چین محصولی تازه و پرطرفدار در بازار آمریکا دارد: هوش مصنوعی.
مدلهای هوش مصنوعی چینی به دلیل قیمت پایینتر و کارایی مناسب، به تدریج در میان کاربران و شرکتهای آمریکایی محبوبتر شدهاند. برخی شرکتهای فناوری آمریکا نیز برای کاهش هزینهها، استفاده از این مدلها را آغاز کردهاند.
رشد این مدلها نارضایتی برخی غولهای فناوری آمریکا را به همراه داشته است، اما تا زمانی که ممنوعیتی کامل علیه آنها اعمال نشود، انتظار میرود توسعهدهندگان مستقل نرمافزار در آمریکا و دیگر کشورها همچنان از آنها استقبال کنند.
محدودیتهای آمریکا دسترسی چین به برخی فناوریهای پیشرفته از جمله تراشههای پیشرفته هوش مصنوعی را محدود کرده است. همچنین دونالد ترامپ و دولت او اعلام کردهاند که ممکن است برای حفاظت از مالکیت فکری آمریکا، تحریمهای بیشتری اعمال شود.
دولت آمریکا به تازگی شرکت چینی «مونشات» را متهم کرده است که در توسعه مدل «کیمی K3» از روشهای پنهانی (هرچند نه لزوماً غیرقانونی) برای بهرهگیری از فناوری یکی از مدلهای شرکت آمریکایی «آنتروپیک» استفاده کرده است. برخی شرکتهای آمریکایی نیز استارتاپهای چینی را به استفاده غیرقانونی از روش «تقطیر مدل» برای استخراج فناوری متهم کردهاند، اما پکن این اتهامها را بیاساس میداند.
رشد سریع مدلهای پیشرفته چینی نشان میدهد رقابت هوش مصنوعی میان چین و آمریکا وارد مرحله تازهای شده است. این روند پس از موفقیت «دیپسیک» آغاز شد؛ مدلی که توانست با هزینهای بسیار کمتر، عملکردی نزدیک به نمونههای آمریکایی ارائه دهد.
در ماههای اخیر، شرکتهای چینی مدلهای جدیدی مانند «GLM-5/2»، «کیمی K3»، «Qwen3/8 Max» و نسخه آزمایشی «V4» دیپسیک را معرفی کردهاند. این مدلها از نظر توانایی به محصولات پیشرفته شرکتهایی مانند اوپنایآی و آنتروپیک نزدیک شدهاند.
برخی مدیران فناوری در آمریکا میگویند برای بسیاری از کاربردهای روزمره مانند جستوجوی فرصتهای تجاری، تولید محتوا یا برنامهریزی، این مدلهای ارزانتر پاسخگوی نیاز کاربران هستند و نیازی به استفاده از گرانترین مدلهای بازار وجود ندارد.
در گزارشی پژوهشی، بانک سرمایهگذاری گلدمن ساکس اعلام کرده است که مدلهای هوش مصنوعی چینی به مرحلهای رسیدهاند که میتوانند به طور گسترده مورد استفاده قرار گیرند. افزایش استفاده از عاملهای هوش مصنوعی که وظایف پیچیده و چندمرحلهای را به صورت خودکار انجام میدهند نیز تقاضا برای مدلهای کمهزینه را بیشتر کرده است.
هزینه استفاده از مدلهای هوش مصنوعی بر اساس هر یک میلیون توکن ورودی و خروجی محاسبه میشود؛ بنابراین با گسترش استفاده از عاملهای هوش مصنوعی، اختلاف قیمت میان مدلهای ارزان و گران اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
بر اساس دادههای یک ماه گذشته، پنج مدل پرکاربرد در پلتفرم «اوپنروتر» همگی متعلق به شرکتهای چینی بودهاند.
همچنین آمارها نشان میدهد اپلیکیشن «کیمی» در هفته نخست پس از عرضه مدل K3 بیش از ۹۳۰ هزار بار دانلود شد که نسبت به هفته قبل ۲۰۰ درصد افزایش داشت. تعداد دانلود این برنامه در آمریکا نیز به حدود ۸۶ هزار مورد رسید که رشد ۳۸۷ درصدی را نشان میدهد.
محبوبیت بالای K3 به اندازهای بود که شرکت مونشات به دلیل افزایش شدید تقاضا، ثبت اشتراکهای جدید را به طور موقت متوقف کرد.
با وجود این موفقیتها، مدلهای چینی هنوز در مجموعه کامل قابلیتها از پیشرفتهترین مدلهای آمریکایی عقبتر هستند. با این حال، شرکتهای آمریکایی نیز برای حفظ رقابت، به دنبال عرضه نسخههای ارزانتر محصولات خود هستند.
بیشتر مدلهای هوش مصنوعی چینی متنباز هستند؛ یعنی توسعهدهندگان میتوانند کد آنها را بررسی کرده و بر پایه آنها محصولات جدید بسازند. این در حالی است که بسیاری از مدلهای پیشرفته شرکتهای آمریکایی متنبسته هستند.
در مقابل، گروهی از شرکتهای بزرگ فناوری آمریکا از جمله مایکروسافت، متا و انویدیا نیز با انتشار نامهای سرگشاده از توسعه مدلهای متنباز حمایت کردهاند.
برخی سیاستهای آمریکا نیز ناخواسته به سود شرکتهای چینی تمام شده است. برای نمونه، محدودیت صادرات برخی مدلهای آمریکایی باعث شد رقیبان چینی فرصت بیشتری برای جذب کاربران پیدا کنند.
در داخل چین نیز مردم و کسبوکارها با حمایت دولت به سرعت از فناوریهای هوش مصنوعی استفاده کردهاند. شرکتهایی مانند هواوی و تنسنت نیز این فناوری را در محصولاتی مانند تلفن همراه، عینک هوشمند و رباتهای انساننما به کار گرفتهاند.
شی جینپینگ نیز در یکی از نشستهای مهم فناوری در شانگهای، از مدلهای متنباز هوش مصنوعی حمایت کرد و بر گسترش دسترسی عادلانهتر کشورهای جهان، به ویژه کشورهای در حال توسعه، به این فناوری تأکید کرد.
رقابت شدید میان شرکتهای چینی، آنها را به توسعه فعالیت در بازارهای جهانی سوق داده و بسیاری از این استارتاپها برای تأمین منابع مالی، جذب سرمایه و عرضه عمومی سهام را در دستور کار قرار دادهاند.
با این حال، سرمایهگذاریهای سنگین در حوزه هوش مصنوعی نگرانیهایی درباره پایداری مالی این شرکتها ایجاد کرده است. برای نمونه، درآمد شرکت Z.ai در سال گذشته ۱۳۲ درصد افزایش یافت و به ۷۲۴ میلیون یوان رسید، اما زیان خالص آن نیز با رشد ۶۰ درصدی به ۴/۷ میلیارد یوان افزایش پیدا کرد.
با وجود این چالشها، انتظار میرود مدلهای هوش مصنوعی چینی به گسترش حضور خود در بازار آمریکا و سایر کشورهای جهان ادامه دهند.
