مذاکرات تجاری آمریکا و کانادا با فروپاشی ناگهانی به وضع تعرفههای سنگین، اقدامات تلافیجویانه و چشمانداز طولانیشدن اختلاف میان دو متحد دیرینه منجر شده است.
تشدید تنشهای تجاری آمریکا و کانادا
پایان ناگهانی مذاکرات تجاری میان آمریکا و کانادا به تشدید شدید تنشها میان دو کشور منجر شد. این اختلاف حتی دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، را به تغییر نام دریاچه انتاریو در نقشههای آمریکایی به «دریاچه آمریکا» واداشت.
تعرفههای جدید آمریکا بر واردات از کانادا اجرایی شده و دولت کانادا نیز در واکنش، تعرفههای خود را افزایش داده است. دو متحد دیرینه از زمان بازگشت ترامپ به قدرت در سال گذشته بر سر تجارت، امنیت و موضوعات دیگر با یکدیگر درگیر بودهاند.
چرا آمریکا اکنون تعرفهها را افزایش داد؟
دونالد ترامپ پس از آغاز دومین دوره ریاستجمهوری خود در ژانویه ۲۰۲۵، یکی از نخستین اقداماتش را وضع تعرفه بر کالاهای کانادا و مکزیک قرار داد. این دو کشور دیگر عضو توافق تجاری آمریکا، مکزیک و کانادا هستند؛ توافقی که خود ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوری خود امضا کرده و آن را «بهترین توافقی که تاکنون داشتهایم» خوانده بود!
کانادا این تعرفهها را غیرقانونی و نقض آشکار توافق تجاری سهجانبه میدانست و در واکنش، تعرفههای متقابلی بر کالاهای آمریکایی از جمله فولاد، آلومینیوم و خودرو وضع کرد.
کاخ سفید این اقدامات تلافیجویانه را غیرقابلقبول دانست و برای دستیابی به توافقی جهت حل اختلاف، اواسط اوت را بهعنوان ضربالاجل تعیین کرد.
تعرفههای جدید چقدر گسترده هستند؟
دولت ترامپ در ۲۲ اوت، بر اساس ماده ۳۳۸ قانون تعرفههای آمریکا مصوب ۱۹۳۰، تعرفه ۵۰ درصدی بر محصولات کانادایی وضع کرد. این ماده که پیش از این استفاده نشده بود، به رئیسجمهوری آمریکا اجازه میدهد علیه کشورهایی که از نظر واشنگتن علیه تجارت آمریکا تبعیض قائل میشوند، تعرفه اعمال کند.
این تعرفهها حدود ۵ درصد از صادرات سالانه کالاهای کانادا به آمریکا، معادل حدود ۲۰ میلیارد دلار، را دربرمیگیرد. لوازم آرایشی، نوشیدنی، پالتوهای زمستانی، پیاز گل لاله، مبلمان چوبی و محصولات بتنی از جمله کالاهای مشمول هستند.
با این حال، مهمترین منابع طبیعی وارداتی آمریکا از کانادا، از جمله نفت، پتاس و مواد معدنی حیاتی، از این تعرفهها معاف شدهاند. کانادا بزرگترین تأمینکننده خارجی نفت خام و فرآوردههای نفتی آمریکا است و روزانه بیش از ۴ میلیون بشکه نفت به این کشور صادر میکند.
دولت مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، نیز بهسرعت واکنش نشان داد و برنامهای برای تقریباً همارز کردن اثر مالی تعرفههای جدید آمریکا اعلام کرد. تعرفه ۲۵ درصدی کانادا بر برخی محصولات فولاد و آلومینیوم آمریکا قرار است از ۸ سپتامبر به ۵۰ درصد افزایش یابد.
شیر، مبلمان، چوب گلف، لوازم آشپزخانه و برخی کالاهای دیگر ساخت آمریکا با تعرفه ۵۰ درصدی روبهرو خواهند شد. کنسولهای بازی، گوشیهای هوشمند و سایر تجهیزات الکترونیکی نیز مشمول همین نرخ میشوند. برای برخی کالاها مانند لوازم خانگی، تعرفه ۲۵ درصدی در نظر گرفته شده است.
