بازار آزاد ارز که در روز یکشنبه ۲۸ تیر برای ساعاتی شاهد معامله دلار آمریکا در سطوح بالاتر از ۱۹۵ هزار تومان بود، پس از آن کمی فروکش کرده است و دلار امروز در محدوده ۱۹۰ هزار تومان معامله شد. نرخ دلاردر معاملات یکشنبه ابتدا تا محدوده ۱۹۳ هزار و ۱۰۰ تومان عقبنشینی کرد و اکنون نیز با ادامه فشار فروش، در محدوده ۱۹۰ هزار و ۳۰۰ تومان معامله میشود.
کاهش چند هزار تومانی قیمت دلار طی دو روز گذشته، توجه معاملهگران را به خود جلب کرده است؛ زیرا این افت پس از یک دوره رشد سریع و هیجانی رخ داده و این پرسش را ایجاد کرده که آیا بازار وارد نزول شده یا تنها در حال اصلاح قیمت است.
افت دلار پس از چند روز نوسان هیجانی
بازار ارز در هفتههای اخیر یکی از دورههای پرالتهاب خود را پشت سر گذاشت. همزمان با افزایش تقاضای خرید، انتظارات تورمی و نگرانیهای سیاسی، دلار برای ساعاتی از مرز ۱۹۵ هزار تومان نیز عبور کرد؛ اما این قیمت دوام چندانی نداشت و با افزایش عرضه، نرخها به سرعت تعدیل شدند.
نخستین ایستگاه اصلاح، محدوده ۱۹۳ هزار و ۱۰۰ تومان بود و اکنون نیز قیمت تا حدود ۱۹۰ هزار و ۳۰۰ تومان کاهش یافته است. این موضوع نشان میدهد بازار پس از جهش اخیر، وارد مرحلهای شده که فروشندگان نسبت به روزهای قبل فعالتر شدهاند.
مهمترین علت کاهش قیمت دلار چیست؟
بررسی رفتار بازار نشان میدهد کاهش اخیر تنها یک عامل مشخص ندارد و حاصل همزمان چند متغیر اقتصادی و روانی است.
نخستین عامل، افزایش عرضه ارز در بازار آزاد است. معاملهگرانی که دلار را در قیمتهای پایینتر خریداری کرده بودند، با مشاهده نرخهای بالای ۱۹۵ هزار تومان اقدام به فروش و شناسایی سود کردند. افزایش حجم عرضه باعث شد روند صعودی متوقف شود و قیمتها به تدریج عقب بنشینند.
عامل دوم، کاهش تقاضای هیجانی است. در روزهای رشد شدید قیمت، بخشی از خریداران صرفاً به دلیل ترس از افزایش بیشتر نرخ ارز وارد بازار شده بودند. پس از توقف روند صعودی، این گروه از خریداران از بازار فاصله گرفتند و حجم معاملات کاهش یافت.
عامل سوم به نقش بازارساز بازمیگردد. فعالان بازار معتقدند در روزهای اخیر عرضه ارز افزایش یافته و همین موضوع مانع ادامه رشد قیمت شده است. هرچند بانک مرکزی معمولاً جزئیات مداخلات خود را اعلام نمیکند، اما تجربه بازار ارز نشان داده در زمان جهشهای شدید، عرضه ارز برای کنترل نوسانات افزایش پیدا میکند.
اخبار سیاسی همچنان مهمترین متغیر بازار
یکی از ویژگیهای بازار ارز ایران، حساسیت آن به اخبار سیاسی است. بخش قابل توجهی از رشد اخیر قیمت دلار ناشی از افزایش نااطمینانی نسبت به جنگ و چشمانداز اقتصاد کشور بود.
در روزهای اخیر از شدت برخی نگرانیها کاسته شده و همین موضوع باعث شده بخشی از تقاضای احتیاطی نیز کاهش یابد. البته هنوز هیچ تحول بنیادینی رخ نداده که بتواند مسیر بازار را به طور کامل تغییر دهد و به همین دلیل، معاملهگران همچنان اخبار سیاسی را با حساسیت دنبال میکنند.
آیا دلار وارد روند نزولی شده است؟
بسیاری از کارشناسان معتقدند پاسخ این سؤال هنوز مشخص نیست.
در بازارهای مالی، پس از هر رشد سریع، معمولاً بخشی از معاملهگران اقدام به فروش میکنند و قیمت وارد فاز اصلاح میشود. این اصلاح لزوماً به معنای پایان روند صعودی نیست و در صورتی که عوامل بنیادی همچنان پابرجا باشند، بازار میتواند دوباره مسیر افزایشی خود را از سر بگیرد.
اقتصاد ایران همچنان با تورم، رشد نقدینگی، کسری بودجه و محدودیت منابع ارزی مواجه است؛ عواملی که در میانمدت از نرخ ارز حمایت میکنند. به همین دلیل، بسیاری از تحلیلگران معتقدند برای اعلام آغاز یک روند نزولی پایدار، هنوز زود است.
رفتار معاملهگران تغییر کرده است
نشانههای بازار نشان میدهد فضای معاملات نسبت به روزهای گذشته محتاطتر شده است.
در زمان رشد قیمت، بیشتر خریداران نگران از دست دادن فرصت خرید بودند، اما اکنون بسیاری از فعالان بازار ترجیح میدهند ابتدا جهت حرکت قیمت مشخص شود و سپس تصمیم بگیرند. همین احتیاط موجب کاهش حجم معاملات و افت نسبی نوسانات شده است.
از سوی دیگر، فروشندگانی که در قیمتهای پایینتر اقدام به خرید کرده بودند، اکنون انگیزه بیشتری برای فروش دارند و این موضوع همچنان فشار عرضه را حفظ کرده است.
بازار در انتظار محرک جدید
اکنون بازار ارز بیش از هر زمان دیگری در انتظار انتشار اخبار تازه است. اگر خبر مثبتی در حوزه سیاست خارجی، درآمدهای ارزی یا سیاستهای بانک مرکزی منتشر شود، احتمال ادامه اصلاح قیمت وجود دارد.
در مقابل، هرگونه افزایش تنشهای سیاسی، رشد انتظارات تورمی یا کاهش عرضه ارز میتواند دوباره تقاضا را تقویت کرده و دلار را به مسیر افزایشی بازگرداند.
به همین دلیل، بسیاری از فعالان اقتصادی معتقدند جهت حرکت روزهای آینده بیش از آنکه به معاملات امروز وابسته باشد، به تحولات پیشرو بستگی دارد.
