بر اساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی، تقاضای جهانی نفت امسال برای نخستین بار از زمان اوج همهگیری کرونا در سال ۲۰۲۰ کاهش خواهد یافت.
این آژانس پیشبینی کرده است که تقاضای نفت در سال ۲۰۲۶ حدود یک میلیون بشکه در روز کاهش یابد. علت این افت، افزایش قیمت نفت و اختلال در عرضه فیزیکی عنوان شده که مناطق مختلف جهان را با شدتهای متفاوت تحت تأثیر قرار داده است.
این اختلالها در پی جنگ میان آمریکا و ایران ایجاد شد؛ جنگی که باعث شد نفتکشهای حامل نفت خام بیش از سه ماه در خلیج فارس متوقف بمانند و نتوانند با امنیت از تنگه هرمز، یکی از مهمترین مسیرهای انتقال نفت و گاز جهان، عبور کنند.
به گفته تحلیلگران، آینده تنگه هرمز همچنان نامطمئن است. ایران همچنان در تلاش برای اعمال حاکمیت بر این گذرگاه راهبردی است و آمریکا نیز نمیتواند شرایط عادی کشتیرانی را بازگرداند؛ بنابراین بازگشت به وضعیت پیش از جنگ بعید به نظر میرسد.
میانگین تقاضای جهانی نفت در ماه مه به ۹۷/۹ میلیون بشکه در روز رسید که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۵/۳ میلیون بشکه در روز کاهش نشان میدهد. بخش عمده این افت مربوط به آسیا بوده که وابستگی بالایی به نفت خاورمیانه دارد.
طبق این گزارش، چین با کاهش ۱/۵ میلیون بشکهای در روز، معادل افت ۹ درصدی، بیشترین کاهش تقاضای نفت را در جهان ثبت کرده است.
با این حال، آمریکا مهمترین استثنای این روند بود. در سهماهه دوم سال ۲۰۲۶، مصرف بنزین در این کشور افزایش یافت؛ آن هم در شرایطی که قیمت بنزین در جایگاهها در ماه مه حدود ۵۰ درصد بیشتر از سطح پیش از جنگ بود.
نقش چین در جلوگیری از جهش بیشتر قیمت نفت
با افزایش قیمت نفت در فصل بهار، چین خرید نفت از بازار جهانی را به شدت کاهش داد و مصرف خود را نزدیک به ۶ میلیون بشکه در روز پایین آورد.
تحلیلگران میگویند چین با اتکا به ذخایر گسترده نفتی خود، تصمیم گرفت خرید نفت خام را حدود ۵۰ درصد کاهش دهد و از ذخایر موجود برای تأمین نیاز داخلی استفاده کند.
همچنین چین به طور موقت روند تکمیل ذخایر راهبردی نفت خود را که پیشتر با سرعت نزدیک به یک میلیون بشکه در روز انجام میشد، متوقف کرد.
در کنار این موضوع، گسترش استفاده از خودروهای برقی نیز مصرف سوخت در بخش حملونقل جادهای چین را کاهش داد. برآوردها نشان میدهد از آغاز بحران تاکنون، تقاضای بنزین و گازوئیل این کشور روزانه بین ۵۰۰ هزار تا ۶۰۰ هزار بشکه کاهش یافته است.
چرا قیمت نفت با وجود تنشهای جدید جهش نکرد؟
برقراری آتشبس شکننده در ماه ژوئن امکان خروج بخشی از نفتکشها از تنگه هرمز را فراهم کرد و عرضه نفت به بازار افزایش یافت؛ موضوعی که به کاهش قیمتها کمک کرد.
با وجود تشدید دوباره تنشها میان آمریکا و ایران در روزهای اخیر، قیمت نفت افزایش شدیدی را تجربه نکرد. به گفته تحلیلگران، تنشهای فعلی دیگر شوک بزرگی برای بازار نفت محسوب نمیشود و تنها میتواند نوسانهای محدود قیمتی ایجاد کند.
عامل دیگر، کاهش تقاضا برای نفت خام بود. علاوه بر افت شدید مصرف در چین، بخشی از پالایشگاههای روسیه نیز در پی حملات پهپادی اوکراین از مدار خارج شدند و برخی پالایشگاههای خاورمیانه نیز همچنان از پیامدهای جنگ آسیب دیدهاند. در نتیجه، اگرچه عرضه نفت خام افزایش یافته، اما تقاضا برای آن کمتر شده و در مقابل، قیمت بنزین، گازوئیل و سایر فرآوردههای پالایششده برای مدت طولانیتری در سطح بالا باقی مانده است.
در آمریکا، گرانی بنزین مانع سفر نشد
بر اساس دادههای انجمن خودروی آمریکا، میانگین قیمت هر گالن بنزین معمولی در آمریکا در ماه مه از ۴/۵۰ دلار عبور کرد که بیش از ۵۰ درصد بالاتر از زمان آغاز جنگ بود.
با این وجود، رانندگان آمریکایی سفرهای خود را کاهش ندادند و مصرف بنزین در سهماهه دوم سال افزایش یافت.
تحلیلگران معتقدند سهم هزینه بنزین از درآمد خانوارهای آمریکایی طی سالهای اخیر کاهش یافته است. همچنین بازگشت شمار بیشتری از کارکنان از دورکاری به حضور در محل کار نیز به افزایش مصرف سوخت کمک کرده است. از این رو، برای بسیاری از خانوارهای پردرآمد، افزایش قیمت بنزین هرچند ناخوشایند است، اما به کاهش استفاده از خودرو منجر نمیشود.
