پژوهشها از خسارت اقتصادی گرمای شدید در اروپا خبر میدهند.این قاره همچنان زیر فشار یکی از تاریخیترین موجهای گرما قرار دارد؛ موجی که تحلیلهای علمی آن را نتیجه تغییرات اقلیمی میدانند.
پیامدهای بهداشتی تشدید گرمای شدید در اروپا پیشتر با افزایش چشمگیر آمار مرگومیر آشکار شده بود، اما اکنون ابعاد اقتصادی این پدیده نیز بیش از گذشته نمایان شده است.
پیامدهای اقتصادی گرما
افزایش شدید قیمت برق به دلیل رشد مصرف سامانههای سرمایشی، کاهش تولید یا توقف فعالیت برخی نیروگاهها، تأخیر و لغو گسترده حرکت قطارها در نقاط مختلف اروپا و کاهش بهرهوری کارکنانی که شبهای گرم و کمخوابی را تجربه میکنند، تنها بخشی از آثار اقتصادی دمای بیسابقه این روزهاست.
در سراسر اقتصاد اروپا نشانههای اختلال جدی دیده میشود و انتظار میرود با ادامه گرمایش زمین و وقوع موجهای گرمای شدیدتر، این خسارتها افزایش یابد. بررسیهای علمی نیز تصویر امیدوارکنندهای ارائه نمیکنند.
در گزارشی که اندکی پیش از آغاز این موج گرما منتشر شد، هشدار داده شده است که گرمای شدید به یک ریسک ساختاری برای اقتصاد تبدیل شده و اروپا بیش از بسیاری از مناطق جهان در معرض آن قرار دارد.
بر اساس این بررسی، تعداد رخدادهای شدید «تنش گرمایی» در جهان از دهه ۱۹۸۰ تاکنون هفت برابر شده است. بیشترین آسیب تاکنون در کشورهای در حال توسعه آسیا و آفریقا مشاهده شده، اما این هفته بسیاری از نقاط اروپا نیز به دماهایی نزدیک به همان مناطق رسیدند. بخشهایی از فرانسه و اسپانیا حتی از مرز ۴۵/۱ درجه سانتیگراد عبور کردند و فرانسه، اسپانیا و بریتانیا رکورد دمای ماه ژوئن خود را شکستند.
اروپا که سریعترین نرخ گرمایش را در میان قارهها دارد، از نظر زیرساختی برای چنین شرایطی آماده نیست. بسیاری از ساختمانهای شهری برای حفظ گرما طراحی شدهاند و تنها ۱۹ درصد ساختمانها به سامانه تهویه مطبوع مجهز هستند؛ در حالی که این رقم در آمریکا حدود ۹۰ درصد است.
افزایش تقاضا برای سرمایش باعث جهش قیمت برق شده و همزمان گرمای شدید، تولید نیروگاههای گازی و خورشیدی را کاهش داده است. همچنین سه راکتور هستهای در فرانسه به دلیل افزایش دمای آب رودخانههای مورد استفاده برای خنکسازی از مدار خارج شدند. خطوط ریلی نیز به علت خم شدن ریلها و افتادگی خطوط برق با کاهش سرعت و لغو خدمات روبهرو شدهاند.
برآوردها نشان میدهد موجهای گرمای گذشته تولید ناخالص داخلی سالانه اروپا را تا ۰/۵ درصد کاهش داده و این کاهش در مناطق جنوبی از یک درصد نیز فراتر رفته است. همچنین با عبور دما از آستانه حدود ۳۰ درجه سانتیگراد، شدت خسارتهای اقتصادی به شکل قابل توجهی افزایش مییابد.
بررسیها نشان میدهد به ازای هر یک درجه افزایش دما در بازه ۳۰ تا ۳۵ درجه سانتیگراد، بهرهوری نیروی کار در هر ساعت حدود ۳ درصد کاهش پیدا میکند. در مقابل، مصرف انرژی نیز به ازای هر درجه دمای بالاتر از ۳۰ درجه، حدود ۱/۲ درصد افزایش مییابد و هزینههای بنگاهها را بالا میبرد.
ترکیب این عوامل میتواند به کاهش بهرهوری، افت سرمایهگذاری و کاهش درآمدهای مالیاتی دولتها منجر شود؛ موضوعی که برای اقتصادی مانند اروپا، که هماکنون نیز با چالش رقابتپذیری روبهرو است، نگرانکننده خواهد بود.
هنوز برای برآورد دقیق هزینه این موج گرما زود است، زیرا پیشبینی میشود دماهای بالا تا چند روز آینده و حتی در ماه ژوئیه ادامه داشته باشد.
در یکی از سناریوهای میانمدت، فرض شده است که پنج سال گرمترین دوره ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۴ بار دیگر در فاصله سالهای ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ تکرار شوند. در این صورت، کاهش تجمعی تولید ناخالص داخلی در فرانسه، آلمان، ایتالیا و اسپانیا بین ۵ تا ۷ درصد خواهد بود.
اگرچه برآوردهای مختلف ممکن است ارقام متفاوتی ارائه دهند، اما یک نکته روشن است؛ پیامدهای اقتصادی گرمای شدید باید به یکی از اولویتهای اصلی دولتها، سرمایهگذاران و شرکتها تبدیل شود.
بررسی دیگری روی ۱۱ هزار و ۲۱۵ شرکت بورسی جهان نشان داده است که ۹۹/۸ درصد این شرکتها با ریسک مالی قابل توجه ناشی از گرمای شدید روبهرو هستند؛ رقمی که از سایر مخاطرات فیزیکی مرتبط با اقلیم بیشتر است.
همچنین یکی از شرکتهای فعال در حوزه شاخصها و پژوهشهای مالی، شرکتی متخصص در تحلیل ریسکهای فیزیکی تغییرات اقلیمی را به ارزش ۱۲۰ میلیون دلار خریداری کرده است. هدف از این اقدام، پاسخ به تقاضای رو به رشد بانکها و شرکتهای بیمه برای دادهها و مدلهای ارزیابی ریسکهای اقلیمی عنوان شده است.
با افزایش موجهای گرما و سایر پدیدههای حدی، انتظار میرود تقاضا برای این نوع تحلیلها نیز بیشتر شود. با این حال، دقت چنین برآوردهایی همواره محدود خواهد بود، زیرا رابطه میان اقلیم و اقتصاد بسیار پیچیده است و روندهای گذشته دیگر معیار مطمئنی برای پیشبینی آینده نیستند. به همین دلیل، رکوردهای دمایی ثبتشده در روزهای اخیر نیز احتمالاً دوام چندانی نخواهند داشت.
