در حالی که رئیسجمهور آمریکا در صحنه جهانی از قدرت اقتصاد این کشور تمجید میکرد، آمریکاییها همچنان افزایش قیمتهایی را احساس میکردند که از جنگ با ایران ناشی شده است.
قیمت بنزین افزایش یافت، هزینه وام مسکن بالا رفت و نگرانیها در والاستریت بیشتر شد؛ وضعیتی که با نزدیک شدن به انتخابات میاندورهای ۲۰۲۶، فشار سیاسی بر دونالد ترامپ را تشدید کرده است.
برای آمریکاییهایی که سالها با قیمتهای بالا دستوپنجه نرم کردهاند، پایان سپتامبر نیز نشانه چندانی از کاهش فشارها نداشت. جنگ طولانیمدت با ایران همچنان پیامدهای خود را در اقتصاد آمریکا نشان میداد و مبارزه با تورم را دشوارتر میکرد.
قیمت نفت در اطراف ۱۰۰ دلار در هر بشکه نوسان داشت و هزینه سوخت در جایگاهها همچنان بالا بود. میانگین قیمت هر گالن بنزین در آمریکا تا روز جمعه به نزدیک ۴/۵۰ دلار رسید. افزایش نگرانکنندهتر مربوط به گازوئیل بود که از ۶/۵۰ دلار در هر گالن عبور کرد. این وضعیت نگرانیهایی را درباره افزایش هزینه حملونقل و ارسال کالا و در نتیجه گرانتر شدن مواد غذایی و سایر کالاها ایجاد کرده است.
شوک انرژی نگرانیها درباره تشدید تورم را افزایش داد و همین موضوع بازدهی برخی اوراق قرضه دولتی را به بالاترین سطح در بیش از دو دهه رساند. افزایش بازدهی، هزینه استقراض دولت فدرال را بالا برد و همزمان نرخ وامهای مسکن ۳۰ ساله نیز تا پایان هفته از ۷ درصد عبور کرد.
این شرایط باعث شد بسیاری از سرمایهگذاران احتمال دهند فدرال رزرو در ماه آینده دوباره نرخ بهره را افزایش دهد؛ اقدامی که دومین افزایش نرخ در دو نشست متوالی خواهد بود. با این حال، ترامپ در بخش بزرگی از هفته تلاش کرد اقتصاد آمریکا را موفقیتی چشمگیر نشان دهد و به افزایش سرمایهگذاری و رونق ساختوساز، بهویژه تحت تأثیر رشد حوزه هوش مصنوعی، اشاره کرد.
ترامپ در سخنرانی خود در سازمان ملل همچنین احتمال تشدید جنگ با ایران را مطرح کرد؛ جنگی که اکنون وارد هفتمین ماه خود شده است. او بار دیگر بر ادعای خود برای خلع سلاح تهران تأکید کرد، اما نگرانیها درباره پیامدهای انتخاباتی و هزینههای اقتصادی جنگ را رد کرد.
ترامپ گفت انتخابات را در تصمیمگیری درباره ایران در نظر نمیگیرد و این موضوع اصلاً در محاسبات او جایی ندارد.
این اظهارات در تضاد با مجموعهای از نظرسنجیهای جدید قرار دارد که نشان میدهد بسیاری از آمریکاییها ترامپ را مسئول مشکلات مالی خود میدانند. پیامدهای اقتصادی جنگ اکنون برای بسیاری از رأیدهندگان به مسئلهای مهم تبدیل شده و میتواند بر وضعیت جمهوریخواهان در انتخابات نوامبر اثر بگذارد.
در میان اقتصاددانان، پیشبینی کلی تغییر چندانی نکرده است. انتظار میرود تورم در پایان سال بالاتر از ۳ درصد باقی بماند، زیرا نگرانیهای ژئوپلیتیکی افزایش قیمتها را بیش از هدف ۲ درصدی فدرال رزرو افزایش داده است.
فشارهای اقتصادی همچنین نگاه عمومی به وضعیت اقتصاد را تیرهتر کرده است. شاخص اعتماد مصرفکنندگان دانشگاه میشیگان در سپتامبر کاهش یافت و به پایینترین سطح چهار ماه اخیر رسید. نگرانی آمریکاییها از احتمال تشدید دوباره تورم یکی از عوامل این کاهش بود.
چشمانداز نامطمئن اقتصاد، فدرال رزرو را نیز به سمت سیاستی سختگیرانهتر سوق داده است. این بانک مرکزی در سپتامبر برای نخستین بار طی سه سال نرخ بهره را افزایش داد تا در شرایطی که اقتصاد همچنان داغ است، تورم را مهار کند.