در مجموع، این اقدامات حدود ۶ درصد از صادرات کالایی آمریکا به کانادا را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
پیامدهای اقتصادی جنگ تجاری آمریکا و کانادا
انتظار میرود تشدید اختلاف تجاری آسیب بیشتری به کانادا وارد کند، زیرا اقتصاد این کشور کوچکتر است و وابستگی زیادی به بازار آمریکا دارد.
با این حال، ارزیابیهای اقتصادی نشان میدهد کانادا میتواند از پیامدهای اختلاف تجاری فزاینده عبور کند، هرچند برخی پیشبینیهای رشد اقتصادی در صورت تداوم تعرفههای بالا کاهش خواهد یافت.
کسبوکارهای کوچک و متوسط احتمالاً بیشترین فشار را متحمل میشوند. برخی شرکتها معتقدند تعرفه ۵۰ درصدی عملاً آنها را از بازار آمریکا خارج خواهد کرد.
اختلاف اصلی بر سر چه موضوعاتی بود؟
دو کشور در هفته ۱۷ اوت ظاهراً در مسیر دستیابی به یک توافق موقت تجاری قرار داشتند. پیشنهاد مطرحشده شامل کاهش تعرفه فولاد و آلومینیوم کانادا از ۵۰ به ۲۵ درصد و کاهش تعرفه خودروهای ساخت کانادا بود.
اما این توافق در ۲۱ اوت از هم پاشید. واشنگتن پیشنهاد کاهش تعرفه خودرو از ۲۵ به ۱۵ درصد را مطرح کرد، اما این کاهش فقط خودروهای سواری و کامیونهای سبک را شامل میشد. طرف کانادایی این پیشنهاد را نپذیرفت، زیرا کارخانههای انتاریوی جنرال موتورز و فورد که کامیونهای سنگینتر تولید میکنند، در معرض خطر قرار میگرفتند.
اختلافات دیگری نیز وجود داشت. دولت کانادا اعلام کرد کاخ سفید خواستار تغییر مقرراتی شده که پلتفرمهای پخش آنلاین را ملزم میکند محتوای کانادایی و فرانسویزبان را تبلیغ کنند. کانادا این درخواست را تلاشی برای تضعیف حاکمیت خود تلقی کرد. زبان فرانسه یکی از دو زبان رسمی کانادا و زبان غالب در کبک، دومین استان بزرگ این کشور، است.
در صورت تشدید اختلاف چه چیزی در خطر است؟
دونالد ترامپ پس از اجرای تعرفههای آمریکا اعلام کرد رهبران کانادا باید «در خط قرار بگیرند» و در غیر این صورت پیامدهای بسیار بدتری در انتظار کانادا خواهد بود.
پس از اعلام اقدامات تلافیجویانه همارزش از سوی مارک کارنی، دولت آمریکا بررسی اقدامات تجاری بیشتر علیه کانادا، از جمله افزایش تعرفهها و سایر محدودیتهای تجاری را آغاز کرد. ترامپ پیشتر نیز کانادا را به اعمال تعرفه ۵۰ درصدی بر خودروهای این کشور تهدید کرده بود.
هنوز مشخص نیست جنگ تجاری میان دو اقتصاد بهشدت درهمتنیده تا کجا پیش خواهد رفت، اما تاکنون نشانهای از بازگشت دو کشور به میز مذاکره دیده نمیشود.
احتمال پایان جنگ تجاری چقدر است؟
مقامهای کانادایی احتمال ازسرگیری مذاکرات پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا در ماه نوامبر را اندک میدانند؛ موضوعی که نشاندهنده وخامت قابلتوجه روابط دو کشور است.
مارک کارنی در واکنش به تعرفههای جدید، بسته حمایتی داخلی برای کمک به شرکتهای آسیبدیده ارائه کرده است. او گفت دولت کانادا تا هر زمانی که لازم باشد از کسبوکارها حمایت خواهد کرد، حتی اگر این حمایت فراتر از دوره دولت کنونی آمریکا ادامه پیدا کند.
