برای افزایش خرید نفت دیده نمیشود، زیرا همچنان ذخایر قابل توجهی در اختیار دارد. با این حال، پیشبینی میشود این کشور در ماههای ژوئیه و اوت خرید نفت را افزایش دهد؛ بهویژه اینکه تولیدکنندگان خلیج فارس قیمت رسمی فروش نفت خود را برای این دو ماه کاهش دادهاند.
از زمان آغاز بحران خاورمیانه در فوریه، چین به مهمترین عامل تعدیلکننده تقاضا در بازار جهانی نفت تبدیل شده است. واردات پایین این کشور طی ماههای گذشته از جهش شدید قیمتها جلوگیری کرد، اما این عامل ممکن است بهزودی از میان برود.
کاهش سریع ذخایر جهانی
پایان نقش چین در مهار تقاضا میتواند همزمان با ادامه ابهام درباره وضعیت تنگه هرمز رخ دهد؛ وضعیتی که مانع بازگشت صادرات نفت به سرعتی شده است که در سه هفته پس از تفاهم آمریکا و ایران مشاهده میشد.
تشدید دوباره تنشها و توقف مجدد تردد نفتکشها از تنگه هرمز، روند احیای صادرات نفت خاورمیانه را به تأخیر میاندازد و بازار جهانی نفت و فرآوردههای نفتی را بیش از پیش با کمبود عرضه روبهرو میکند.
برآوردها نشان میدهد روند کاهش شدید عبور کشتیها از تنگه هرمز ادامه خواهد داشت و ازسرگیری محدودیتهای آمریکا علیه صادرات نفت ایران، همراه با کاهش شدید ذخایر جهانی، زمینه افزایش بیشتر قیمت نفت را فراهم کرده است؛ مگر اینکه شرایط کنونی بهزودی بهبود یابد.
همچنین برآورد میشود از زمان آغاز بحران تاکنون حدود ۶۰۰ تا ۷۰۰ میلیون بشکه از ذخایر نفت جهان مصرف شده باشد.
به گفته تحلیلها، اگر این وضعیت تا پایان ماه جاری یا اوایل ماه آینده ادامه یابد، شدیدترین فشار بر بازار نفت احتمالا در اواخر سهماهه سوم یا اوایل سهماهه چهارم سال نمایان خواهد شد.
همچنین اکنون بخش عمده ذخایر مازاد تجاری جهان مصرف شده و تنها ذخایر راهبردی دولتها باقی مانده است. در نتیجه، اطمینان بازار نسبت به تداوم جریان نفت از تنگه هرمز با چالشی جدی روبهرو شده است.
