چین روز جمعه اعلام کرد که صادرات هلیوم را به طور موقت و با اجرای فوری ممنوع کرده است. این تصمیم در حالی اتخاذ شد که ازسرگیری درگیریهای نظامی در خاورمیانه، خطر ایجاد کمبود دوباره این گاز حیاتی برای تولید تراشه را افزایش داده است.
اوایل امسال، جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران باعث کمبود هلیوم شد و فعالیت شرکتهای مختلف در سراسر جهان، از جمله در چین، را مختل کرد. صنعت هوش مصنوعی چین برای آموزش و اجرای مدلهای هوش مصنوعی بیش از گذشته به تراشههای تولید داخل وابسته شده و هلیوم نقش مهمی در مدیریت حرارت در فرآیند تولید نیمهرساناها دارد.
به گفته تحلیلگران، ممنوعیت صادرات هلیوم با هدف حفاظت از ذخایر داخلی پس از تشدید دوباره درگیری با ایران اعمال شده است. همچنین تأکید شده که هیچ کشوری وابستگی قابل توجهی به واردات هلیوم از چین ندارد و بنابراین این اقدام احتمالاً تنها تأثیر محدودی بر بازار خواهد داشت و موجب کمبود گسترده یا جهش شدید قیمتها نخواهد شد.
چین خود به شدت به واردات هلیوم وابسته است و برآورد میشود حدود ۸۵ درصد نیاز این کشور از طریق واردات تأمین شود. قطر که در سالهای اخیر بیش از نیمی از واردات هلیوم چین را تأمین کرده و حدود یکسوم عرضه جهانی این گاز را در اختیار دارد، پیشتر بر اثر حملات ایران با اختلال در صادرات مواجه شده بود.
ممنوعیت صادرات هلیوم تازهترین اقدام پکن برای جلوگیری از کمبود داخلی مواد راهبردی از طریق محدود کردن صادرات است. چین پیش از این نیز محدودیتهای مشابهی برای سوخت، کودهای شیمیایی و اسید سولفوریک اعمال کرده بود.
شرکتهای چینی معمولاً بخشی از هلیوم مازاد خود را به بازارهای دیگر آسیا صادر میکردند. اما با افزایش دوباره ریسک عرضه در پی تنشهای خاورمیانه و رشد قیمتهای منطقهای، پکن تلاش میکند مانع صادرات سودجویانه شرکتهای داخلی و تشدید افزایش قیمتها در بازار داخلی شود.
هلیوم از میدانهای گاز طبیعی با غلظت بالای این عنصر استخراج میشود و امکان تولید سریع آن از سایر فرآیندهای صنعتی وجود ندارد.
در صنعت تولید تراشه، هلیوم برای خنکسازی ویفرها، حکاکی پلاسما، رسوبدهی شیمیایی از فاز بخار، رسوبدهی لایه اتمی، پشتیبانی از لیتوگرافی و تشخیص نشتی کاربرد دارد.
