اقتصاد قطر در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ تحت تأثیر کاهش شدید تولید انرژی که در نتیجه ادامه جنگ و درگیریهای خاورمیانه رخ داده است، نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۷ درصد کوچک شد. دادههای رسمی منتشرشده از سوی قطر نشان میدهد اختلال در بخش انرژی، که یکی از مهمترین پایههای اقتصاد این کشور به شمار میرود، فشار قابل توجهی بر رشد اقتصادی وارد کرده است.
قطر یکی از بزرگترین صادرکنندگان گاز طبیعی مایع در جهان است و در جریان جنگ ششماهه اخیر با اختلالهای گستردهای در تولید و صادرات انرژی مواجه شده است. شدت این آسیب به حدی بوده که قطر در میان اقتصادهایی قرار گرفته که بیشترین تأثیر را از درگیریهای منطقهای پذیرفتهاند.
افت شدید اقتصاد قطر
بر اساس دادههای رسمی، تولید ناخالص داخلی قطر در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ به ۱۷۰/۸ میلیارد ریال قطر، معادل حدود ۴۶/۹ میلیارد دلار، رسید. این رقم در سهماهه نخست سال ۲۰۲۵ پس از بازنگری ۱۸۳/۷ میلیارد ریال اعلام شده بود. بنابراین، اقتصاد قطر در مقایسه سالانه با کاهش ۷ درصدی مواجه شده است.
عملکرد اقتصادی قطر در مقایسه با سهماهه پایانی سال ۲۰۲۵ نیز تضعیف شد. تولید اقتصادی این کشور در سهماهه نخست ۲۰۲۶ نسبت به سهماهه چهارم سال گذشته ۷/۹ درصد کاهش یافت که نشاندهنده شدت فشار واردشده بر فعالیتهای اقتصادی در آغاز سال است.
کاهش شدید تولید انرژی
بزرگترین عامل کاهش تولید ناخالص داخلی قطر، افت فعالیتهای معدن و استخراج معادن بود؛ بخشی که عمده فعالیت آن به تولید انرژی مربوط میشود. ارزش فعالیتهای این بخش در سهماهه نخست سال با ۲۵/۸ درصد کاهش به ۴۹ میلیارد ریال رسید.
بخش معدن و استخراج معادن به تنهایی نزدیک به یکسوم اقتصاد قطر را تشکیل میدهد و به همین دلیل کاهش شدید فعالیت در آن تأثیر مستقیمی بر تولید ناخالص داخلی کشور گذاشته است. افت تولید انرژی همچنین در شرایطی رخ داده که قطر پیش از آغاز جنگ، یکی از تأمینکنندگان اصلی گاز طبیعی مایع در بازار جهانی محسوب میشد.
قطر از زمان آغاز جنگ حدود ۲۴ میلیارد دلار از درآمد حاصل از فروش گاز خود را از دست داده است. محاسبات رویترز با استفاده از دادههای اقتصادی سال ۲۰۲۵ نشان میدهد این میزان زیان معادل تقریباً پنج ماه درآمد ملی قطر است.
اهمیت این موضوع برای اقتصاد جهانی نیز قابل توجه است. پیش از آغاز درگیریها، قطر حدود یکپنجم گاز طبیعی مایع مورد نیاز روزانه جهان را تأمین میکرد. بنابراین اختلال در تولید و صادرات انرژی قطر نه تنها اقتصاد این کشور را تحت فشار قرار داده، بلکه بازار جهانی انرژی را نیز با پیامدهای قابل توجهی روبهرو کرده است.
بخشهای غیرانرژی عملکرد بهتری داشتند
در مقابل، بخشهای اقتصادی خارج از معدن و استخراج معادن عملکرد بهتری از خود نشان دادند. این بخشها که حدود ۷۱/۳ درصد از تولید ناخالص داخلی قطر را تشکیل میدهند، در سهماهه نخست سال نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۳/۵ درصد رشد کردند و ارزش فعالیت آنها به ۱۲۱/۸ میلیارد ریال رسید.
در میان فعالیتهای اقتصادی غیرمعدنی، بخش اقامت و خدمات غذایی بیشترین رشد را ثبت کرد. فعالیت این بخش در مقایسه با سهماهه نخست سال گذشته ۱۲ درصد افزایش یافت و به یکی از معدود بخشهایی تبدیل شد که توانست در شرایط دشوار اقتصادی رشد قابل توجهی داشته باشد.
با این حال، همه بخشهای غیرمعدنی عملکرد مثبتی نداشتند. حملونقل و انبارداری یکی از ضعیفترین بخشهای اقتصاد قطر بود و فعالیت آن نسبت به سال قبل ۱۳/۸ درصد کاهش یافت.
بخش تولید صنعتی نیز با افت مواجه شد و فعالیت آن در مقایسه با سال گذشته ۸/۱ درصد کاهش پیدا کرد. این کاهشها نشان میدهد آثار جنگ تنها به تولید مستقیم انرژی محدود نمانده و برخی فعالیتهای اقتصادی مرتبط با جابهجایی کالا، زنجیره تأمین و تولید صنعتی را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
اختلال در حملونقل هوایی خلیج فارس
در مراحل اولیه جنگ، شرکتهای هواپیمایی فعال در کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز با اختلالهای گستردهای روبهرو شدند. محدودیتها و مشکلات ایجادشده در شبکههای پروازی باعث شد فعالیت حملونقل هوایی در منطقه با دشواری مواجه شود.
با گذشت زمان، شرکتهای هواپیمایی به تدریج بخشی از شبکههای پروازی خود را دوباره برقرار کردند و ارتباطات هوایی منطقه به سمت عادی شدن حرکت کرد. با این حال، افت فعالیت در بخش حملونقل و انبارداری همچنان یکی از عوامل فشار بر اقتصاد قطر در سهماهه نخست سال بود.
دادههای اقتصادی قطر در مجموع تصویری دوگانه از وضعیت اقتصاد این کشور ارائه میکند. از یک سو، کاهش شدید تولید انرژی، بهویژه در بخش معدن و استخراج معادن، باعث افت قابل توجه تولید ناخالص داخلی شده است. از سوی دیگر، بخشهای غیرمعدنی اقتصاد همچنان توانستهاند رشد کنند و بخشی از فشار ناشی از کاهش فعالیتهای انرژی را جبران کنند.
با توجه به سهم بالای انرژی در اقتصاد قطر، تداوم اختلال در تولید و صادرات گاز میتواند همچنان یکی از مهمترین عوامل تعیینکننده مسیر رشد اقتصادی این کشور باشد. زیان ۲۴ میلیارد دلاری در درآمد گاز طی شش ماه جنگ نیز نشان میدهد اختلالهای ایجادشده در بازار انرژی، تأثیر مالی قابل توجهی بر قطر داشته است.
در مجموع، اقتصاد قطر در سهماهه نخست ۲۰۲۶ با کاهش سالانه ۷ درصدی تولید ناخالص داخلی مواجه شد؛ افتی که عمدتاً از کاهش ۲۵/۸ درصدی فعالیتهای مرتبط با تولید انرژی ناشی شده است. در همین حال، رشد ۳/۵ درصدی فعالیتهای غیرمعدنی و رشد ۱۲ درصدی اقامت و خدمات غذایی نشان میدهد بخشهایی از اقتصاد قطر همچنان در برابر شوک ناشی از جنگ مقاومت کردهاند.
