وزیر خزانهداری آمریکا و معاون نخستوزیر چین روز یکشنبه در نیویورک درباره تجارت و دیگر مسائل مورد اختلاف مذاکره میکنند؛ مذاکراتی که پیش از دیدار هفته آینده رهبران دو اقتصاد بزرگ جهان برگزار میشود.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، و هی لیفنگ، معاون نخستوزیر چین، ریاست مذاکرات را بر عهده خواهند داشت. هدف این گفتوگوها فراهم کردن زمینه برای دیدار دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، در ۲۴ سپتامبر در واشنگتن است. بسنت و هی آخرین بار چهار ماه پیش در نزدیکی سئول و چند روز پیش از سفر ترامپ به پکن با یکدیگر دیدار کرده بودند.
اختلالات انرژی ناشی از جنگ ایران، رونق هوش مصنوعی، تجارت و سرمایهگذاری از محورهای اصلی مذاکرات خواهد بود. دو طرف تلاش میکنند ثبات آتشبس تجاری را که در نوامبر منقضی میشود حفظ کنند. انتخابات میاندورهای سوم نوامبر و نگرانی مستمر رأیدهندگان آمریکایی درباره تورم نیز بر اهمیت تمدید این توافق برای دولت آمریکا افزوده است.
رویکرد فعلی واشنگتن در قبال چین، بیش از آنکه بر تغییر اساسی روابط متمرکز باشد، بر حفظ ثبات، جلوگیری از تشدید تنشها و ادامه آتشبس تجاری توافقشده در بوسان استوار است.
جیمیسون گریر، نماینده تجاری آمریکا، نیز در مذاکرات شرکت خواهد کرد. او در بیانیهای گفت دولت ترامپ همچنان به دنبال تجارت متوازن با چین است و بر اجرای تعهدات اخیر، بهینهسازی تجارت کالاهای غیرحساس و بهبود دسترسی کشاورزان، تولیدکنندگان و کارگران آمریکایی به بازار چین تمرکز دارد.
اعلام تعرفههای جدید آمریکا علیه کشورهایی که واشنگتن آنها را به داشتن ظرفیت مازاد تولید متهم میکند، تا پس از دیدار ترامپ و شی به تعویق افتاده است. در عین حال، دو طرف در تلاشاند تعرفههای مربوط به انرژی و محصولات کشاورزی آمریکا را کاهش دهند. این اقدام بخشی از برنامه گستردهتری برای کاهش موانع تجاری بر حدود ۳۰ میلیارد دلار کالا از هر طرف است.
صادرات چین به آمریکا در سال جاری دوباره افزایش یافته است؛ موضوعی که هم محدودیت اثر تعرفههای ترامپ را نشان میدهد و هم بازتابدهنده جهش تقاضا برای تجهیزات الکترونیکی مرتبط با هوش مصنوعی است که در چین تولید میشوند.
مذاکرات نیویورک پیش از نشست مجمع عمومی سازمان ملل در این شهر برگزار میشود. بسنت و هی طی ۱۸ ماه گذشته چندین دور مذاکره داشتهاند که بیشتر آنها در کشورهای ثالث برگزار شده بود تا بیطرفی مذاکرات حفظ شود. برگزاری نشست در نیویورک میتواند ناشی از افزایش اعتماد یا صرفاً به دلیل همزمانی با نشست سازمان ملل باشد و احتمال برگزاری دور بعدی مذاکرات در چین را نیز افزایش میدهد.
مقامهای چینی در حال بررسی احتمال حضور شرکت خودروسازی بیوایدی در هیئت تجاری همراه شی جینپینگ در دیدار با ترامپ هستند. حضور احتمالی این شرکت میتواند حساسیتبرانگیز باشد، زیرا ترامپ بر خودروهای برقی ساخت چین تعرفه وضع کرده است. ترامپ گفته است ممکن است با ساخت خودرو توسط یک شرکت چینی در آمریکا موافقت کند، مشروط بر اینکه این خودروها با استفاده از نیروی کار آمریکایی تولید شوند.