رشد اقتصادی یکی از محورهای اصلی استدلال ترامپ بوده است. او معتقد است اقتصاد میتواند به رشد خود ادامه دهد بدون آنکه افزایش قیمتها شتاب بیشتری بگیرد. همین دیدگاه باعث شده ترامپ خواستار کاهش شدید نرخ بهره باشد؛ اقدامی پرریسک که مشاوران او تلاش کردهاند از افزایش نرخ بهره درست پیش از انتخابات جلوگیری کنند.
کوین هَسِت، مدیر شورای ملی اقتصاد کاخ سفید، روز چهارشنبه در نشستی در دانشگاه جورجتاون گفت افزایش نرخ بهره بیش از حد جنبه سیاسی پیدا خواهد کرد و برخی اعضای فدرال رزرو را به جانبداری غیرمعمول متهم کرد.
هست همچنین گفت نیازی به افزایش نرخ بهره نیست و قیمتها در مسیر مناسبی حرکت میکنند. او پیشنهاد کرد برای پیشبینی بهتر تورم، تغییرات قیمت در سه ماه گذشته با نرخ سالانه بررسی شود و اقلام پرنوسانی مانند غذا و انرژی از محاسبات کنار گذاشته شوند.
کوش دشای، سخنگوی کاخ سفید، نیز اعلام کرد ترامپ از ابتدا درباره اختلالات بازار ناشی از درگیری با ایران هشدار داده است. او همچنین به کاهش قابلتوجه ماهانه قیمت برخی کالاها، از جمله گوشت گاو، اشاره کرد. با این حال، دادههای دولتی نشان میدهد قیمت گوشت گاو در آن دوره کاهش یافته، اما همچنان نسبت به سال گذشته بالاتر است.
این بحثها یک واقعیت سیاسی دشوار را برجسته میکند: دولت ترامپ بهتنهایی ابزار چندانی برای مهار سریع تورم ندارد؛ آن هم در کشوری که از زمان همهگیری کرونا با افزایش قیمتها دستوپنجه نرم کرده است.
حتی پایان فوری درگیری با ایران نیز لزوماً باعث نمیشود قیمت بنزین پیش از انتخابات میاندورهای به سطح پیش از جنگ بازگردد. قیمت بنزین در روز جمعه بیش از یک دلار در هر گالن بالاتر از یک سال قبل بود. قیمت گازوئیل نیز تقریباً ۳ دلار در هر گالن بیشتر شده و فشار مضاعفی بر شرکتهای حملونقل و کشاورزان وارد کرده است.
ترامپ در مقطعی از هفته حتی پیشنهاد کرد دولت برای مقابله با افزایش قیمت گازوئیل، صادرات این سوخت از آمریکا را ممنوع کند. این پیشنهاد با مخالفت شدید گروههای مختلف سیاسی روبهرو شد. گروههای محافظهکاری مانند بنیاد هریتیج نیز هشدار دادند که چنین اقدامی میتواند نتیجه معکوس داشته باشد، تولید آمریکا را کاهش دهد و کمک چندانی به مصرفکنندگان گازوئیل در این کشور نکند.
با انتقال دوباره نگرانیهای مربوط به جنگ و هزینههای آن به والاستریت، دولت ترامپ تلاش کرد راههایی برای کاهش بازدهی فزاینده اوراق قرضه دولتی پیدا کند. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در این ماه طرحی را برای کاهش بازدهی اوراق آغاز کرد که شامل بازخرید میلیاردها دلار از بدهیهای قدیمی دولت فدرال بود.
با این حال، آشفتگی بازار اوراق قرضه تنها به جنگ مربوط نمیشود و مجموعهای از مشکلات اقتصادی قدیمی و حلنشده، از جمله افزایش بدهی آمریکا، در آن نقش دارند. به همین دلیل، سرمایهگذاران واکنش چندانی به این مداخله نشان ندادند. از آنجا که بازدهی اوراق دولتی بر نرخ استقراض مصرفکنندگان، از جمله وام خودرو و وام مسکن، تأثیر میگذارد، اقدام دولت نیز نتوانست برای خانوادهها تسکین قابلتوجهی ایجاد کند.
این وضعیت در بازار مسکن بیش از همه آشکار بود؛ بازاری که ترامپ در ابتدای سال وعده داده بود به آن رسیدگی کند. نرخ وام مسکن ۳۰ ساله اکنون بیش از یک واحد درصد بالاتر از سطح پیش از آغاز جنگ با ایران است.
افزایش نرخ بهره خبر خوبی برای خریداران نخستین خانه نیست؛ بهویژه کسانی که همین حالا نیز برای تأمین هزینه خرید مسکن با مشکل روبهرو هستند. برای بسیاری از آمریکاییها، شرایط خرید خانه همچنان آسانتر نشده است.
