در روزی که دونالد ترامپ آن را «روز رهایی» نامید و تعرفههایی را اعلام کرد که تجارت جهانی را به هم زد، وعده داد که «کارخانهها و شغلها با قدرت به آمریکا برمیگردند». او گفت این مالیاتها بر واردات بازارهای خارجی را باز میکند و موانع تجاری را از میان برمیدارد و در نتیجه قیمتها برای آمریکاییها پایین میآید.
اما چنین نشد و او را وادار کرد برای مهار خسارت اقتصادی و سیاسی دست به اقدام بزند.
ترامپ روز دوشنبه در کاخ سفید اعلام کرد که ۱۲ میلیارد دلار کمک اضطراری برای کشاورزان آمریکایی اختصاص میدهد؛ کسانی که بخش مهمی از آسیبها را از سیاستهای تجاری خود او متحمل شدهاند.
تعرفهها همچنان فشار صعودی بر قیمتها وارد میکنند و دولت ترامپ را در برابر نگرانیهای عمومی درباره هزینه زندگی در وضعیت تدافعی قرار دادهاند. او قرار است سهشنبه در پنسیلوانیا نخستین سخنرانی از مجموعه سخنرانیهایی را انجام دهد که در پاسخ به مشکل «قابلپرداخت بودن» طراحی شده؛ مشکلی که او هفته گذشته آن را «بزرگترین فریب» ساخته دموکراتها خوانده بود.
چین، دومین اقتصاد بزرگ جهان و رقیب اصلی اقتصادی و فناورانه آمریکا، روز دوشنبه ارقامی منتشر کرد که نشان میدهد همچنان در برابر جهان رکورد مازاد تجاری دارد، هرچند تجارت و مازادش با آمریکا کاهش یافته است. این یعنی پکن در حال سازگار شدن با شرایطی است که در آن آمریکا محیط سختتری برای تجارت شده است.
نشانهای هم از بازگشت گسترده مشاغل تولیدی که طی دههها اتوماسیون و جهانیسازی از شهرهای آمریکا رفتهاند، دیده نمیشود.
ترامپ اصرار دارد که تصمیمش برای اعمال بالاترین تعرفهها از سال ۱۹۳۰ مؤثر بوده یا بهزودی مؤثر خواهد شد. او همچنان همه مشکلات اقتصادی را گردن جو بایدن میاندازد، هرچند با نزدیک شدن به نخستین سالگرد حضورش در قدرت این ادعا کمجانتر شده است.
اکنون او در موقعیتی شبیه بایدن در اوایل ۲۰۲۴ قرار دارد؛ به مردم میگوید اوضاع عالی است در حالی که بسیاری چنین حسی ندارند. او نگرانی درباره قیمتهای بالای خواربار را رد کرده و میگوید قیمتها در حال پایین آمدن است. اما تورم در سپتامبر کمی بالا رفت و به حدود ۳ درصد رسید؛ تقریباً همان جایی که هنگام ترک قدرت توسط رئیسجمهور پیشین قرار داشت.
شغلهای تولیدی نیز امسال به کاهش آرام خود ادامه دادهاند و از ژانویه حدود ۵۰,۰۰۰ شغل از دست رفته است.
طبیعی بود که ترامپ تلاش کند ۱۲ میلیارد دلار کمک اضطراری به کشاورزان را یک پیروزی نشان دهد و آن را سندی بداند بر اینکه سیاست تعرفهای او جواب داده یا خواهد داد.
او در هفتههای اخیر قول داده که از درآمد تعرفهها برای صدور چک ۲,۰۰۰ دلاری برای هر مالیاتدهنده استفاده کند («بهجز افراد با درآمد بالا!»). هفته گذشته هم در نشست کابینه گفت ممکن است «در آینده نهچندان دور دیگر مالیاتی برای پرداخت وجود نداشته باشد».
اما ارقام با هم نمیخواند: آمریکا امسال حدود ۲۵۰ میلیارد دلار درآمد تعرفهای داشته، در حالی که درآمد مالیات بر درآمد افراد در سال مالی ۲۰۲۵ حدود ۲/۶۶ تریلیون دلار است.
