مذاکرات فشرده میان آمریکا و ایران برای پایان دادن به جنگ، روز یکشنبه در پایتخت پاکستان «اسلامآباد» بدون دستیابی به توافق به پایان رسید و آتشبس شکننده موجود را در معرض خطر قرار داد.
دو طرف یکدیگر را مسئول شکست مذاکرات ۲۱ ساعته دانستند؛ گفتوگوهایی که با هدف توقف درگیریهایی انجام شد که طی بیش از شش هفته گذشته هزاران کشته برجای گذاشته و قیمت جهانی نفت و انرژی را بهشدت افزایش داده است.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا و رئیس هیئت این کشور، اعلام کرد توافقی حاصل نشده و مدعی شد این موضوع برای ایران بیش از آمریکا زیانبار است. او تأکید کرد واشنگتن خطوط قرمز خود را بهوضوح مشخص کرده است.
هیئتهای دو کشور پس از پایان مذاکرات، اسلامآباد را ترک کردند. آمریکا اعلام کرد ایران شروط مطرحشده، از جمله خودداری از ساخت سلاح هستهای و ابزارهای مرتبط با آن، را نپذیرفته است.
این گفتوگوها نخستین دیدار مستقیم میان دو کشور در بیش از یک دهه گذشته و بالاترین سطح مذاکرات از زمان انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ بود.
رسانههای ایرانی گزارش دادند خواستههای «بیش از حد» آمریکا مانع دستیابی به توافق شده است. همچنین اختلاف اصلی بر سر برنامه هستهای ایران و تنگه هرمز عنوان شد، هرچند در برخی موضوعات پیشرفتهایی حاصل شده بود.
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران فضای مذاکرات را آمیخته با بیاعتمادی توصیف کرد و گفت انتظار توافق در یک نشست واقعبینانه نبوده است.
اسحاق دار، وزیر خارجه پاکستان، بر ضرورت حفظ آتشبس دو هفتهای که روز سهشنبه توافق شد تأکید کرد؛ آتشبسی که در چارچوب تلاشها برای پایان دادن به جنگی شکل گرفت که از ۲۸ فوریه با حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد.
زیف الکین، وزیر کابینه امنیتی اسرائیل، احتمال ادامه مذاکرات را مطرح کرد و مدعی شد ایران در حال بازی با آتش است.
در جریان مذاکرات، موضوع بازگشایی تنگه هرمز که حدود ۲۰ درصد انرژی جهان از آن عبور میکند، بهطور مستقیم مطرح نشد. ایران از آغاز جنگ این مسیر حیاتی را مسدود کرده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در طول مذاکرات چندین بار با هیئت آمریکایی در تماس بود، اما همزمان اعلام کرد دستیابی به توافق لزوماً ضروری نیست و آمریکا خود را پیروز میداند.
به گفته منابع، ایران خواستار آزادسازی داراییهای بلوکهشده در خارج، کنترل تنگه هرمز، دریافت غرامت جنگی و برقراری آتشبس در کل منطقه از جمله لبنان شده است. همچنین تهران قصد دارد از عبور کشتیها از این تنگه عوارض دریافت کند.
با وجود اختلافات، دادههای حملونقل نشان میدهد چند نفتکش بزرگ در روز شنبه از تنگه هرمز عبور کردهاند، اما همچنان صدها کشتی در خلیج فارس منتظر خروج در دوره آتشبس هستند.
آمریکا تأکید دارد که حداقل هدف آن تضمین عبور آزاد کشتیها از تنگه هرمز و محدود کردن برنامه غنیسازی هستهای ایران است تا امکان تولید سلاح اتمی از بین برود. این در حالی است که ایران همواره تلاش برای ساخت سلاح هستهای را رد کرده است.
در همین حال، اسرائیل به حملات خود علیه حزبالله لبنان را ادامه داده و این درگیری را خارج از چارچوب آتشبس ایران و آمریکا میداند. اما ایران بر لزوم توقف این درگیریها و تهاجم به خاک لبنان تأکید کرده است.
