بانک مرکزی هند روز چهارشنبه نرخ بهره سیاستی خود را ۲۵ واحد پایه افزایش داد و به ۵/۵ درصد رساند. این نخستین افزایش نرخ بهره در نزدیک به چهار سال گذشته است و در شرایطی انجام شده که تورم در حال افزایش و رشد اقتصادی همچنان قدرتمند است.
بانک مرکزی هند همچنین با تغییر موضع سیاستی خود از «خنثی» به «سخت‌گیری تدریجی»، احتمال افزایش بیشتر نرخ بهره را مطرح کرد. با این حال، سانجای مالهوترا، رئیس بانک مرکزی هند، گفت زمان‌بندی و میزان افزایش‌های بعدی به داده‌های واقعی تورم و رشد اقتصادی بستگی خواهد داشت.
هند با این تصمیم به جمع بانک‌های مرکزی بزرگ جهان پیوست که برای مقابله با افزایش تورم، نرخ بهره را بالا می‌برند. افزایش قیمت نفت در پی جنگ علیه ایران به تورم دامن زده، قدرت خرید را کاهش داده و بر ارزش پول کشورها فشار وارد کرده است. کاهش بارندگی‌های موسمی مرتبط با پدیده ال‌نینو نیز فشارهای قیمتی را در سومین اقتصاد بزرگ آسیا تشدید کرده است.
هر شش عضو کمیته سیاست پولی بانک مرکزی هند به افزایش ۲۵ واحد پایه‌ای نرخ بهره رأی مثبت دادند. در نظرسنجی رویترز نیز نزدیک به ۶۰ درصد اقتصاددانان انتظار چنین افزایشی را داشتند.
مالهوترا گفت انتظار می‌رود تورم شاخص قیمت مصرف‌کننده در سه فصل آینده به طور میانگین حدود ۵/۸ درصد باشد و افزود که در چنین شرایطی، بازتنظیم نرخ سیاستی ضروری است.
او همچنین گفت شواهدی از افزایش انتظارات تورمی و گسترده‌تر شدن فشارهای قیمتی مشاهده می‌شود و تورم و چشم‌انداز آن دیگر مانند سال گذشته شرایط مطلوبی ندارد.
مالهوترا در نشست خبری بعد از تصمیم بانک مرکزی گفت موضع «سخت‌گیری تدریجی» به معنای نوعی سخت‌گیری ملایم‌تر است که بیش از آنکه از پیش تعیین‌شده باشد، به داده‌های اقتصادی وابسته خواهد بود.
بانک مرکزی هند اکنون پیش‌بینی خود از تورم در سال مالی جاری را از ۵ درصد به ۵/۲ درصد افزایش داده است. پیش‌بینی تورم هسته، که قیمت‌های نوسانی مواد غذایی و سوخت را دربر نمی‌گیرد، نیز از ۴/۳ درصد به ۴/۴ درصد افزایش یافته است.
درباره میزان افزایش بیشتر نرخ بهره در ماه‌های آینده اختلاف نظر وجود دارد. در صورت ادامه درگیری در غرب آسیا و بالا ماندن قیمت نفت، خطر افزایش بیشتر تورم می‌تواند بانک مرکزی هند را به اجرای سیاست سخت‌گیرانه‌تری وادار کند.
بازده اوراق قرضه ۱۰ ساله هند اندکی افزایش یافت و به ۷/۲۲۶۹ درصد رسید. روپیه نیز در محدوده ۹۶/۴۳ روپیه در برابر هر دلار آمریکا معامله شد و همچنان نزدیک پایین‌ترین سطح تاریخی خود قرار دارد. شاخص نیفتی ۵۰ نیز ۰/۳ درصد کاهش یافت، هرچند از پایین‌ترین سطح روز فاصله گرفت.