ترامپ وعده داده که درآمد تعرفهها بدهی ملی را که اکنون ۳۸/۴۵ تریلیون دلار است کاهش خواهد داد. او همچنین مدعی شده برخی معاملاتش قیمت بعضی داروها را تا ۱,۵۰۰ درصد کاهش میدهد؛ ادعایی که موجب شگفتی برخی نمایندگان شد.
ترامپ دوشنبه گفت بخشی از این درآمد را بهعنوان «پرداخت پل» در اختیار کشاورزان میگذارد تا تا زمانی که خریدهای چین از سر گرفته شود دوام بیاورند؛ تعهدی که میگوید هنگام دیدار با شی جینپینگ در اواخر اکتبر از او گرفته است.
او در حضور گروهی کوچک از کشاورزان و تولیدکنندگان برنج در کاخ سفید گفت «این پول بدون تعرفهها ممکن نبود». ترامپ اشارهای نکرد که اعمال تعرفهها، بهویژه علیه چین، باعث بایکوت کالاهای کشاورزی آمریکا شد و حالا خودش با پول تعرفهها میخواهد این خسارت را جبران کند. (بخش عمده پرداختها بهصورت رسمی از برنامه کمک پل کشاورزان وزارت کشاورزی تأمین میشود، نه مستقیماً از درآمد تعرفهها.)
ترامپ گفت دولت بایدن «از کشاورزان بدش میآمد». او افزود هنگام گفتوگو با شی، نخستین موضوعی که مطرح میکند خرید سویا است و وزیر خزانهداریاش اطمینان داده که این موضوع حتی بر مسائل ژئوپولیتیکی اولویت دارد.
در واقع مشکل کشاورزان تنها بخشی از فشار گستردهتری است که با نفوذ آثار تعرفهها در اقتصاد ایجاد شده است. قیمت محصولات پایین مانده چون چین بیشتر سال کالاهای کشاورزی آمریکا را نخرید، اما هزینههایی مانند کود و ماشینآلات همچنان بالا و مشمول تعرفه است. تولیدکنندگان بزرگ ماشینآلات کشاورزی نیز از این وضعیت شکایت کردهاند و ترامپ روز دوشنبه گفت قصد دارد با پرداخت بخشی از درآمد تعرفهها به آنها کمک کند.
او افزود که الزامات زیستمحیطی برای ماشینآلات را حذف خواهد کرد زیرا آنها را «چنان پیچیده کرده که نمیتوان تعمیرشان کرد» و در عوض از تولیدکنندگان میخواهد قیمتها را کاهش دهند.
تعرفهها سطحی از پیچیدگی بیسابقه و سنگین را به فعالیتهای اقتصادی اضافه کردهاند؛ وضعیتی که با لغو برخی تعرفهها مثل تعرفه گوشت برای کاهش قیمتهای سوپرمارکتی، گیجکنندهتر شده است. آمریکاییها از این آشفتگی ناراضیاند و خواستار آرامشاند.
اما آشفتگی برای ترامپ همیشه حالتی مطلوب بوده چون مخالفانش را سردرگم میکند و حامیانش را مجبور میسازد هر حرکت او را دنبال کنند.
این بار اما مجموعهای گیجکننده از سیاستها شکل گرفته؛ یک هفته وامهای ۵۰ ساله مطرح میشود، هفتهای دیگر دستور حذف تعرفه قهوه داده میشود و روز دوشنبه اعلام میکند که آمریکا نگرانیهای امنیت ملی درباره صادرات تراشه به چین را کنار میگذارد، مشروط بر اینکه آمریکا ۲۵ درصد از درآمد آن را دریافت کند.
معاون رئیسجمهور، جیدی ونس، در نشست کابینه گفت این فرایند زمان میبرد و «حل همه مشکلات چهار سال گذشته در مدت ۱۰ ماه غیرممکن است».
