ین ژاپن نزدیک به نیمی از رشد خود را که پس از مداخله مشترک دولتهای آمریکا و ژاپن به دست آورده بود، از دست داده است و سرمایهگذاران میگویند نبود «صدای واحد» میان بانکهای مرکزی از اثرگذاری این اقدام بر بازار کاسته است.
ین که در اواخر ژوئیه در برابر دلار تا محدوده ۱۶۴ ین، پایینترین سطح چهار دهه اخیر، سقوط کرده بود، پس از مداخله توکیو و واشنگتن تا نزدیکی ۱۵۵ ین تقویت شد، اما از آن زمان دوباره روند نزولی گرفته است. ارزش ین روز دوشنبه ۰/۷ درصد کاهش یافت و به ۱۵۸/۹۱ ین در برابر دلار رسید.
بر اساس تازهترین دادههای کمیسیون معاملات آتی کالا در آمریکا، معاملهگران در بازارهای قراردادهای آتی و اختیار معامله همچنان روی کاهش ارزش ین معامله میکنند، هرچند پس از مداخله اخیر از حجم این موقعیتها کاستهاند.
اثر مداخله ارزی در حال کمرنگ شدن است و برای ایجاد یک روند صعودی پایدار در ارزش ین، اقدامات بیشتری لازم خواهد بود.
سرمایهگذاران معتقدند این مداخله بدون افزایش نرخ بهره از سوی بانک مرکزی ژاپن، بعید است بتواند حمایت پایداری از ین ایجاد کند. به گفته آنها، نبود همکاری بینالمللی نیز از قدرت این اقدام کاسته است. گزارشها حاکی است بانک مرکزی اروپا پیش از اقدام غیرمعمول آمریکا برای فروش یورو و حمایت از ین، در جریان این تصمیم قرار نگرفته بود.
هماهنگی میان بانکهای مرکزی میتواند این پیام را به بازار منتقل کند که آنها موضعی واحد دارند. این رویکرد با مداخله هماهنگ کشورهای گروه هفت پس از زلزله ژاپن در سال ۲۰۱۱ تفاوت دارد؛ اقدامی که با هدف تضعیف ین انجام شده بود.
اکنون تمرکز سرمایهگذاران بر این است که آیا بانک مرکزی ژاپن در برابر فشار بازار تسلیم خواهد شد و برای حمایت از ین نرخهای بهره را افزایش خواهد داد یا خیر. ین در ماههای اخیر تحت تأثیر نگرانیها درباره افزایش هزینههای دولت و فشارهای تورمی، از جمله رشد قیمت نفت، آسیب دیده است. مداخلات قبلی وزارت دارایی ژاپن در ماههای آوریل و مه نیز تنها برای مدت کوتاهی به تقویت ین کمک کرد.
خلاصه دیدگاههای مطرحشده در نشست ژوئیه بانک مرکزی ژاپن، که در آن نرخ بهره در سطح ۱ درصد حفظ شد، نشان میدهد توازن ریسکها بهوضوح به سمت افزایش زودتر نرخ بهره متمایل شده است.
در این گزارش آمده است با توجه به نزدیک شدن تورم پایه مصرفکننده به ۲ درصد و لزوم توجه بیشتر به ریسکهای صعودی قیمتها، احتمال دارد سرعت افزایش نرخ بهره از انتظارات فعلی بازار بیشتر باشد.
معاملهگران اکنون حدود ۵۰ درصد احتمال میدهند بانک مرکزی ژاپن در نشست بعدی خود در سپتامبر نرخ بهره پایه را ۰/۲۵ واحد درصد افزایش دهد.
برخی پیشبینیها حاکی از آن است که سیاست پولی بانک مرکزی ژاپن وارد مرحله جدیدی خواهد شد و افزایش نرخ بهره با سرعت بیشتری از سپتامبر آغاز میشود و تا پایان سال آینده به ۲ درصد خواهد رسید.
اگر ین بار دیگر از سطح ۱۶۰ ین در برابر دلار عبور کند، فشارهای تورمی افزایش خواهد یافت. این سطح در گذشته نیز به مداخلات ارزی ژاپن منجر شده است. چنین شرایطی همچنین نگرانی سیاستگذاران آمریکایی درباره قدرت بیش از حد دلار و احتمال نیاز ژاپن به فروش بخشی از ذخایر عظیم اوراق خزانهداری آمریکا برای اجرای مداخله ارزی گستردهتر را افزایش خواهد داد.
برخی سرمایهگذاران معتقدند شرایط کنونی بازار، از جمله حجم بالای موقعیتهای فروش کوتاهمدت روی ین و ارزشگذاری پایین این ارز بر اساس معیارهای سنتی مانند برابری قدرت خرید، شباهتهایی با اوت ۲۰۲۴ دارد. در آن زمان، تقویت ناگهانی ین موجب افزایش نوسان در بازارهای مالی شد.
در معاملات موسوم به «کریترید»، سرمایهگذاران ین را با نرخهای بهره پایین وام میگیرند و منابع حاصل را برای سرمایهگذاری در بازارهای دیگر به کار میبرند. معکوس شدن این معاملات میتواند بازار داراییهای خارجی را بهشدت متلاطم کند.
برخی فعالان بازار میگویند شرایط فعلی تا حدی شبیه سال ۲۰۲۴ است، زیرا موقعیتهای فروش ین همچنان بسیار سنگین هستند. اگر دادههای اقتصادی یا اقدامات بانکهای مرکزی سرمایهگذاران را مجبور کند همزمان خود را برای سیاست پولی انبساطیتر فدرال رزرو آمریکا و سیاست پولی انقباضیتر بانک مرکزی ژاپن آماده کنند، احتمال تکرار چنین نوسانی وجود دارد.
با این حال، دیدگاه دیگری نیز وجود دارد که حتی در صورت افزایش سرعت رشد نرخهای بهره ژاپن، احتمال معکوس شدن سریع معاملات کریترید همچنان پایین خواهد بود؛ زیرا فاصله نرخ بهره ژاپن با نرخهای بهره سایر اقتصادهای بزرگ همچنان قابل توجه است.
حتی اگر اختلاف نرخهای بهره کوتاهمدت تا حدی کاهش پیدا کند، این شکاف فعلاً به اندازهای بزرگ خواهد بود که معاملات کریترید را همچنان جذاب نگه دارد. با نزدیک شدن بازده اوراق بلندمدت ژاپن به بازده اوراق سایر کشورها، ممکن است حجم این معاملات کاهش یابد، اما تحقق چنین وضعیتی به زمان بیشتری نیاز دارد.