طبق برنامهریزی چین، تایوان یکی از مهمترین موضوعات مورد بحث خواهد بود؛ بهویژه فروش تسلیحات برنامهریزیشده آمریکا به تایوان. در مقابل، تعرفهها و محصولات کشاورزی مانند سویا موضوعاتی هستند که گفتوگو درباره آنها آسانتر ارزیابی میشود. هوش مصنوعی، خودرو، فناوری و تجارت الکترونیکی نیز در دستور کار قرار دارند. چین همچنین ممکن است مجوزهای بیشتری برای صادرات عناصر کمیاب صادر کند و از آن بهعنوان اهرم مذاکره استفاده کند، هرچند مشخص نیست پکن در ازای آن چه امتیازی درخواست خواهد کرد.
حفظ جریان صادرات آهنرباهای عناصر کمیاب چین برای ترامپ هنگام توافق آتشبس سال گذشته اهمیت زیادی داشت. با این حال، صادرات ماهانه این قطعات صنعتی حیاتی از آن زمان همچنان به شکل قابل توجهی پایینتر از سطح پیش از اعمال کنترلهای صادراتی چین در آوریل ۲۰۲۵ بوده است.
هوش مصنوعی در هفتههای اخیر به یکی از محورهای تازه اختلاف میان آمریکا و چین تبدیل شده است. واشنگتن دسترسی چین به تراشههای پیشرفته را محدود کرده و شرکتهای چینی را به توسعه مدلهای داخلی هوش مصنوعی با استفاده از تکنیک «تقطیر» قابلیتهای فناوری آمریکایی متهم کرده است.
پکن نیز با درخواست برخی مدیران فناوری آمریکا برای کند کردن روند توسعه هوش مصنوعی به دلیل ملاحظات ایمنی مخالفت کرده است. وزارت خارجه چین چنین درخواستهایی را «ترساندن افکار عمومی» توصیف کرده و رسانههای دولتی چین نیز آنها را اقدامی «خودمحورانه» دانستهاند.
بسنت گفته است آمریکا و چین بهعنوان دو قدرت بزرگ هوش مصنوعی باید برای ایجاد سازوکارهای حفاظتی و برقراری ارتباط نزدیک با یکدیگر همکاری کنند. او همچنین گفته واشنگتن آماده گفتوگو درباره جلوگیری از ریسکهای مشترک و جلوگیری از دوپاره شدن نظامهای فناوری دو کشور است.
چین معتقد است اقدامات آمریکا با هدف مهار رشد این کشور انجام میشود و پکن حاضر نیست اجازه دهد واشنگتن بهتنهایی قواعد مربوط به هوش مصنوعی را تعیین کند.
در کوتاهمدت، شوک انرژی تهدید فوریتری هم بر اقتصاد چین و هم بر اقتصاد آمریکا محسوب میشود. کاخ سفید فشار بر ایران و شرکای تجاری این کشور را افزایش داده است. چین نیز بهعنوان بزرگترین خریدار نفت ایران، نقش مهمی در تأمین درآمد اقتصادی تهران دارد.
وزارت خزانهداری آمریکا فشار بر مؤسسات مالی را افزایش داده تا جریان تجارت و منابع مالی میان ایران و سایر نقاط جهان را محدود کند. این اقدام گمانهزنیهایی را درباره احتمال هدف قرار گرفتن بانکهای چینی به وجود آورده است. بسنت نیز در جلسه استماع کمیته خدمات مالی مجلس نمایندگان آمریکا گفت با مقامهای چینی درباره این موضوع گفتوگوهای خصوصی داشته و امیدوار است در مذاکرات پیشرو پیشرفت بیشتری حاصل شود.
محاصره دریایی آمریکا جریان نفت خام به چین را بهشدت کاهش داده و احتمال کاهش فعالیت پالایشگاهها در هفتههای آینده را افزایش داده است. این موضوع بهویژه بخش پالایشگاههای کوچک چین را تحت تأثیر قرار میدهد که حدود یکسوم ظرفیت پالایش کشور را در اختیار دارند.
در مجموع، مذاکرات نیویورک همزمان چند پرونده حساس را در بر میگیرد؛ از تعرفهها و صادرات عناصر کمیاب گرفته تا هوش مصنوعی، تایوان و پیامدهای جنگ ایران. هدف اصلی دو طرف، در کنار پیگیری منافع خود، جلوگیری از تشدید بیشتر تنشهای اقتصادی و تجاری است.
