دادگاه شکایت ایلان ماسک علیه سم آلتمن و شرکت اوپنایآی وارد مراحل پایانی شده و تنها چند شاهد کلیدی پیش از ارائه دفاع نهایی دو طرف باقی ماندهاند؛ دفاعی که ممکن است همین هفته انجام شود. ایلیا سوتسکِور، همبنیانگذار و مدیر علمی پیشین اوپنایآی، ساتیا نادلا مدیرعامل مایکروسافت و خود سم آلتمن از جمله افرادی هستند که قرار است شهادت بدهند.
در این پرونده، ایلان ماسک که از بنیانگذاران اوپنایآی است، مدعی شده سم آلتمن و گرگ براکمن با تبدیل این استارتاپ هوش مصنوعی به یک شرکت انتفاعی، او را فریب دادهاند. در مقابل، اوپنایآی میگوید این شکایت تلاشی از سوی ماسک برای کند کردن روند رشد این شرکت و کمک به پیشرفت استارتاپ هوش مصنوعی خودش یعنی xAI است.
جلسات دادگاه تاکنون جزئیات کمسابقهای از درون یکی از مهمترین شرکتهای هوش مصنوعی جهان را آشکار کرده است. علاوه بر اختلافهای مدیریتی و پیامهای شخصی، اطلاعات مهمی درباره روند تصمیمگیری در اوپنایآی نیز منتشر شده است.
یکی از پرسشهای اصلی این است که شهادت ایلیا سوتسکِور به نفع کدام طرف خواهد بود. رابطه او با سم آلتمن پیچیده توصیف میشود. او در سال ۲۰۲۳ نقش مهمی در کنار گذاشتن آلتمن از مدیریت اوپنایآی داشت، اما خیلی زود موضعش را تغییر داد و از بازگشت او حمایت کرد.
با این حال، سوتسکِور حدود شش ماه پس از شکست پروژه برکناری آلتمن، اوپنایآی را ترک کرد. او در جلسهای در اکتبر ۲۰۲۵ گفته بود بیش از یک سال است با آلتمن صحبت نکرده است. سوتسکِور پس از خروج از اوپنایآی، آزمایشگاهی پژوهشی راهاندازی کرد که بر خطرات آینده مبتنی بر هوش مصنوعی تمرکز دارد. نگرانی درباره میزان توجه آلتمن به ایمنی هوش مصنوعی، یکی از محورهای اصلی حملات حقوقی تیم ماسک بوده است.
پرسش مهم دیگر این است که آیا سم آلتمن میتواند روایت موجود درباره خود را تغییر دهد یا نه. تردید درباره قابل اعتماد بودن او سالهاست مطرح میشود و در جریان تلاش نافرجام برای برکناریاش نیز به یکی از محورهای اختلاف تبدیل شده بود. این موضوع اخیراً پس از انتشار گزارشی مفصل دوباره مطرح شده و اکنون بخش مهمی از استدلالهای ماسک را تشکیل میدهد.
آلتمن پیشتر گفته بود از برگزاری دادگاه استقبال میکند تا بتواند «همه چیز را برای جهان توضیح دهد و این فصل را پشت سر بگذارد». اکنون توجهها به این است که او هنگام حضور در جایگاه شاهد و بهویژه در زمان بازجویی متقابل چه واکنشی نشان خواهد داد. هرچند بسیاری از افراد از قبل درباره او قضاوت خود را انجام دادهاند، اما شهادتش میتواند بر افکار عمومی اثر بگذارد.
پرسش پایانی به سرنوشت این پرونده پس از صدور رأی مربوط میشود. از آنجا که این یک پرونده حقوقی است، حکمی با عنوان «گناهکار» صادر نخواهد شد. هیئت منصفه تنها مشخص میکند آیا متهمان شامل آلتمن، براکمن و اوپنایآی مسئول شناخته میشوند یا نه و در صورت اثبات مسئولیت، چه نوع جبرانی باید برای ماسک در نظر گرفته شود.
در صورت محکومیت، تصمیم نهایی درباره اقدامات بعدی بر عهده قاضی ایوان گونزالس راجرز خواهد بود. ماسک پیشتر پیشنهادهایی مانند بازگرداندن اوپنایآی به ساختار غیرانتفاعی و کنار گذاشتن آلتمن را مطرح کرده، اما گفته میشود این قاضی معمولا مستقل تصمیم میگیرد و بهسادگی تحت تأثیر قرار نمیگیرد.
بنابراین حتی اگر ماسک در این پرونده پیروز شود، ممکن است در نهایت به خواسته اصلی خود نرسد.
