بسته شدن تنگه راهبردی هرمز در خاورمیانه جریان جهانی انرژی را مختل کرده و طی ماههای گذشته باعث جهش قیمت نفت و نوسان شدید بازارهای انرژی در سراسر جهان شده است.
در حالی که جنگ علیه ایران ادامه دارد و تنشها به دریای سرخ نیز گسترش یافته، شرکتهای بزرگ نفتی از پیامدهای این بحران سودهای کلانی به دست آوردهاند. افزایش قیمت انرژی در آمریکا و اروپا نیز فشار قابل توجهی بر خانوارها وارد کرده است.
میزان سود شرکتهای بزرگ نفتی
بیشتر این شرکتها بخش عمده تولید و صادرات خود را خارج از محدوده تنگه هرمز انجام میدهند و به همین دلیل از افزایش قیمت نفت بیشترین بهره را بردهاند.
اکسونموبیل در سهماهه دوم سال ۲۰۲۶ سود ۱۴/۵ میلیارد دلاری و سود تعدیلشده ۱۴/۷ میلیارد دلاری ثبت کرد که بالاترین سود فصلی این شرکت در چهار سال گذشته بود. این عملکرد عمدتاً ناشی از افزایش قیمت نفت و بهبود حاشیه سود پالایش بود، هرچند اختلال در تولید قطر بخشی از درآمدها را محدود کرد.
شورون نیز با ثبت سود ۱۲ میلیارد دلاری، بهترین عملکرد فصلی خود در شش سال گذشته را رقم زد. افزایش قیمت جهانی نفت درآمد بخش بالادستی و پاییندستی این شرکت را به طور چشمگیری تقویت کرد.
شل سود خود را در سهماهه دوم بیش از دو برابر کرد و نزدیک به ۱۰ میلیارد دلار درآمد به دست آورد. افزایش قیمت نفت و گاز و عملکرد قوی بخش گاز طبیعی مایع، عامل اصلی این رشد بود.
توتال انرژی سود خود را ۶۷ درصد افزایش داد و به بهترین عملکرد نزدیک به سه سال اخیر رسید. افزایش قیمت نفت و حاشیه سود بالای پالایش و محصولات شیمیایی، کاهش درآمد بخش گاز طبیعی مایع را جبران کرد.
بیپی نیز سود ۵/۷۳ میلیارد دلاری ثبت کرد که بیش از دو برابر مدت مشابه سال قبل بود.
شرکت سعودی آرامکو نیز از این روند منتفع شد و سود فصلی آن با رشد ۴۴ درصدی نسبت به سال قبل به ۳۲/۶۹ میلیارد دلار رسید. خط لوله شرق به غرب عربستان وابستگی صادرات این کشور به تنگه هرمز را کاهش داده است.
علت جهش سود شرکتها
میانگین قیمت جهانی نفت خام در نیمه دوم سال ۲۰۲۶ به ۹۶/۶۸ دلار در هر بشکه رسید که به مراتب بالاتر از ۷۸/۳۸ دلار در سهماهه نخست سال و ۶۶/۷۱ دلار در سهماهه دوم سال ۲۰۲۵ بود.
در نتیجه، تولیدکنندگانی که صادراتشان تحت تأثیر گلوگاه حملونقل در تنگه هرمز قرار نگرفت، توانستند از قیمتهای بالاتر نفت و افزایش تقاضای کشورها و پالایشگاههایی که به دنبال منابع جایگزین نفت خاورمیانه بودند، سود ببرند.
شرکتهایی که ظرفیت پالایشی گستردهای در اختیار دارند نیز از افزایش حاشیه سود پالایش بهرهمند شدند، زیرا اختلال در صادرات خاورمیانه باعث افزایش قیمت فرآوردههای نفتی و محدود شدن عرضه آنها شد.
میانگین قیمت نفت آمریکا از آوریل تا ژوئن حدود ۹۲ دلار در هر بشکه بود که حدود ۲۷ درصد بیشتر از سهماهه نخست سال محسوب میشود.
دادههای بازار سرمایه نشان میدهد بخش انرژی با رشد ۱۳۵/۳ درصدی سود نسبت به سال قبل، بهترین عملکرد را در میان بخشهای مختلف شاخص اساندپی ۵۰۰ ثبت کرده است.
افزایش قیمت نفت خام هزینه سوخت را برای مصرفکنندگان به شدت بالا برده است. در آمریکا میانگین قیمت بنزین به بیش از ۴ دلار برای هر گالن (۳/۸ لیتر) رسیده که حدود ۴۰ درصد بیشتر از سطح پیش از جنگ است.
در بریتانیا نیز قیمت بنزین به رکورد ۱۶۰/۸۵ پنس در هر لیتر رسید و قیمت گازوئیل از ۱۸۰ پنس در هر لیتر فراتر رفت.
همچنین هشدار داده شده است که اگر تنگه هرمز تا میانه سال آینده بازگشایی نشود، اقتصاد بریتانیا احتمالاً در سال ۲۰۲۷ کوچک خواهد شد.
واکنش دونالد ترامپ
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، نسبت به سودهای بیسابقه شرکتهای نفتی واکنش تندی نشان داد و گفت این شرکتها از کمبود عرضه سود بیش از حدی به دست آوردهاند.
او ادعا کرد از این وضعیت راضی نیست و تأکید کرد شرکتهایی مانند اکسونموبیل و شورون باید بخشی از این سود را به مردم بازگردانند و قیمت مصرفکننده را کاهش دهند.