تورم بالای هند علیرغم رشد اقتصادی مقاوم
تورم مصرف‌کننده هند در ماه اوت به ۴/۸۲ درصد رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش یافته و برای سومین ماه متوالی بالاتر از هدف میان‌مدت ۴ درصدی بانک مرکزی قرار گرفته است. افزایش قیمت سوخت و مواد غذایی اکنون بخش‌های بیشتری از اقتصاد را تحت تأثیر قرار داده و تقریباً نیمی از سبد مصرف‌کننده با تورم بالاتر از ۴ درصد روبه‌رو است.
مالهوترا گفت بانک مرکزی برای تصمیم‌گیری درباره افزایش‌های بیشتر نرخ بهره، علاوه بر تورم کلی، تورم هسته و گسترده‌تر شدن فشارهای قیمتی را نیز بررسی خواهد کرد.
در عین حال، رشد اقتصادی هند همچنان قدرتمند است و این موضوع فضای بیشتری برای افزایش هزینه استقراض مصرف‌کنندگان و کسب‌وکارها در اختیار بانک مرکزی قرار می‌دهد.
بانک مرکزی پیش‌بینی خود از رشد تولید ناخالص داخلی هند در سال مالی جاری را از ۶/۷ درصد به ۷/۱ درصد افزایش داده است. رشد اقتصادی هند در سه‌ماهه آوریل تا ژوئن نیز به ۷/۸ درصد رسید که به شکل محسوسی بالاتر از پیش‌بینی ۷ درصدی بانک مرکزی بود.
مالهوترا گفت تاکنون شواهد محدودی از فشارهای سمت تقاضا بر تورم وجود دارد، اما با توجه به رشد قدرتمند حجم پول و اعتبارات، خطراتی همچنان وجود دارد.
رشد اعتبارات بانکی هند طی ماه‌های اخیر به شدت افزایش یافته و در ماه اکتبر به ۱۸/۸ درصد رسیده است که نشان‌دهنده تقاضای قدرتمند برای اعتبار است.
مدیریت نقدینگی
بانک مرکزی هند برخلاف انتظار بازار، از اعلام اقدامات اضافی برای جذب نقدینگی مازاد در نظام بانکی، از جمله افزایش نسبت ذخیره قانونی بانک‌ها، خودداری کرد.
مالهوترا گفت بانک مرکزی از ترکیبی مناسب از ابزارهای مدیریت نقدینگی استفاده خواهد کرد و بعداً افزود که افزایش نسبت ذخیره قانونی، گزینه‌ای است که کمترین ترجیح را دارد.
بانک مرکزی هند تاکنون از فروش اوراق قرضه و قراردادهای سوآپ ارزی بلندمدت برای جذب نقدینگی استفاده کرده است.
بر اساس داده‌های بانک مرکزی، طرح‌هایی که با هدف جذب دلار و حمایت از روپیه اجرا شده‌اند تا اواسط سپتامبر نزدیک به ۱۴۴ میلیارد دلار منابع جذب کرده‌اند. این دلارها پس از مبادله با بانک مرکزی، حجم نقدینگی را افزایش دادند و نقدینگی مازاد در اوایل سپتامبر به رکورد ۱۱/۱۶ تریلیون روپیه رسید.
مالهوترا در واکنش به تداوم ضعف روپیه با وجود ورود گسترده منابع از طریق این طرح‌ها گفت بازارها ممکن است در کوتاه‌مدت «غیرمنطقی» رفتار کنند و افزود که روپیه ممکن است کمتر از ارزش واقعی خود قیمت‌گذاری شده باشد.
در مجموع، افزایش ۲۵ واحد پایه‌ای نرخ بهره را می‌توان نخستین گام بانک مرکزی هند برای آغاز یک چرخه سخت‌گیری پولی دانست. میزان نهایی این سخت‌گیری به روند شوک انرژی جهانی، تورم مواد غذایی، تحولات کلی تورم و چرخه افزایش نرخ بهره در اقتصادهای بزرگ جهان طی فصل‌های آینده بستگی خواهد داشت.
