با ورود جنگ ایران به ششمین ماه خود، کشورهای صادرکننده نفت در خلیج فارس برای تامین مالی پروژههای پرهزینهای که وابستگی آنها به تنگه هرمز را کاهش دهد، به سمت افزایش استقراض حرکت میکنند.
عربستان سعودی، کویت، امارات متحده عربی و قطر قصد دارند میلیاردها دلار در زیرساختهایی سرمایهگذاری کنند که در مقایسه با مسیر دریایی هرمز، آسیبپذیری کمتری در برابر حملات ایران داشته باشند. گزینههای جایگزین این تنگه که بخش عمده صادرات انرژی منطقه از آن عبور میکند، شامل ساخت بنادر جدید در دریای سرخ یا دریای عمان، بازسازی خطوط لوله قدیمی و ارتقای شبکه جادهای مناطق بیابانی است.
دادههای گردآوریشده توسط بلومبرگ نشان میدهد انتشار اوراق بدهی در منطقه در سال جاری به رکورد ۱۱۲ میلیارد دلار رسیده است. مسئولان مدیریت بدهی برخی از این کشورها نیز در حال مذاکره با بانکها و سرمایهگذاران برای انتشار بدهی بیشتر جهت توسعه این زیرساختها هستند.
علاقه به کاهش وابستگی به استفاده از تنگه هرمز بهوضوح افزایش یافته است. امارات متحده عربی نیز ادعا کرده خطوط لوله و بنادر جدید به این کشور کمک میکنند تا به «عدم وابستگی به هرمز» دست یابد.
عربستان سعودی در حال احیای یک خط لوله قدیمی به بندر ینبع در دریای سرخ است و بسیاری از شرکتها استفاده از حملونقل زمینی در مسیرهای بیابانی را بررسی میکنند. همچنین شرکت بندری دیپی ورلد در حال توسعه دو پایانه آبهای عمیق برای صادرات به آسیاست.
این پروژهها هزینههای سنگینی خواهند داشت، اما به دلیل ذخایر قابل توجه ارزی کشورهای خلیج فارس، افزایش استقراض آنها احتمالا از سوی بازار جذب خواهد شد. این ذخایر، پشتوانه ثبات مالی این کشورها به شمار میروند.
انتشار اوراق ۶ میلیارد دلاری کویت نمونهای از این شرایط است. سرمایهگذاران بیش از دو برابر میزان عرضهشده سفارش ثبت کردند، با وجود اینکه این کشور با حملات موشکی روزانه روبهروست و صادرات نفت آن تا حد زیادی متوقف شده است. همچنین اوراق منتشرشده از سوی عربستان سعودی، ابوظبی و قطر در ابتدای سال با استقبال گسترده مواجه شد. حتی بحرین که رتبه اعتباری پایینتری نسبت به همسایگان خود دارد، پس از آغاز جنگ یک میلیارد دلار اوراق منتشر کرد که نشاندهنده تقاضای سرمایهگذاران برای بدهیهای خاورمیانه است.
با این حال، برخی سرمایهگذاران خود را برای موج جدید انتشار اوراق آماده میکنند. فاصله بازده اوراق بدهی کشورهای خلیج فارس نسبت به اوراق خزانهداری آمریکا در سال جاری افزایش یافته است. برای نمونه، اوراق ابوظبی با سررسید ۲۰۵۴ اکنون حدود ۸۲ واحد پایه بالاتر از اوراق خزانه معامله میشود، در حالی که این فاصله در ژانویه ۵۳ واحد پایه بود. سرمایهگذاران میگویند بخشی از این افزایش به تنشهای ژئوپلیتیکی و بخشی به انتظار برای افزایش عرضه بدهی مربوط است.
افزایش عرضه بدهی ممکن است باعث شود سرمایهگذاران میان کشورهای خلیج فارس بر اساس موقعیت جغرافیایی و دسترسی آنها به مسیرهای جایگزین حملونقل تفاوت بیشتری قائل شوند. عربستان سعودی، امارات متحده عربی و عمان به دلیل موقعیت جغرافیایی مناسبتر نسبت به کویت، بحرین و قطر، از پروژههای جدید زیرساختی سود بیشتری خواهند برد.
با این حال، مسیرهای جدید صادراتی نیز در صورت گسترش درگیریها ممکن است به اهداف حملات تبدیل شوند. در همین هفته، انصارالله یمن به نفتکشهای عربستان سعودی در مسیر جایگزین صادراتی دریای سرخ حمله کردند.
با افزایش انتشار اوراق دولتی، انتظار میرود بدهی کشورهای منطقه بیشتر شود و فاصله بازده اوراق آنها افزایش یابد. همچنین در صورت تشدید بحران، تنگه بابالمندب که خروجی دریای سرخ به شمار میرود، ممکن است به نقطه حساس بعدی در زنجیره انتقال انرژی تبدیل شود.
